Logo Przewdonik Katolicki

Kanon

kard. Gianfranco Ravasi
Fot.

Wtedy spełniło się to, co powiedział prorok Jeremiasz: Wzięli trzydzieści srebrników, zapłatę za Tego, którego oszacowali synowie Izraela (Mt 27, 9). Jeśli zatrzymamy się wyłącznie na Ewangelii św. Mateusza, odkryjemy, że zawiera ona w swej części narracyjnej aż 63 cytaty biblijne. Dziesięć z nich poprzedza tzw. formuła wypełnienia, która brzmi: Wszystko...

Wtedy spełniło się to, co powiedział prorok Jeremiasz: Wzięli trzydzieści srebrników, zapłatę za Tego, którego oszacowali synowie Izraela (Mt 27, 9).



Jeśli zatrzymamy się wyłącznie na Ewangelii św. Mateusza, odkryjemy, że zawiera ona w swej części narracyjnej aż 63 cytaty biblijne. Dziesięć z nich poprzedza tzw. formuła wypełnienia, która brzmi: „Wszystko to stało się, aby wypełniły się słowa Pana wypowiedziane przez proroka...”. W Nowym Testamencie żywe jest więc przekonanie, że istnieją graphè czy graphài – jak mówi się po grecku – to znaczy Pismo czy Pisma określone i uznane za natchnione przez Boga, a stanowiące normę wiary. Czytamy w Drugim Liście do Tymoteusza: „Wszelkie Pismo od Boga natchnione jest i pożyteczne do nauczania, do przekonywania, do poprawiania, do kształcenia w sprawiedliwości – aby człowiek Boży był doskonały, przysposobiony do każdego dobrego czynu” (3, 16-17).

Dokładne określanie tekstu Świętych Pism hebrajskich – tego, co nazywamy „kanonem” (od greckiego słowa canna oznaczającego trzcinę, kij mierniczy) – rozpoczęło się w Izraelu po powrocie z niewoli babilońskiej (VI wiek przed Chr.). Wówczas ostatecznie ukształtowała się Tora, czyli Pentateuch (gr. pięcioksiąg), a więc pierwszych pięć ksiąg Biblii. Następnie dokonano podziału na księgi prorockie oraz „pisma” mądrościowe. Proroków dzielimy z kolei na „młodszych” (są to tzw. księgi historyczne, obejmują Księgę Jozuego i kolejne) i „starszych”, czyli właściwych (poczynając od Izajasza). Ten podział został ostatecznie zatwierdzony na synodzie rabinistycznym, który odbył się w Ziemi Świętej pod koniec I wieku przed Chrystusem.

Trzeba jednak dodać, że do tego hebrajskiego kanonu żydowskie wspólnoty z Diaspory, posługujące się grecką wersją Biblii, zwaną Septuagintą („Przekład Siedemdziesięciu”), dodały siedem ksiąg napisanych po grecku. Zostały one wraz z innymi przyjęte później przez chrześcijan, z wyłączeniem protestantów. Są to: Księga Tobiasza, Judyty, 1. i 2. Machabejska, Mądrości, Mądrości Syracha i Barucha.

Chrześcijaństwo tworzyło jednak także swoje pisma. W ten sposób pojawiła się potrzeba nowego kanonu chrześcijańskiego, który musiał odróżnić swoje święte, natchnione teksty od tak zwanych apokryfów, szczególnie tych gnostyckich, będących owocem herezji powstałej w Egipcie.

Pomocą dla Kościoła przy czynieniu tej selekcji były pewne specjalnie określone kryteria, ale przede wszystkim dar Ducha Świętego, obiecanego przez Chrystusa, który miał doprowadzić do całej prawdy (por. J 16, 13). Trwało to od II do IV wieku.

W Bibliotece Ambrozjańskiej w Mediolanie jest na przykład przechowywany najstarszy z zachowanych kanonów, zwany Kanonem Muratoriego, od nazwiska odkrywcy, znanego osiemnastowiecznego naukowca Lodovico A.M. Muratoriego. Zawiera on wykaz ksiąg biblijnych wraz z komentarzem, uznanych przez Kościół rzymski za natchnione około 170-180 roku.

W 367 roku w swoim „Liście paschalnym” św. Atanazy, ojciec Kościoła, wymienia wszystkie 27 ksiąg Nowego Testamentu, tworząc kanon chrześcijański, który został

zatwierdzony na kilku kolejnych synodach kościelnych (393 r. w Hipponie

i 397 r. w Kartaginie, w miastach leżących w Afryce).

W 1564 roku sobór trydencki formalnie zatwierdził kanon, przyjmując do Starego Testamentu także wyżej wymienionych siedem ksiąg greckich, które były i zazwyczaj są określane mianem „deuterokanonicznych”. Cała przyjęta przez Kościół Biblia „kanoniczna” składa się z 73 ksiąg, uznawanych za Słowo Boże wyrażone słowami ludzkimi, „ponieważ Bóg w Piśmie Świętym przemawiał przez ludzi, na sposób ludzki” (Sobór Watykański II, „Dei Verbum” n. 12).

Komentarze

Zostaw wiadomość

 Security code

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki