Błogosławiony Władysław z Gielniowa

W kościele klasztornym Ojców Bernardynów w Kole znajdują się relikwie bł. Władysława z Gielniowa, a w niszy obok ambony ustawiona jest figura błogosławionego. W 2005 roku będziemy obchodzić pięćsetną rocznicę jego odejścia do Pana.

Władysław urodził się około 1440 r. w Gielniowie, w rodzinie mieszczańskiej. Na chrzcie otrzymał imię Marcin. W 1462 r. rozpoczął studia na Akademii Krakowskiej, lecz wkrótce przerwał naukę i wstąpił do zakonu bernardynów i przybrał za patrona św. Władysława. Studia filozoficzno-teologiczne ukończył w klasztorze, około 1466 r. został w Krakowie wyświęcony na kapłana. Był egzaminatorem w sprawie cudów dziejących się za przyczyną zmarłego w 1482 r. Szymona z Lipnicy (na cześć którego napisał po łacinie antyfonę i epitafium), a w latach 1487-90 i 1496-99 przełożonym prowincji polskich bernardynów. Powiększył prowincję o domy w Skępem i Płocku nad Dźwiną. Usprawnił organizację zakonu, podniósł poziom formacyjny i intelektualny zakonników. Surowy dla siebie, wyróżniał się duchem pokuty, lecz dla współbraci był wyrozumiałym ojcem.

Zasadniczym rysem duchowości o. Władysława był chrystocentryzm i maryjność. Imieniem Jezus rozpoczynał każde swe kazanie, a kaznodzieją był znakomitym. W czasach, gdy w Kościele posługiwano się łaciną, głosił kazania po polsku, aby były zrozumiałe dla ludu.

Zdaniem literaturoznawcy, prof. dr. hab. Wiesława Wydry z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, Władysław z Gielniowa jest najwybitniejszym znanym z nazwiska poetą polskiego średniowiecza, tworzącym po łacinie i po polsku. Utwory jego autorstwa można podzielić na trzy grupy, z których pierwsza zawiera pieśni o Jezusie, wśród nich m.in. "Jezusa Judasz przedał za pieniądze nędzne", "Jezu, Zbawicielu ludzki", "Jasne Krystowe Oblicze", pieśń na Boże Narodzenie "Augustus kiedy królował" (której fragment publikujemy na stronie VI "Ładu Bożego), "O gniewie Pańskim", "Cantos contra poganom". Drugą grupę stanowią pieśni Maryjne, m.in.: "Pieśń o koronce Panny Maryi", "Anna niewiasta niepłodna", "Godzinki ku czci Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Panny Maryi". W tym miejscu należy zaznaczyć, że zdaniem niektórych badaczy literatury chodzi o przetłumaczone z łaciny na polski pierwotne Godzinki o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny, śpiewane najpierw u krakowskich bernardynów, a z czasem, przez wiek XVI, w całej Polsce. Nową wersję godzinek, tę, którą znamy do dziś, zawdzięczamy ks. Jakubowi Wujkowi. Grupę trzecią tworzą pieśni, z których największą popularność u ludu zyskały "Godzinki ku czci św. Anny" i licząca 21 strof pieśń "Słuchaj tego, wszelika głowo", wzywającą do życia w zgodzie z przykazaniami Bożymi.

Owoce twórczości Władysława przyczyniły się do tego, że w kościołach coraz częściej zaczął rozbrzmiewać język polski, zwłaszcza że wkrótce pojawili się liczni uczniowie Gielniowczyka i kontynuatorzy jego wielkiego dzieła.

Pod koniec życia o. Władysław osiadł w konwencie warszawskim jako gwardian i kaznodzieja. Odszedł do Pana 4 maja 1505 roku. Przeżył 65 lat, z czego 43 w zakonie. Został beatyfikowany w 1753 roku. Jest patronem Warszawy, Polski i Litwy.