Logo Przewdonik Katolicki

Maryja Stolica Mądrości

Bp Marek Jędraszewski
Fot.

Panna natenczas psałterz czytała... - śpiewamy w jednej z najpiękniejszych pieśni adwentowych "Po upadku człowieka grzesznego". Pochodzi ona z XVI wieku. Jest śpiewanym echem wielu wcześniejszych wyobrażeń Zwiastowania Pańskiego. W ołtarzu Wita Stwosza w kościele Mariackim w Krakowie, w asyskiej Porcjunkuli, w rzeźbach Donatella znajdujących się we florenckiej Santa Croce czy też na...

Panna natenczas psałterz czytała... - śpiewamy w jednej z najpiękniejszych pieśni adwentowych "Po upadku człowieka grzesznego". Pochodzi ona z XVI wieku. Jest śpiewanym echem wielu wcześniejszych wyobrażeń Zwiastowania Pańskiego. W ołtarzu Wita Stwosza w kościele Mariackim w Krakowie, w asyskiej Porcjunkuli, w rzeźbach Donatella znajdujących się we florenckiej Santa Croce czy też na freskach Filippino Lippiego w rzymskiej Santa Maria sopra Minerva - a zapewne również w niezliczonych innych, słynnych i mniej znanych przedstawieniach sceny Zwiastowania - Przenajświętsza Dzieweczka nazaretańska trzyma w ręku, bądź też ma na oparciu klęcznika, książkę z psalmami Dawida.

Wykształcenie i mądrość



Tymczasem prawda o Maryi jest inna. Zapewne nie umiała wcale czytać, nie mówiąc już o pisaniu. A jednak, na przekór temu faktowi, antyczna tradycja chrześcijańska widziała w Niej Sedes Sapientiae - Stolicę Mądrości. Znajdujemy w tym wyraźne echo przekonania, które było żywe zarówno dawniej, jak i obecnie: w powszechnym odczuciu mądrość jest, co prawda, związana z wykształceniem, ale też, z drugiej strony, wykształcenie nie jest wcale warunkiem koniecznym do posiadania mądrości. Mądrość jest bowiem bardziej przejawem pewnych określonych zalet serca i wewnętrznej prawości ducha niż czysto intelektualną wiedzą. Dokładniej rzecz biorąc, jest ona praktyczną umiejętnością i zdolnością wydawania sądu w sprawach odnoszących się do porządku dobra i zła, a także do tego, co ważniejsze i tego, co mniej ważne w porządku wartości.

Tradycja liturgiczna



Teksty starotestamentowe mówiące o mądrości jako szczególnej cesze ludzkiego ducha oraz teksty Nowego Testamentu utożsamiające Bożą Mądrość z Osobą Jezusa Chrystusa stanowią podstawę i zarazem tło, z którego wyłania się tytuł Maryi rozsławiony przez Litanię loretańską: Sedes Sapientiae - Stolica Mądrości.
Tytuł ten ma swoją wielką tradycję. W powstających już od X wieku Mszach Świętych o Najświętszej Maryi, Matce Mądrości Bożej, były czytane "epistoły mądrościowe", brane zazwyczaj z Księgi Syracydesa i Księgi Przysłów. Według powszechnego zdania pisarzy średniowiecznych, w tekstach tych przemawia bowiem Boża Mądrość jakby "w osobie Najświętszej Dziewicy". Dlatego też od XII wieku w Jutrzni i w Litanii maryjnej Najświętszej Maryi Pannie przypisywano tytuły, które wskazywały na Jej związek z odwieczną Mądrością.

