Ortografia słownictwa religijnego

"Zasady pisowni słownictwa religijnego" to pierwsze teolingwistyczne opracowanie, przygotowane pod redakcją Renaty Przybylskiej i Wiesława Przyczyny, jako rezultat prac Komisji Języka Religijnego Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN. W zamierzeniu służyć ma filologom, teologom bądź dziennikarzom, którzy zgłaszali do Rady swoje pytania, ale także wszystkim zainteresowanym.

Największą część opracowania stanowią ustalenia dotyczące pisowni małą oraz wielką literą, wcześniej budzące wątpliwości w kontekstach ortograficznie niejednoznacznych. Uzasadniono je kilkoma względami: składniowymi, graficznymi, znaczeniowymi, jak też grzecznościowymi, uczuciowymi i religijnymi.

Jaki pisać poprawnie nazwy osobowe, nazwy świąt, nabożeństw, tytułów, czy nazwy godności, tytułów i urzędów kościelnych? Nie mamy często pewności co do pisowni nazw instytucji i jednostek organizacyjnych Kościoła, zakonów, organizacji, społeczności wyznaniowych, jak również pojęć religijnych czy nazw omownych. Można zatem zastanawiać się, dlaczego piszemy "Kraj Kwitnącej Wiśni", "Matka Boska", "przybytek Boży", ale jednocześnie "pan stworzenia" (myśląc o człowieku) i "Pan Stworzenia" (myśląc o Bogu); "gwiazda betlejemska" (roślina) i "Gwiazda Betlejemska". Proponowana jest również pisownia "adwent" (nazwy okresów liturgicznych piszemy w zasadzie małą literą) i "Adwent", ponieważ "Możliwe jest użycie wielkiej litery ze względów religijnych w wypadku okresów: "Wielki Post" i "Adwent", które w roku kościelnym należą do tzw. okresów mocnych, czyli szczególne ważnych".

Jak proponują autorzy: "Jeżeli nazwa jednowyrazowa, jak i opisowa, odnosi się do desygnatu, który wymaga wielkiej litery (np. do Boga, Kościoła, Watykanu), to nazwy te (wszystkie człony) zapisujemy wielką literą, natomiast jeżeli nazwa i jej opisowy zastępnik odnosi się do desygnatu, który nie wymaga wielkiej litery (np. do papieża, kościoła jako budynku), to zapisujemy ją małą literą", np. "Król Niebieski", "ojciec święty", "Piotr naszych czasów". O różnorodności w tekstach religijnych świadczy choćby wariantywna możliwość zapisu, np. "ofiara mszy świętej" (w tekstach świeckich) oraz "ofiara Mszy Świętej", i "ofiara Mszy św." (w tekstach religijnych).

Opracowanie ukazało się w serii "Academica", redagowanej przez ks. dra hab. Wiesława Przyczynę z Krakowa, obejmującej zagadnienia teologiczne, filozoficzne, biblistyczne, a także psychologiczne. Rada Języka Polskiego zatwierdziła przedstawione jej przez Komisję Języka Religijnego propozycje, czego efekt stanowi prezentowana publikacja, która ujednolica pisownię słownictwa religijnego, rozpoczynając jednocześnie serię prac poświęconych tej problematyce.