Ubezwłasnowolnienie

Pojęcie osoby ubezwłasnowolnionej znajduje się w przepisach prawa cywilnego i rodzinnego. Zgodnie z przepisami, jest to osoba, którą pozbawiono zdolności do czynności prawnych. Oznacza to, że ubezwłasnowolniony nie może stanowić sam o sobie, a w szczególności nie może występować jako podmiot prawa.

Jakakolwiek czynność prawna dokonana przez tę osobę jest nieważna. Jednak, jeżeli zdarzy się, że całkowicie ubezwłasnowolniony zawarł umowę, należącą do umów powszechnie zawieranych w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego i nie pociąga ona za sobą rażącej krzywdy tej osoby, wówczas umowa ta staje się ważna z chwilą jej wykonania.

Całkowicie ubezwłasnowolnić można osobę, która ukończyła 13 lat i wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, takich jak pijaństwo czy narkomania, nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem.

Dla osób ubezwłasnowolnionych całkowicie sąd ustanawia opiekę. Przepisy kodeksu rodzinnego stwierdzają, że opiekunem takiej osoby może zostać przede wszystkim ktoś bliski - małżonek, matka, ojciec.

Przepisy wyróżniają także ubezwłasnowolnienie częściowe. Dotyczy ono osób, które mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju psychicznego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli jej stan nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego.

Taka osoba potrzebuje pomocy do prowadzenia swoich spraw. Dlatego też sąd ustanawia w takim przypadku kuratora.

Kurator powołany jest przede wszystkim do reprezentowania osoby ubezwłasnowolnionej częściowo oraz do zarządu jej majątkiem, jeżeli tak postanowi sąd.

Wniosek o ubezwłasnowolnienie może złożyć do sądu okręgowego małżonek osoby, która ma być ubezwłasnowolniona albo jej krewny w linii prostej oraz rodzeństwo, a także przedstawiciel ustawowy.

Sprawy o ubezwłasnowolnienie są trudne, a decyzja o złożeniu wniosku w sądzie nie może być podejmowana lekkomyślnie, czy też w złej wierze. Grozi za to kara grzywny.

Niejednokrotnie członkowie rodziny osoby chorej psychicznie lub z demencją starczą stają przed decyzją złożenia takiego wniosku, pozbawienia tej osoby wszelkich praw i wzięcia na siebie odpowiedzialności za nią.

W takich sytuacjach należy kierować się przede wszystkim dobrem tych osób, które nie zdają sobie sprawy z otaczającej ich rzeczywistości.