Stolico Mądrości, módl się za nami



W litanijnych błaganiach zwracano się zatem do Maryi jako do: "Matki Mądrości", "Źródła Mądrości", "Domu Mądrości", "Stolicy Mądrości". Spośród tych wezwań ostatecznie zatwierdzona przez papieża Sykstusa V w roku 1587 Litania loretańska zachowała jedno: Sedes Sapientiae - Stolica Mądrości, i pod tym tytułem Maryja jest odtąd czczona w całym katolickim świecie.
Wezwanie to znajduje się w Litanii loretańskiej na początku trzynastu wezwań symbolicznych, po trzykrotnym wezwaniu do "Świętej Maryi", "Świętej Bożej Rodzicielki", "Świętej Panny nad pannami", po dwunastu wezwaniach do Maryi Matki i po sześciu wezwaniach do Maryi Dziewicy. Pierwsze trzy wezwania symboliczne wskazują na ścisłe powiązanie Maryi z Osobami Trójcy Przenajświętszej. Stąd Maryja jawi się w nich jako "Zwierciadło sprawiedliwości" Boga Ojca, jako "Stolica Mądrości" Syna i jako "Przyczyna radości" Ducha Świętego.

Tron Mądrości



Łacińskie słowo sedes zawiera w sobie kilka znaczeń. Pierwsze z nich wskazuje na stołek, krzesło, siedzenie, tron władcy lub biskupa, staropolski stolec. Przyjmując to znaczenie, Maryja Stolica Mądrości jawi się jako tron Bożej Mądrości.
Ta właśnie idea wybrzmiewa z hołdu trzech mędrców ze Wschodu, o którym mówi Mateuszowa Ewangelia. Byli oni ludźmi głęboko wykształconymi, należeli do intelektualnej elity swoich czasów, znali tajemnice biegu planet. Ale to nie sama wiedza była najważniejszą cechą tych niezwykłych postaci. Owi mędrcy posiadali rzadką - także dzisiaj - gotowość porzucenia wszystkiego, by znaleźć prawdę najwyższą i ostateczną. Nie zadowalali się tym, co już zdobyli. Fascynacja prawdą, której zapowiedź widzieli w odkrytej przez siebie gwieździe, kazała im wyruszyć w nieznane. Mimo zwątpień i splątanych dróg dotarli ostatecznie przed oblicze Dzieciątka.
Niezliczone obrazy, w tym także najwybitniejszych mistrzów europejskiego malarstwa, oddają ten wyjątkowy moment: Maryja piastuje w swych ramionach Jezusa, a mędrcy z najwyższą czcią pochylają przed Nim swe głowy. Chylą je przed Synem Najwyższego, Boskim Logosem, ale jednocześnie chylą je przed Maryją, która w tej właśnie chwili jawi się im jako tron Bożego Syna. Jest prawdziwą Stolicą Mądrości, przed którą mędrcy tego świata upadają na twarz i składają pokłon.
Stąd w tytule Maryi Stolicy Mądrości kryje się Jej królewska godność. Ta prawda przebija też z mozaiki, która jest dziełem jezuity, o. Marko Ivana Rupnika. Odziana w królewską purpurę Maryja Sedes Sapientiae trzyma na swych kolanach - jak na tronie - Dzieciątko Jezus, które jako Odwieczna Mądrość, Pierwszy i Ostatni, dzierży w swych dłoniach opisywaną przez Apokalipsę Księgę Życia.

Hołd Boskiemu macierzyństwu



Drugie znaczenie łacińskiego słowa sedes wskazuje na miejsce, siedzibę, stolicę. W tym znaczeniu tytuł Maryi Stolicy Mądrości jest hołdem składanym Jej Boskiemu macierzyństwu. Maryja jest bowiem ową błogosławioną między niewiastami, w której na mocy tajemnicy Wcielenia zamieszkała Odwieczna Mądrość, Jednorodzony Syn Boży.
Tę właśnie prawdę wyraża poeta cytowany przez kardynała Johna Henry'ego Newmana: "Jego tron, Twoje łono święte,/ O Matko Niepokalana / Cóż innego mogłoby być godne/ Dziecięcia bez grzechu, naszego Pana?"
Tę prawdę usiłowała wyrazić też pierwotna liturgia Kościoła. W antycznych kościołach chrześcijańskich wokół ołtarza, będącego symbolem samego Chrystusa, wznoszono cztery kolumny, na których wieszano drogocenne kobierce. Tak utworzony baldachim wyobrażał Najświętszą Maryję Pannę, w której łonie przebywał Boży Syn. Później symbolem Maryi stała się cała świątynia chrześcijańska. Najsłynniejszą z nich jest wzniesiona w Konstantynopolu i konsekrowana za cesarza Justyniana w roku 538 Hagia Sofia - Święta Mądrość. Świątynia ta była poświęcona Chrystusowi Odwiecznej Mądrości. On był niejako jej Mieszkańcem, natomiast mury budowli - czyli świątynia w wymiarze materialnym - były symbolem macierzyńskiego łona Przenajświętszej Panny. Dzięki temu jawiła się Ona jako prawdziwa Stolica - czyli Siedziba - Mądrości.

