A Słowo stało się Ciałem

Spośród starotestamentalnych wypowiedzi na temat Słowa Bożego szczególną uwagę zwraca tekst Księgi Mądrości 18, 14-16. Zastosowano go w liturgii okresu Bożego Narodzenia, co pozwala wnioskować, że wczesnochrześcijańskie wspólnoty widziały pewien związek między fragmentem tej księgi a tajemnicą Wcielenia. Przypisuje ona bowiem Boże działanie mądrości (rozdział 10) bądź też Słowu Bożemu (16, 12.24:18, 14-16).

Termin "logos" występuje w tej księdze bardzo często. Jednak na szczególną uwagę zasługują te fragmenty, w których podmiotem logos jest Bóg (9, 1;12, 9;16, 12). Tekst z Księgi Mądrości, z rozdziału 18, to najdoskonalsza na gruncie Starego Testamentu personifikacja "słowa" - odzwierciedla w sobie całe bogactwo starotestamentalnej refleksji nad tym pojęciem. To, czego według Księgi Wyjścia (11, 4 i 12, 29) dokonał Jahwe, teraz dokonuje Logos. Łatwo dostrzec analogię między "mądrością" a "słowem": Słowo może wszystko, mając w sobie Ducha, który wszystko przenika, także mądrość pochodzi z nieba, ściślej - "od tronu Boga", ponieważ przebywa w obliczu Wszechmogącego.

Pisma Janowe

Refleksja nad Słowem Bożym osiąga punkt kulminacyjny w Nowym Testamencie, w pismach Janowych. Na określenie Syna Bożego używa on wyrażeń odnoszących się w Starym Testamencie do słowa i do mądrości. Pokrewieństwo słowne i treściowe z tekstami Księgi Przysłów 8 i Mądrością Syracha 24 wykazuje zwłaszcza Prolog. Logos w Ewangelii św. Jana odnosi się do Jezusa, Syna Bożego. Pierwsze słowa Prologu nawiązują do Księgi Rodzaju. Dzieło stworzenia opisane w tej księdze jest zarazem pierwszym etapem objawienia Bożego przez Słowo. Tym samym, już pierwsze zdanie czwartej Ewangelii stwierdza dwuaspektowość dialogu Boga ze światem: w słowie i w stwórczym czynie. W Słowie Wcielonym, w Jego działalności odwiecznej i ziemskiej, oba aspekty osiągają pełnię i jedność doskonałą. W obydwu pismach (Ewangelii oraz Pierwszym Liście św. Jana) autor występuje jako świadek Słowa Wcielonego; mają też one podobne prologi i epilogi, spotykamy się również z tą samą myślą o charakterze kontemplacyjnym, z tym samym słownictwem, stylem. Zachodzi również znaczne podobieństwo w tematach teologicznych, tj. życie Boże, miłość, wiara czy prawda.

Widać, że prawie każdy element dwóch wersetów wstępu do Pierwszego Listu św. Jana zawiera wyrażenia, które już zostały użyte w Prologu do jego Ewangelii. Ewangelista mówi o Bóstwie "Słowa życia", które jest Synem Bożym, a które objawiło się w osobie Jezusa Chrystusa. Objawienie Syna Bożego, czyli zstąpienie "wiecznego życia" w ten świat, jest dowodem na to, że Bóg chce zbawić świat. Wcielenie stwarza każdemu człowiekowi realne szanse udziału w życiu Boga: "z Jego pełności wszyscyśmy wzięli". W obu prologach zawarta jest ta sama myśl: Syn Boży zstąpił na ziemię, przyniósł Boże życie.

Apokalipsa

Logos występuje także w Apokalipsie 19, 11-16, która zawiera rozwiniętą wizję tryumfu Syna Człowieczego i związanej z tym władzy Jezusa.

Fragment, w którym zawarte jest określenie "Słowo Boże", to opis Paruzji (ponownego przyjścia) Chrystusa. Wypełnia On znamiona będące przedmiotem żydowskich oczekiwań apokaliptycznych. Zbawca jawi się jako Król, jako Bóg, lecz przede wszystkim jako zwycięzca i tryumfator otoczony zastępem wojska niebieskiego, który "ze sprawiedliwością sądzi i walczy". Zdumiewająca jest surowość Mesjasza, który "uderza narody", pasie je "laską żelazną" (por. Ps 2, 9). Nawet Jego szata jest skąpana we krwi. Walczy On słowem, czyli mieczem, które pochodzi z ust Jego.

"Biały koń" głosi tryumf jeźdźca, który jest "nazwany Wiernym i Prawdziwym". W "szacie we krwi skąpanej" widać aluzję do Ofiary Krzyżowej Chrystusa. Zwycięskiemu Słowu Boga, Chrystusowi, towarzyszą wojska, niebiescy tryumfatorzy - to aniołowie i święci. Miecz symbolizuje "Słowo Boże", zwłaszcza wyrok potępiający. Sprawiedliwy wyrok na zbuntowanych przeciw Bogu wyda absolutny władca - Jezus Chrystus. Nietrudno zauważyć, że prezentowana w Apokalipsie scena wykazuje wiele analogii do Księgi Mądrości. W opisie tajemniczego jeźdźca z Apokalipsy rozpoznajemy Słowo Boże - Chrystusa.