Z Bożej łaski

"Wszystko jest łaską" - słowa św. Teresy z Lisieux stały się tytułem wystawy otwartej 9 grudnia 2004 r. w Zamku Królewskim w Warszawie. Warto ją zwiedzić, bo nieczęsto zdarza się zgromadzić w jednym miejscu tyle arcydzieł polskiego malarstwa i rzeźby.

Wystawa, którą swoim honorowym patronatem objął Józef kardynał Glemp, Prymas Polski, potrwa do końca stycznia. Została zorganizowana przez Centrum Duszpasterstwa Archidiecezji Warszawskiej. Stamtąd wywodzi się główny pomysłodawca i autor scenariusza oraz jeden z kuratorów - Jacek Chromy. "Wszystko jest łaską", mówiła św. Tereska, "Z Jego pełności wszyscyśmy otrzymali - łaskę po łasce", pisze ewangelista Jan. I dalej czytamy w Piśmie Świętym: "Boga nikt nigdy nie widział". Tak, ale Bóg jest obecny w każdym wydarzeniu życia człowieka. Kiedy to sobie uświadomimy i przyjmiemy, wówczas zdanie św. Teresy stanie się zrozumiałe dla każdego. Stanie się stwierdzeniem uniwersalnym, intuicyjnie jasnym. Dalej jest już głęboka teologia lub głęboka wiara, ale można też oddać miejsce sztuce. Niech mówi sztuka.

Na drugim piętrze Zamku Królewskiego, w sali wystaw czasowych, zebrano około czterdziestu najcenniejszych obrazów i rzeźb polskich artystów od średniowiecza po czasy współczesne. Przyjechały z paru miast i paru muzeów oraz galerii: z Muzeów Narodowych Warszawy, Poznania, Krakowa i Wrocławia, z Muzeum okręgowego w Toruniu, Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, muzeów diecezjalnych w Krakowie i Siedlcach, Muzeum Lubelskiego i ze zbiorów prywatnych. Znajdziemy tu obrazy między innymi: Józefa Chełmońskiego, Jana Matejki, Xawerego Dunikowskiego, Wacława Podkowińskiego, Adama Chmielowskiego (brata Alberta), Andrzeja Wróblewskiego, Leona Wyczółkowskiego, Jerzego Nowosielskiego, Jacka Malczewskiego. Obrazy na pierwszy rzut oka oczywiste, religijne i takie, które wydawałoby się, nie pasują do tej wystawy. Bo gdzie tu łaska, w śmierci? ("Rozstrzelanie" Wróblewskiego), w ciężkiej pracy? ("Orka"). Otóż, właśnie łaska jest wszędzie i wszystko jest łaską. Tę tajemnicę pomaga nam odkryć wystawa w Zamku Królewskim. W pracy, miłości, pięknie, a nawet brzydocie, narodzinach, a także w śmierci. Czasem dopiero wtedy, gdy los człowieka dobiega kresu, ujawnia się sens życia i jego piękno. To wielka łaska zobaczyć, że życie ma sens, a także śmierć ma sens, bo nie jest żadnym końcem. Dlatego podtytuł wystawy: "Wystawa sztuki polskiej inspirowanej duchowością chrześcijańską" jest bardzo szeroki. Nasza sztuka jest nią przesiąknięta, nawet wtedy gdy się buntuje.