Córa ziemi bez zmazy poczęta

Na francuskiej ziemi: w Paryżu w 1830 r., i 28 lat później w Lourdes, miały miejsca objawienia maryjne. Między tymi wiekopomnymi wydarzeniami, 8 grudnia  1854 r., papież Pius IX ogłosił dogmat o Niepokalanym Poczęciu NMP,  obecny od wieków w tradycji i wierze Kościoła.

Kościół wschodni obchodził święto Niepokalanego Poczęcia Maryi już w VII w. Kościół  zachodni od XIII w.  Sobór Efeski (431 r.), przyznając Maryi tytuł Matki Boga, wzmocnił przekonanie o Jej świętości. Wprowadzone do liturgii święto wyrażało przekonanie, że Najświętsza Panna Maryja jest całkowicie uodporniona na grzech, a tym samym obdarzona  wyjątkową łaską. Sobór Trydencki (1545–1563) podtrzymał wiarę w Niepokalane Poczęcie Maryi. Zasłynął i tym, że określono na nim wzorce przedstawień świętych w sztuce.  

Wizerunki  Niepokalanego Poczęcia nawiązują do tekstu Apokalipsy św. Jana: „Potem wielki znak się ukazał na niebie: Niewiasta obleczona w słońce i księżyc pod jej stopami, a na jej głowie wieniec z gwiazd dwunastu” (12, 1). Wizerunki powstałe w dobie renesansu i baroku przedstawiają piękną pannę na ziemskim globie, który oplata wąż z jabłkiem w pysku. U stóp Maryi często widnieje półksiężyc. Maryja zwykle w dynamicznej pozie, z odrzuconymi w bok rękoma, niekiedy dłońmi skrzyżowanymi na piersi lub złożonymi w modlitewnym geście, widnieje na obrazach m.in. Francisco de Zurbarana, Bartolomea Murilla i Petera Paula Rubensa. Jednak dopiero objawienia, które miały miejsce w  XIX w. i ogłoszony w Kościele dogmat sprawiły, że wizerunek Maryi depczącej węża utrwalił się w powszechnej świadomości wiernych.

Kluczowe dla przypomnienia Niepokalanego Poczęcia Maryi były objawienia s. Katarzyny Labouré, szarytki i mistyczki (ur. 1806, zm. 1876, beat. 1933, kan. 1947). Dzięki nim powstał najbardziej znany na świecie Cudowny Medalik, bity do dziś w wielkich nakładach, jak również powstające według tego wzoru różnorodne dzieła sztuki.

Szczególnym potwierdzeniem dogmatu o Niepokalanym Poczęciu NMP stały się objawienia z Lourdes. Przypomnijmy: w lutym 1858 r., w grocie Massabielle u podnóża Pirenejów, w pobliżu Lourdes, 14-letniej Bernadetcie Soubirous po raz pierwszy ukazała się Dziewica Maryja. Do lipca 1858 r. widzeń było 18. Najważniejsze z punktu ogłoszonego dogmatu  było objawienie z 25 marca. Bernadetta ujrzała piękną Panią, która złączyła dłonie w geście modlitewnym, uniosła oczy ku niebu i rzekła do dziewczynki: „Ja jestem Niepokalane Poczęcie”. Dopiero wówczas prawdziwość objawień zaakceptowały władze kościelne.

Lourdes, w którym wytrysnęło źródło – symbol nawrócenia – rychło zaczęli licznie nawiedzać wierni. Wizerunek Maryi Niepokalanej ukształtowany pod wpływem objawień stał się popularny w przedstawieniach malarskich i rzeźbiarskich. Powielano go w olbrzymich nakładach na fabrycznych oleodrukach. Podobnie było z  figurami, które odlewano w porcelanie, gipsie czy metalu. Współcześnie figury Niepokalanej Maryi są obecne w krajobrazie kulturowym Polski (wspomnijmy kapliczki przydrożne), Groty z Jej wizerunkiem, z których wytryskuje źródło, znajdują się przy wielu kościołach i sanktuariach.

Kościół zachęca nas – w szczególny sposób w Adwencie, okresie oczekiwania na przyjście Zbawiciela – abyśmy uczyli się od Maryi Niepokalanej, jak być „świętym i nieskalanym przed obliczem Boga” (por. Ef 1, 4). Zachęca nas do słuchania Pana mówiącego w ciszy, czerpania Bożej mocy u źródła.