Logo Przewdonik Katolicki

Dialog języka z teologią

Hubert Kubica, Błażej Tobolski
Fot.

Dla wielu zwrot Zdrowaś Maryjo kojarzy się błędnie ze stwierdzeniem Bądź zdrowa Maryjo. Tymczasem w Piśmie Świętym jest wyraźnie napisane Bądź pozdrowiona. Skoro co kilkanaście lat bibliści uwspółcześniają tekst biblijny, warto również to niezrozumiałe sformułowanie zmienić mówił ks. prof. dr hab. Jacek Nowak z UKSW...

– Dla wielu zwrot „Zdrowaś Maryjo” kojarzy się błędnie ze stwierdzeniem „Bądź zdrowa Maryjo”. Tymczasem w Piśmie Świętym jest wyraźnie napisane „Bądź pozdrowiona”. Skoro co kilkanaście lat bibliści uwspółcześniają tekst biblijny, warto również to niezrozumiałe sformułowanie zmienić – mówił ks. prof. dr hab. Jacek Nowak z UKSW podczas III Międzynarodowej Konferencji Naukowej „Język religijny dawniej i dziś”.

Istotą konferencji, która odbyła się w Poznaniu w dniach 24-26 kwietnia, była integracja szeroko rozumianej humanistyki z refleksją teologiczną, w kontekście literaturoznawczym, kulturoznawczym, socjologicznym, religioznawczym i historycznym. – Chodzi o to, aby wydziały teologiczne, które całkiem niedawno pojawiły się na polskich uniwersytetach, integrowały swoje pola badawcze ze świecką humanistyką. Zależy nam, aby księża byli współpartnerami w dyskusjach i dialogach ze świeckimi – wyjaśnia prof. dr hab. Stanisław Mikołajczak, kierownik Zakładu Gramatyki Współczesnego Języka Polskiego i Onomastyki na Wydziale Filologii Polskiej UAM, który obok Wydziału Teologicznego UAM oraz Komisji Językoznawczej PTPN i Komisji Języka Religijnego organizował konferencję.

Język Biblii
Tematyka wykładów dotyczyła więc przede wszystkim języka Biblii, ale nie tylko. Zakres dyskusji był bardzo szeroki. Ks. profesor Tomasz Węcławski wygłosił wykład pt. „Alternatywa: religijne i nie-religijne w opisie podstawowych doświadczeń. Przykłady”. Zdaniem księdza profesora, religijna interpretacja świata zaczyna się od doświadczeń nie innych niż bieżące doświadczenia indywidualne i społeczne. Jednak ich ewentualna dalsza interpretacja religijna ma charakter „decyzji”, która jest „długa i złożona”. Na początku nie jest ona przez nikogo sterowana, natomiast w końcowej fazie angażuje coraz znaczniejszą grupę podmiotów, które są gotowe utwierdzać ją w razie potrzeby i bronić („policja religijna”).

Z kolei prof. dr hab. Renata Grzegorczykowa z Warszawy zastanawiała się nad pojęciem „dłużnika” i „winowajcy” we fragmencie Modlitwy Pańskiej: „I odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom”. Zdaniem pani profesor, najnowsze tłumaczenie tej modlitwy w Biblii Paulińskiej z 2005 roku, w której słowa „winy” i „winowajcy” zastąpiono przez „długi” i „dłużnicy”, może prowadzić do niezrozumienia sensu tekstu. – To tłumaczenie zniekształca istotę przekazu, którego dotyczy Modlitwa Pańska. Chodzi w niej przecież o przebaczanie naszym winowajcom, a nie o odpuszczanie długów nieokreślonym dłużnikom – podkreślała pani profesor.

Pamięci Papieża
Cała konferencja była również w sposób szczególny poświęcona pamięci Jana Pawła II. Dlatego też prelegenci starali się przyjrzeć, zwłaszcza od strony językowej, jego osobie i nauczaniu. Dr Joanna Smól z Poznania, analizując wybrane przemówienia papieskie, zastanawiała się nad szczególnymi relacjami Jana Pawła II z młodzieżą. Szukając odpowiedzi na pytanie: Na czym polegał ten dar przyciągania młodych ludzi?, przytoczyła znamienne słowa samego Papieża, wspominającego swoje „krakowskie” lata: „Gdybym nie nauczył się, co to znaczy być młodym, jakie to piękne i jakie to trudne, to prawdopodobnie bym nie potrafił i nie ciągnęliby mnie wszędzie tak za sutannę: chodź, zostań z nami. Ja się tego tutaj, w Polsce nauczyłem. Od was”.

Rola fantastyki
Ciekawe zagadnienie poruszył dr Rafał Kochanowicz z Poznania w swoim wystąpieniu zatytułowanym: „Tradycja, profanacja, «wirtualna metafizyka» – kilka uwag krytycznych na temat kultury fantastycznej”. Zwrócił on uwagę na tematykę filozoficzną i religijną, obecną we współczesnej literaturze fantastycznej: – Motywy religijne stanowią tu osnowę i inspirację do podstawowych pytań np. o to, czy Mesjasz zbawił również inne istoty rozumne, które być może żyją w odległych zakątkach wszechświata.

Potwierdzałoby to, zdaniem prelegenta, stwierdzenie Jana Pawła II zawarte w encyklice „Fides et ratio”, iż: „Na różne sposoby i w różnych epokach człowiek dowiódł, że potrafi wypowiedzieć to wewnętrzne pragnienie Boga i tęsknoty za Nim”.

– W odmiennym świetle jawi się fantastyka charakterystyczna dla gier komputerowych, które stały się dziś interaktywnymi tekstami kultury, a język, którym się posługują, jest de facto językiem profanacji – dowodził dalej, ukazując słuchaczom funkcję kulturotwórczą tego typu gier, profanujących jednocześnie tradycję religijną.

Komentarze

Zostaw wiadomość

 Security code

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki