Południe

Nocny deszcz za oknem nie wzbudza we mnie złości, mimo że jest środek lata, a ja wyjechałam w góry. Kto bowiem przyjeżdża w Tatry w lipcu? Kiedyś, lata temu, usłyszałam to pytanie od gospodarza domu w Zakopanem, w którym wynajmowaliśmy dwa pokoje z kuchnią i werandą oraz sporym ogrodem. Dom był ogromny, miał ponad sto lat, pamiętał czasy Witkiewicza, a w salonie gospodarzy wisiały na ścianie portrety pierwszej właścicielki, narysowane przez Witkacego. Uparcie przez kilka lat jeździliśmy w Tatry w lipcu, a potem się dziwiliśmy, że ciągle pada. Przez ogród płynął potok i jego szum często w nocy zagłuszał deszcz, lub też odwrotnie. Ten dźwięk wbił mi się w podświadomą pamięć i odtąd zawsze szum deszczu kojarzy mi się z szumem potoku. Teraz też. 

Co więc robię w Zakopanem w lipcu – no nie wypoczywam, tylko pracuję. Przy okazji poszłabym poszukać niedźwiedzia (żartuję!) gdzieś w okolicach Murowańca, ale niestety, ten deszcz. Więc korzystam z oferty kulturalnej: teatr, wystawa, muzeum, koncert, spotkanie z pisarzem. I książka oczywiście. Kiedy tak pada i jest zimno, najlepiej, żeby była upalna. Wzięłam ze sobą Faulknera i głębokie Południe, gdzie słońce jest duszne i palące, a gdzieś w zaroślach tkwi licho. Jak to zwykle u mnie bywa, jedno prowadzi do drugiego, inspiracje układają się w jeden tematyczny ślad. Ten obecny nazywa się Southern Gothic, a Faulkner jest jednym z ważniejszych jego przedstawicieli. A co jeszcze? W literaturze na przykład świetna pisarka Flannery O’Connor, znana z opowiadań Ocalisz życie, może swoje własne wydanych w Polsce kilka lat temu, Zabić drozda Lee Harper, ale też Truman Capote ze swoim reportażem literackim Z zimną krwią, a współcześnie Cormac McCarthy. 

Z literatury krótka droga do filmu, a właśnie nowy serial mrożący krew w żyłach Przylądek strachu to remake słynnego filmu o tym samym tytule z 1991 roku. Obejrzałam oryginał, same gwiazdy: reżyseria Martin Scorsese, występują: Robert De Niro, Jessica Lange, Nick Nolte i Julliette Lewis. Potem śladem Jessiki Lange przeszłam do innego klasyka Southern Gothic, do filmu Tramwaj zwany pożądaniem Tennessee Williamsa. I zastanawiam się, co takiego jest w tym gatunku, że tak pociąga? Czy to pociąga owo licho, które budzi się w człowieku na skutek dusznej pogody? Czy zastanawia zło czające się w ludzkiej naturze? Strach przed rozpadem, brakiem kontroli, tajemnicą czającą się w drugim? Południe Stanów Zjednoczonych jest tylko pewną scenerią, bardzo konkretną, związaną z niewolnictwem, a więc przeszłością brutalnej siły i opresji. Myślę sobie, że dzisiaj na naszych ulicach też budzi się tego licha coraz więcej. Może to za daleko idące skojarzenie, cóż mogę zrobić, że do mnie przychodzi, gdy czytam, że ktoś ubliża ukraińskiemu dziecku w tramwaju, a potem atakuje kogoś, kto staje w obronie tego dziecka. Jakiego rodzaju zło go toczy, skąd to licho? Dzieje się dramat i rodzi się strach. Należy im się przeciwstawić.