Mieszkanie Ducha Świętego



Opublikowany przez Ojca Świętego Jana Pawła II w roku 1997 Katechizm Kościoła Katolickiego rozszerza znaczenie tytułu Maryi Stolicy Mądrości. Przenajświętsza Panienka jest w nim przedstawiana także jako mieszkanie (dla) Ducha Świętego. Czytamy: "Maryja, Najświętsza Matka Boga, zawsze Dziewica, jest arcydziełem posłania Syna i Ducha Świętego w pełni czasu. Po raz pierwszy w zamyśle zbawienia, dzięki przygotowaniu przez Ducha Świętego, Ojciec znajduje Mieszkanie, w którym Jego Syn i Jego Duch mogą mieszkać wśród ludzi. W tym sensie Tradycja Kościoła często odczytywała w relacji do Maryi najpiękniejsze teksty mówiące o Mądrości: Maryja jest opiewana i przedstawiana w liturgii jako "Stolica Mądrości"".
Do tego znaczenia Maryi jako Mieszkania - czyli Stolicy - Ducha Świętego dołącza się jeszcze jedno. Ewangelia przedstawia Maryję jako "Pannę mądrą", która wybrała "najlepszą cząstkę", a także jako Nauczycielkę prawdy, która wszystkie wielkie rzeczy, odnoszące się do Jej Boskiego Syna, "chowała wiernie w swym sercu" i w tymżeż sercu je rozważała po to, aby następnie przekazać je Kościołowi. Ona, wybrana i błogosławiona, stała się Pośredniczką między nami a Mądrością zasiadającą u tronu Ojca. Stąd Maryja uczy nas prawdy o Bogu, o człowieku, o dziejach, o wszechświecie - i prawdzie tej nieustannie daje świadectwo, zwłaszcza w swych wielkich, uznanych przez Kościół objawieniach.

W Bogu hierarchia wartości



Tę szczególną wobec Kościoła rolę Matka Boża pełniła i nadal pełni, ponieważ w swym życiu - i to stanowi kolejne znaczenie Jej tytułu Stolicy Mądrości - w najwyższym stopniu posiadała mądrość jako cnotę moralną. Dzięki niej doskonale wiedziała, że jedynie Bóg jest najwyższym Dobrem i że tylko w Nim właściwie porządkuje się cała hierarchia wartości, którą powinien żyć zarówno poszczególny człowiek, jak i całe społeczności i narody. Poprzez odniesienie do Najwyższego w odpowiednim świetle ukazuje się bowiem zarówno wartość stworzonych przez Boga rzeczywistości ziemskich, jak i godność, i powołanie człowieka, będącego prawdziwym imago Dei - Bożym obrazem i podobieństwem. Stąd w Jej sercu zrodził się hymn, codziennie śpiewany w liturgii wieczornej Kościoła: Magnificat - "Wielbi dusza moja Pana..."

