Słowniczek pojęć etycznych: Sprawiedliwość rozdzielcza

Podstawowym typem sprawiedliwości społecznej, jak to już było zaznaczone, jest sprawiedliwość współdzielcza, która domaga się od jednostki, by ta respektowała uprawnienia wspólnoty czy grupy. Jest to jeden kierunek realizacji sprawiedliwości w relacji jednostka – wspólnota. Dopełnia go symetrycznie drugi kierunek – uprawnień jed­nostek względem grupy, której są częścią. Oznacza to pole sprawiedliwości rozdzielczej.

Jest ona wyrazem pewnej logiki i pragmatyki życia społecznego. Chcąc bowiem, aby lu­dzie coś wnosili do wspólnoty, muszą też coś od niej otrzymywać. Można zauważyć tu pewną prawidłowość, której wyrazem jest to, że ci, którzy mają więk­szy wkład, zazwyczaj też więcej otrzymują od wspólnoty.

Zachwianie tych relacji powoduje, że można dostrzec na przykład nie­uprawniony udział w dobrach i zbyt małe zasługi. To rzutuje bardzo konkretnie na rozkład społeczności. Z kolei słabość niektó­rych jednostek w relacjach społecznych niekiedy jest fałszywie niwelowana przez fawory­zowanie niektórych osób (np. w formie protekcjonizmu, niesprawiedliwie nałożonych podatków czy też korupcji).

Zasadnicze elementy tej odmiany sprawiedli­wości to: równomierność wkładu i udziału w dobrach i w obciążeniach; dbałość o słabsze osoby, które z różnych przyczyn nie mogą aktywnie przyczyniać się do dobra wspólnoty (istnieje zasada, która mówi, że: „sprawiedliwie jest pomóc maksymalnie temu, kto najmniej może”); pro­blem kontroli dochodów przez państwo oraz związany z tym problem wielkości i kosztów aparatu urzędniczego; rozumne zarządzanie majątkiem własnym i wspólnym; sprawiedliwość karna – problem koniecznej kary za zło, ale dokonanej przez właściwe organy prawne.