Co powinni zrobić narzeczeni, którzy pragną zawrzeć "małżeństwo konkordatowe" w Kościele katolickim?

Narzeczeni pragnący zawrzeć związek małżeński według formy kanonicznej powinni zgłosić się do biura parafialnego parafii mężczyzny lub kobiety, co najmniej trzy miesiące przed planowaną datą ślubu. Chodzi o to, by bez niepotrzebnego pośpiechu dopełnić formalności zarówno wymaganych przez prawo kościelne, jak i związanych z uzyskaniem skutków cywilnych planowanego małżeństwa kanonicznego.

Celem uzyskania skutków cywilnych należy spełnić następujące wymagania: narzeczeni mają obowiązek przedłożyć trzy egzemplarze "Zaświadczenia o braku okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa". Dokument ten informuje o braku przeszkód wynikających z prawa polskiego do zawarcia przez nich małżeństwa i jest ważny trzy miesiące od daty wystawienia. Sporządza go kierownik urzędu stanu cywilnego miejsca zamieszkania jednego z narzeczonych; nupturienci powinni wysłuchać z ust duchownego prowadzącego przygotowanie do ślubu lub sami zapoznać się z treścią podstawowych przepisów prawa polskiego dotyczących zawarcia małżeństwa i jego skutków, tzn. z art. 1, 8 i 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Oto treść tych artykułów: art. 1 § 2. Małżeństwo zostaje również zawarte, gdy mężczyzna i kobieta zawierający związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu Kościoła albo innego związku wyznaniowego w obecności duchownego oświadczą wolę jednoczesnego zawarcia małżeństwa podlegającego prawu polskiemu i kierownik Urzędu Stanu Cywilnego następnie sporządzi akt małżeństwa. Gdy zostaną spełnione powyższe przesłanki, małżeństwo uważa się za zawarte w chwili złożenia oświadczenia woli w obecności duchownego. § 3. Przepisy paragrafu poprzedzającego stosuje się, jeżeli ratyfikowana umowa międzynarodowa lub ustawa regulująca stosunki między państwem a Kościołem albo innym związkiem wyznaniowym przewiduje możliwość wywołania przez związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu tego Kościoła albo innego związku wyznaniowego takich skutków, jakie pociąga za sobą zawarcie małżeństwa przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego; art. 8 § 1. Duchowny, przed którym zawierany jest związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu Kościoła albo innego związku wyznaniowego, nie może przyjąć oświadczeń przewidzianych w art. 1 § 2 - bez uprzedniego przedstawienia mu zaświadczenia stwierdzającego brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa, sporządzonego przez kierownika Urzędu Stanu Cywilnego. § 2. Niezwłocznie po złożeniu oświadczeń, o których mowa w § 1, duchowny sporządza zaświadczenia stwierdzające, że oświadczenia zostały złożone w jego obecności przy zawarciu związku małżeńskiego podlegającego prawu wewnętrznemu Kościoła albo innego związku wyznaniowego. Zaświadczenie to podpisują duchowny, małżonkowie i dwaj pełnoletni świadkowie obecni przy złożeniu oświadczeń. § 3. Zaświadczenie, o którym mowa w § 2, wraz z zaświadczeniem sporządzonym przez kierownika Urzędu Stanu Cywilnego na podstawie art. 41 § 1 duchowny przekazuje do Urzędu Stanu Cywilnego przed upływem pięciu dni od zawarcia małżeństwa; nadanie jako przesyłki poleconej w polskim urzędzie pocztowym jest równoznaczne z przekazaniem do Urzędu Stanu Cywilnego. Jeżeli zachowanie tego terminu nie jest możliwe z powodu siły wyższej, bieg terminu ulega zawieszeniu przez czas trwania przeszkody; art. 23. Małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli.

Bezpośrednio przed celebracją "małżeństwa konkordatowego" narzeczeni w obecności swoich świadków oraz duchownego, który będzie asystował przy zawarciu przez nich małżeństwa, potwierdzają wolę, co do wywarcia skutków cywilnych małżeństwa kanonicznego, składając podpisy w odpowiednim miejscu "Zaświadczenia o zawarciu małżeństwa" na wszystkich trzech egzemplarzach. To samo czynią świadkowie. Duchowny swój podpis składa dopiero po zawarciu małżeństwa przez nupturientów.

Jak widać, obowiązki narzeczonych w tym względzie ograniczają się w zasadzie do uzyskania w Urzędzie Stanu Cywilnego zaświadczenia stwierdzającego, że nie ma między nimi przeszkód wynikających z prawa państwowego do zawarcia związku małżeńskiego, dostarczenia tego dokumentu w stosownym czasie do biura parafialnego parafii narzeczonego lub narzeczonej i złożenia podpisów potwierdzających wolę co do wywarcia skutków cywilnych ich małżeństwa kanonicznego. Pozostałe wymogi stawiane przez duchownego w biurze parafialnym przed ślubem wynikają z przepisów prawa kanonicznego odnoszących się do małżeństwa zawieranego według formy kanonicznej.