Uniwersytet, który rozwija mądrość



Dnia 10 września 2000 roku, podczas obchodów Jubileuszu Nauczycieli Akademickich Ojciec Święty Jan Paweł II mówił: "Nasza epoka jest czasem wielkich przemian, które obejmują także świat akademicki. Humanistyczny aspekt kultury jest czasem spychany na drugi plan, a zarazem nasila się tendencja do ograniczania widnokręgu wiedzy do tego, co można zmierzyć, przy czym pomija się wszelkie kwestie dotyczące ostatecznego sensu rzeczywistości. Wypada się zapytać, jakiego człowieka kształtuje dzisiaj uniwersytet?" Na to pytanie Ojciec Święty dał dalej następującą odpowiedź: "Drodzy wykładowcy i studenci, oto jest wasze powołanie: macie czynić z uniwersytetu środowisko, w którym kultywuje się wiedzę, miejsce, w którym człowiek znajduje wizję przyszłości, mądrość, bodziec do kompetentnej służby społeczeństwu".
To szczególne powołanie i jednocześnie zadanie stojące przed ludźmi tworzącymi rzeczywistość uczelni akademickich Papież złączył z Matką Bożą Stolicą Mądrości. "Tę waszą drogę - mówił w dniu 10 września 2000 roku na Placu św. Piotra - zawierzam Maryi, Sedes Sapientiae, której wizerunek przekazuję wam dzisiaj, abyście Ją przyjęli jako pielgrzymującą Nauczycielkę w miastach uniwersyteckich świata. Niech Ta, która swoją modlitwą wspierała apostołów na początku ewangelizacji, pomaga także wam przenikać środowisko uniwersyteckie duchem chrześcijańskim".
Dzisiaj ten ofiarowany światu akademickiemu przez Jana Pawła II obraz Stolicy Mądrości jest pośród nas, na polskiej ziemi. Jakżeż więc w tym momencie nie sięgnąć do natchnionych wersów Księgi Mądrości, które przed wiekami szeptały, być może, usta Przenajświętszej Panienki, i nie wypowiedzieć ich tutaj, by modlić się przez Jej - Stolicy Mądrości - orędownictwo o dar mądrości dla nas wszystkich: "Boże moich przodków i Panie miłosierdzia, który swoim słowem uczyniłeś wszystko i w swojej Mądrości stworzyłeś człowieka, by panował nad stworzeniami, co przez Ciebie się stały, by w świętości i sprawiedliwości władał światem, a sądy sprawował w prawości serca; daj mi Mądrość, która razem z Tobą zasiada na tronie i nie usuwaj mnie spośród Twoich dzieci. Z Tobą jest Mądrość, która zna Twe dzieła, i była z Tobą, kiedy świat stwarzałeś. Wie, co jest miłe dla Twoich oczu i co słuszne według Twych przykazań. Wyślij ją ze świętych niebios i poślij z tronu Twej chwały. Aby przy mnie będąc ze mną pracowała i żebym mógł poznać, co jest miłe Tobie. Ona wie bowiem i rozumie wszystko, moim czynom będzie mądrze przewodziła i ustrzeże mnie dzięki swej chwale".

Peregrynacja Obrazu Matki Bożej
Sedes Sapientiae
- Stolicy Mądrości w Polsce
15 grudnia 2004 - 30 listopada 2005


Poznań 15 grudnia-6 stycznia
Gniezno 7-8 stycznia
Włocławek 9-12 stycznia
Bydgoszcz 13-16 stycznia
Toruń 17-20 stycznia
Elbląg 21-22 stycznia
Pelplin 23-24 stycznia
Gdańsk 25-31 stycznia
Koszalin-Kołobrzeg 1-2 lutego
Szczecin-Kamień 3-6 lutego
Zielona Góra 7-12 lutego
Legnica 13-14 lutego
Świdnica 15-16 lutego
Wrocław 17-23 lutego
Kalisz 25-25 lutego
Łódź 26 lutego-5 marca
Opole 6-8 marca
Gliwice 9-11 marca
Katowice 12-16 marca
Bielsko-Żywiec 17-19 marca
Sosnowiec 20-21 marca
Kraków 22 marca-10 kwietnia
Tarnów 11-14 kwietnia
Rzeszów 15-18 kwietnia
Przemyśl 19-20 kwietnia
Zamość 21-22 kwietnia
Sandomierz 23-26 kwietnia
Kielce 27-30 kwietnia
Częstochowa 1-8 maja
Radom 9-12 maja
Lublin 13-22 maja
Siedlce 23 maja-30 czerwca
Krościenko 1-31 lipca
Częstochowa 1-31 sierpnia
Zakopane 1-30 września
Drohiczyn 1-2 października
Białystok 3-9 października
Łomża 10-11 października
Ełk 12-13 października
Olsztyn 14-20 października
Płock 21-24 października
Łowicz 25-26 października
Warszawa 27 października-30 listopada

Komentarze

Zostaw wiadomość

 Security code

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki