Św. Grzegorz Wielki (+604) o ukrytym męczeństwie

Dwa są, Piotrze, rodzaje męczeństwa: jedno w ukryciu, drugie publiczne. Choć bowiem nie grozi zewnętrzne prześladowanie, zasługa męczeństwa jest ukryta, jeśli w duszy płonie moc gotowa do cierpienia. Że może bowiem istnieć męczeństwo bez wyraźnej męki, poświadcza Pan w Ewangelii. Do synów Zebedeusza, którzy z powodu duchowej słabości starali się zająć wyższe stanowiska, tak powiedział: „Czy możecie pić kielich, który ja pić będę?” A gdy mu odpowiedzieli: „Możemy”, rzekł do obu: „Kielich mój wprawdzie pić będziecie, ale aby zasiąść po prawicy mojej, albo po lewicy, nie jest moją rzeczą dać wam”. A co oznacza nazwa „kielich”, jeśli nie kielich męczeństwa. A z tego, jak wiadomo, Jakub poniósł śmierć męczeńską, a Jan spoczął, gdy Kościół miał spokój, widać niezbicie, że bez widocznej męki może istnieć męczeństwo, skoro o tym powiedziano, że będzie pić kielich Pana, który nie poniósł śmierci z powodu prześladowania. Dlaczego więc o takich i tylu mężach, o których wyżej wspomniałem, mamy mówić, że mogliby stać się męczennikami, gdyby żyli w czasach prześladowania, skoro znosili natarcie ukrytego wroga, kochali w tym świecie swych przeciwników, opierali się wszystkim pożądaniom i przez to, że wszechmocnemu Bogu złożyli swe serce w ofierze i w czasie pokoju stali się męczennikami, skoro i w naszych czasach zwykli ludzie prowadzący życie światowe, co do których niebieskiej chwały zdawało się, że nie można było snuć zbyt wielkiej nadziei, gdy nadarzyła się sposobność, osiągnęli koronę męczeńską.

Męczennicy – „Ojcowie żywi” t. 9, Kraków 1991