Spowiedź dla zaawansowanych, czyli w czym może pomóc stały spowiednik?

 

Zadaniem stałego spowiednika jest pomoc w porządkowaniu życia i w pracy nad sobą. Taki spowiednik może pomóc w wypracowaniu praktyki częstej spowiedzi i sposobów robienia rachunku sumienia. Ale żeby to było możliwe, musi wiedzieć więcej, niż mówimy podczas zwykłej spowiedzi: musi znać nie tylko winy, ale też słabości, pokusy i wady, które same w sobie grzechami nie są.

 

Nie każdy potrzebuje stałego spowiednika. Powinni go mieć przede wszystkim ci, którzy w Kościele mają do wypełnienia szczególną misję: biskupi, kapłani, osoby konsekrowane oraz osoby odpowiedzialne za ruchy czy wspólnoty. Konieczne jest również, by mieli go alumni w seminariach duchownych i osoby zakonne, zwłaszcza na etapie formacji.

Pozostałym na ogół wystarcza słowo Boże, modlitwa, życie sakramentalne i zwykła więź z Kościołem. Potrzeba stałego spowiednika pojawia się wówczas, gdy przychodzi moment zniechęcenia wobec trudności czy zagubienia w życiu duchowym. Pomoc stałego spowiednika wówczas pozwala poznać siebie samego i drogi, którymi Bóg człowieka prowadzi; pozwala zobaczyć problemy, znaleźć właściwą drogę i nią postępować – wszystko w świetle Bożej łaski.

 

Skuteczność stałego spowiednika jest przede wszystkim owocem Bożej łaski. Aby z tą łaską współpracować, penitent powinien silnie pragnąć jej doświadczyć i szczerze szukać Boga w swoim życiu. Powinien być otwarty na słowa spowiednika, ale jednocześnie nie oczekiwać, że spowiednik rozwiąże wszystkie jego życiowe problemy. Niezwykle istotna jest również otwartość i szczerość. Ukrycie poważnych informacji zniekształci obraz spowiadającego się i sprawi, że rady, jakich udzieli spowiednik, mogą nie tylko być bezużyteczne, ale nawet szkodliwe.

Korzystanie z posługi stałego spowiednika wymaga pokory. Z tej pokory wyrasta posłuszeństwo natchnieniom Ducha Świętego i słowom spowiednika. Sam spowiednik nie ma jednak prawa wymagać takiego posłuszeństwa ani dla swojego kaprysu, ani dla swoich koncepcji. Obie strony: spowiednik i spowiadając się, powinni być jednakowo posłuszni słowu Bożemu.

 

Wśród cech dobrego spowiednika wymienia się podążanie drogą wiary, współpracę z łaską Bożą, doświadczenie duchowe i ludzkie, zdolność rozeznawania, roztropność, szeroką wiedzę teologiczną oraz ogólną. Spowiednik taki powinien wystrzegać się moralizowania i przeceniania postanowień penitenta czy faktu, że on coś zrozumiał: nie wystarczy chcieć ani rozumieć, żeby prowadzić życie przyzwoite i cnotliwe.

Dobry spowiednik powinien również modlić się i podejmować pokutę za swoich penitentów. Nie powinien natomiast przyjmować na siebie odpowiedzialności za czyny penitenta ani ograniczać jego samodzielności. Lekceważenie autonomii penitenta może budować u spowiednika postawę paternalizmu i dominacji, a u spowiadającego się – infantylizm.

Stały spowiednik nie może żądać wyłączności w prowadzeniu drugiego człowieka ani lekceważyć spostrzeżeń innych spowiedników, które przekazuje mu spowiadający się. Nie może również narzucać się ze swoim kierownictwem komuś, kto o to nie prosi.

 

Wybór stałego spowiednika nie zamyka możliwości spowiedzi u innych księży – ale o takich spowiedziach stały spowiednik również powinien wiedzieć, żeby mieć całościowy obraz danej osoby i drogi duchowej, jaką przechodzi.

Zwykle stałymi spowiednikami zostają kapłani, którzy traktują spowiadającego się poważnie, wykazują zainteresowanie jego rozwojem, u których spowiedź jest twórcza i pobudza do uczciwszego spojrzenia na siebie. Nie bez znaczenia jest również możliwość prowadzenia swobodnego dialogu oraz kwestia zwykłego zaufania i poczucia bezpieczeństwa.

Posługa stałego spowiednika opiera się na wolnej umowie obu stron, pozostawiając zawsze możliwość wycofania się z tej relacji. Czasem takie wycofanie się jest konieczne: w przypadku długiej i ciężkiej choroby czy zmiany miejsca zamieszkania. Czasem okazuje się, że wybór kapłana był niewłaściwy. Ale poza przypadkami takiej konieczności częste zmiany spowiednika nie są wskazane: na pewno nie należy porzucać go przez własną opieszałość, wstyd czy ciekawość czegoś nowego. Ciągłość i konsekwencja połączone z otwartością na działanie Ducha Świętego są najlepszą gwarancją trwania na drodze duchowego postępu.