Nie słyszę, ale chcę poznać i zrozumieć świat

Uczniowie Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego nr 6 w Krakowie codziennie widzą sanktuarium Miłosierdzia Bożego. To miejsce jest im bliskie nie tylko przez lokalizację.

Patronem ośrodka jest Jan Paweł II. Jego nauczanie o wychowaniu jest istotnym elementem realizowanego w placówce programu wychowawczego. Dzieci i młodzież od lat dają świadectwo miłosierdzia, zachęcane przez nauczycieli angażują się w różne inicjatywy propagujące bezinteresowną pomoc innym. Z sukcesami uczestniczą w kolejnych edycjach projektu „Mieć wyobraźnię miłosierdzia”.

Umacniają wiarę

Ośrodek mieści się w malowniczym parku przy ul. Niecałej w Krakowie. W jego skład wchodzą: szkoła podstawowa, gimnazjum, internat i zespół wczesnego wspomagania rozwoju dzieci. Swoje miejsce w tej przyjaznej placówce znajdują dzieci, które mają problem ze słuchem i mową. Głównym jej celem jest kształtowanie systemu językowego dzieci

i wspieranie ich rozwoju emocjonalnego. Mimo że wadę słuchu obecnie wykrywa się tuż po urodzeniu i w związku z tym możliwa jest szybka rehabilitacja, to jednak nie wszystkie dzieci z wadą słuchu są w stanie podołać wymogom edukacji w szkołach ogólnodostępnych. Często zdarza się, że rodzice początkowo przestraszeni i nieufni, widząc świetne warunki, jakie zostały stworzone dzieciom w ośrodku, zaangażowanie nauczycieli oraz efekty pracy, decydują się na przeniesienie swoich pociech ze szkół masowych. Uczniowie ośrodka, dzięki stosowaniu odpowiednio dobranych metod nauczania, rozwijają język, nabywają nowych umiejętności, zdobywają wiedzę i na równi z dziećmi pełnosprawnymi uczestniczą w różnorodnych olimpiadach i przeglądach. Dowodem na odnoszone sukcesy jest niezliczona ilość dyplomów i wyróżnień, które mam okazję oglądać – dotyczą one zwłaszcza konkursów plastycznych, teatralnych i sportowych. To wszystko umacnia wiarę dzieci niesłyszących we własne możliwości i talenty.

W drugim domu

Wiele zrobiono przy ul. Niecałej, żeby internat był drugim domem dla dzieci. „Oswoić przestrzeń” – tak nazywa się projekt, który jest tutaj realizowany. Kolorowe, w różny sposób urządzone pokoje, nawet w łazienkach na ścianach mienią się błękitne wzory. Każde wnętrze w internacie, od pokoju po stołówkę, zaprojektowane jest w oryginalny sposób, tak aby dzieci czuły się jak w domu. Ściany wypełnione są pięknymi zdjęciami i pracami uczniów. W skrócie: estetyka, porządek, rodzinne ciepło. Nigdzie nie ma pokreślonych ścian, nie- potrzebny jest monitoring. Kiedyś studenci odbywający w szkole praktyki spytali wychowawców, jak to możliwe, że na korytarzach, choć znajdują się różne eksponaty, piękne ozdoby, galerie, nie są one zniszczone. Odpowiedź jest prosta. Dzieci szanują to wszystko, bo na to, jak wyglądają wnętrza ich sal lekcyjnych, korytarzy i pokojów pracowali własnymi rękami.

„K” jak kreatywność

W ośrodku funkcjonuje oryginalny system edukacyjno-wychowawczy oparty na wypracowanych latami przez surdopedagogów placówki rozwiązaniach metodycznych, których nie da się zastąpić najlepszym pedagogicznym poradnikiem. Wdrażane są takie rozwiązania, które wspomagają efektywność uczenia się i nauczania dzieci z wadą słuchu i rozwijają samorządność wychowanków, np. projekt pt. „Współdziałamy i współtworzymy”. Bogata oferta zajęć szkoły, również tych pozalekcyjnych, pozwala rozwijać indywidualne zdolności uczniów. Działa tu drużyna zuchowa, grupa teatralno-taneczna, liczne koła zainteresowań. Ważna jest sztuka. To wszystko sprzyja budowaniu otwartości dzieci. Realizowane jest również  przedsięwzięcie „Uczymy się, działając”, czyli tygodniowa praca całej placówki metodą projektu edukacyjnego. Uczniowie wybierają temat projektu zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, a nauczyciel pełni w projekcie rolę  koordynatora i dyskretnego pomocnika. Powstają wspaniałe dzieła. Kilka lat temu jedna z grup przygotowała piękną makietę Watykanu.

Mają wyobraźnię miłosierdzia!

Na pięć edycji konkursu „Mieć wyobraźnię miłosierdzia” uczniowie ośrodka uczestniczyli

w czterech. Gdy po raz pierwszy zgłosili akces, zadzwoniono z urzędu z pytaniem, czy aby na pewno dzieci sobie poradzą. Poradzili sobie. W trzech edycjach zajęli drugie miejsce, a w ubiegłym roku zostali laureatami nagrody głównej V jubileuszowej edycji projektu. Wcześniej uczniowie ośrodka byli zazwyczaj beneficjentami pomocy. Udział w projekcie nauczył  ich tego, że mogą pomocą obdarzać bardziej potrzebujących. Tym samym stają się kimś ważnym dla innych. Dzieci z ośrodka we współpracy z wolontariuszami  Salezjańskiego Wolontariatu  Misyjnego oraz Uniwersytetu Pedagogicznego wspierały m.in. ośrodki misyjne w Afryce. Zbierali pieniądze? Nie, to byłoby zbyt proste. Sami tworzyli np. afrykańskie: ozdoby, biżuterię, instrumenty muzyczne, a potem z uzyskanego z ich  sprzedaży dochodu zdobyte środki przekazali na potrzeby misjonarzy w Malawii, Zambii i Tanzanii. Dostrzegli potrzebujących w pobliskim Domu Matki i Dziecka. W 2007 r. przygotowali „Biblioteczkę Malucha” dla podopiecznych domu, zorganizowali też dla dzieci zajęcia sportowo-rekreacyjne w ramach pikników. Ze studentami dzieci przygotowały także spotkanie artystyczne: „Muzyka świata” – wystąpiły na nim wspólnie z dziećmi z Domu Matki i Dziecka. Dzięki wsparciu Dzielnicy IX, która zawsze rozumie potrzeby ośrodka i żywo włącza się w jego działalność, udało się  zakupić bębny afrykańskie, które służą nie tylko do zajęć wychowania słuchowego w ośrodku, ale są niezbędne podczas koncertów na rzecz potrzebujących organizowanych przez grupę niedosłyszących wolontariuszy.

Opisywanie świata

Ze względu na trudności językowe dziecka z wadą słuchu, praca z nim musi być oparta na  obserwacji i działaniu. To, co można zobaczyć i przeżyć, zostaje przez dzieci zapamiętane. To, co opiera się tylko na słowie, nie jest w pełni zrozumiałe. Dlatego właśnie w pracy z najmłodszymi dziećmi stosowane są „Dzienniczki doświadczeń”. Mają one uświadomić dzieciom, że słowa mogą opisywać świat – to, co aktualnie się dzieje w ich życiu, obrazują zdjęciami, rysunkami i nazywają słowem.  „Dzienniczki doświadczeń” tworzone  wspólnie z rodzicami to duże wsparcie pracy szkoły nad kształtowaniem systemu językowego u podopiecznych – mówi dyrektorka Renata Dubiel.

Szkoła rodzinna – rodzina w szkole

mówi dyrektorka ośrodka Renata Dubiel

Co jest najważniejsze w kierowaniu ośrodkiem dla dzieci niedosłyszących?

– To koncepcja pracy oparta na idei  szkoły rodzinnej, umacniającej wiarę dziecka niedosłyszącego we własne możliwości, zapewniającej  każdemu uczniowi indywidualny rozwój. To stworzenie zespołu nauczycieli – ludzi z pasją – specjalistów w zakresie twórczej pracy dydaktycznej, wychowawczej, terapeutycznej oraz opiekuńczej, a także integracja środowiska uczniów, nauczycieli i rodziców – szacunek, zaufanie, takt i  życzliwość  we wzajemnych kontaktach.

Gdyby Pani mogła krótko określić, co sprawia, że w ośrodku dzieci czują się jak w domu?

– Wielkość placówki – liczebność uczniów do 90 pozwala na bardzo indywidualne podejście do każdego dziecka, pochylenie się nad jego potrzebami i problemami, zapewnienie poczucia bezpieczeństwa emocjonalnego. Ważne jest współuczestniczenie uczniów w realizacji opracowanego przez wychowawców programu „Oswoić przestrzeń”, którego celem jest estetyczna i przyjazna dla dzieci aranżacja wnętrz szkoły i internatu. Istotnym jest również fakt zaangażowania rodziców w tworzenie i utrzymywanie bogatych tradycji szkoły, a także szeroka możliwość rozwijania przez dzieci swoich zainteresowań i talentów. 

Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 6

im. Jana Pawła II, ul. Niecała 8    30–425 Kraków

www.niecala.pl