Zobaczyć, zrozumieć, zrobić

Jak studiować Biblię?

Podstawą samodzielnego studium Pisma Świętego są trzy etapy: obserwacja tekstu, interpretacja tekstu i zastosowanie tekstu. Można je skrótowo określić i zapamiętać jako "trzy razy z": zobaczyć, zrozumieć, zrobić.

Zobaczyć

Na początku warto wybrać kilka krótkich (ok. 5-8 wersetów) fragmentów, najlepiej z Ewangelii, zawierających opis jakiegoś wydarzenia. Dalej potrzebna będzie kartka i długopis, by narysować sobie tabelkę pytań, ewentualnie podkreślać w tekście ważne słowa. Wyniki pracy trzeba na bieżąco zapisywać, by utrwalić ślad swoich poszukiwań.

Choć obserwacja polega tylko na patrzeniu i dostrzeganiu tego, co mamy wprost przed oczami, sprawia nam ona jednak sporo problemów, i to ze strony najmniej oczekiwanej: myślenia. W czasie obserwacji należy bowiem "wyłączyć" myślenie. Oczywiście nie całkiem: chodzi tylko o odrzucenie naszych schematycznych skojarzeń, wyobrażeń, toków myślowych, interpretacji, zasłyszanych sloganów i uproszczeń, czyli tego wszystkiego, co nam "się wydaje". Mamy skupić się na tym, co jest napisane, a nie na tym, co o danym fragmencie myślimy czy kiedyś słyszeliśmy.

W tej elementarnej, obiektywnej obserwacji mogą pomóc pytania: kto (podmiot, bohaterowie wydarzenia); co (orzeczenie - chodzi o pewne czynności: co się stało, działo, wydarzyło); gdzie (miejsce akcji); kiedy (czas akcji); dlaczego (z jakiego powodu - pytanie o przyczynę, powody); po co (cel, intencje, zamierzenia; uwaga! - cel: "po co", to nie to samo co przyczyna: "dlaczego"); i jak (czyli sposób, w jaki coś się stało). Odpowiedzi w formie pojedynczych wyrazów warto zapisać sobie w pierwszej rubryce tabeli.

Owe siedem pytań ma charakter pomocniczy i nie należy ich traktować w sposób niewolniczy i absolutny, jak na maturze czy w krzyżówce. Może się zdarzyć, że niektóre pytania nie będą miały zastosowania do danego fragmentu albo będą jedynie marginalne. Chodzi w nich tylko o to, żeby nas sprowokowały do wnikliwej i bezstronnej obserwacji obiektywnego tekstu a nie swoich subiektywnych wyobrażeń i schematycznych opinii na jego temat.

Zrozumieć

Przy okazji obserwowania tekstu, zaczną się pojawiać także pytania interpretacyjne, dotyczące rozumienia treści. Zwykle pytania te, to po prostu słowne sformułowanie swoich wątpliwości, tego, czego nie wiemy i nie rozumiemy, a chcielibyśmy wiedzieć. Np. dlaczego to się stało? Dlaczego coś zostało powiedziane? Dlaczego ktoś zareagował w taki sposób? Jakie zamiary miał Jezus? Co chciał osiągnąć? Co oznaczają Jego słowa? Jakie jest znaczenie i przesłanie tego obrazu czy przypowieści? Jaka intencja autora kryje się w takim sformułowaniu treści?

Pytań takich można stawiać wiele i mnożyć je bez końca. Ale nie o to chodzi. Powinny się one wszystkie odnosić do konkretnych problemów czy niewiadomych, lecz bez zbędnego powtarzania i komplikowania. Sformułujmy i zapiszmy te, które są najbardziej precyzyjne i celne, najściślej ujmują treść problemu. Bo w ten sposób też formułujemy i określamy sam problem.

Interpretacja to nie rzecz gustu. Interpretacja musi być zgodna z intencją autora! Autorzy Biblii - zarówno Duch Święty, jak i powołani przez niego ludzie, hagiografowie, doskonale wiedzieli, jaką prawdę, naukę chcą zapisać dla naszego zbawienia. I dlatego ich słowa mają jednoznaczny sens i można je zinterpretować w jeden konkretny sposób, określony przez ich intencje i rozumienie sprawy, którą chcieli nam przekazać na piśmie. Naszym zadaniem jest dotrzeć do tego rozumienia, zgodnego z rozumieniem autorów.

Pozostaje jedna poważna trudność: przecież Biblia został spisana bardzo dawno, ponad 1900 lat temu, w zupełnie innych warunkach kulturowych i historycznych, innym językiem, przez ludzi o zupełnie innej wiedzy, mentalności, obyczajach. Czy taki tekst z zamierzchłych czasów może być dla nas aktualny?

Zrobić

I tu przychodzi kolej na trzeci etap naszej pracy z Pismem Świętym: odkrycie współczesnego, praktycznego i osobistego zastosowania słów objawionych przez Boga. Musimy pamiętać, że ostatecznym celem studiowania Pisma Świętego jest odkrycie prawdy objawionej, by móc ją potem wprowadzać w życie. Nie zaszkodziłoby, gdybyśmy skupili się tylko na jednym najistotniejszym aspekcie tekstu. Sformułujmy sobie tę prawdę w postaci konkretnego zdania i postawmy następujące pytania: jak ta prawda stosuje się do mojego życia, gdzie ma zastosowanie, w jakich okolicznościach? Jakich przemian powinienem dokonać w świetle tej prawdy? Do czego mnie ona wzywa? W jaki sposób zamierzam tych przemian dokonać? Co konkretnie zrobię? Jaka jest moja osobista odpowiedź Bogu na tę prawdę, co powiem Bogu? Jaki werset Biblii zapamiętam, by przypominał mi tę prawdę i moje wnioski? Co może mi pomóc w zapamiętaniu? (rysunek, wierszyk, słowo, symbol, hasło, aforyzm).

Pamiętajmy, że owocna lektura Biblii wymaga systematyczności. Pismo Święte to gruba księga, a nie folderek ze zdjęciami i hasłami, więc trzeba poświęcić sporo czasu na samo jej przeczytanie, a co dopiero studiowanie. Warto ustalić sobie jakiś realistyczny program: ile, co i kiedy przeczytam. Ustalmy to nie po to, by sobie samemu zaimponować, lecz by to rzeczywiście zrobić, bez odkładania na potem, bez wymówek.