Gdzie należy złożyć ciała wiernych zmarłych?

Miejscem grzebania zmarłych jest zasadniczo cmentarz, gdzie nie tylko można, ale i należy złożyć ciała zmarłych. Zdajemy sobie sprawę, że istnieją pewne możliwości odstępstw od tej zasady, np. ciała biskupów diecezjalnych zwykło się składać w podziemiach ich katedr, czy ciała marynarzy, którzy umarli w czasie rejsu, na dnie morza, niemniej jednak, zasadniczym miejscem pogrzebania ciała ludzkiego jest cmentarz.

Każdemu wolno wybrać cmentarz pogrzebania, chyba że prawo partykularne postanawia inaczej (por. KPK, kan. 1180 § 2). Prawo to odnosi się do każdego, kto za życia mógł zadecydować o miejscu swojego grobu, albo jeśli tego nie uczynił, przechodzi ono na osoby, które zajmują się pogrzebem danego zmarłego. Do dyspozycji mamy zasadniczo cmentarze parafialne lub komunalne, w zależności od miejsca zamieszkania. Jeśli parafia posiada własny cmentarz, na nim powinni być grzebani wierni zmarli, chyba że inny cmentarz został zgodnie z prawem wybrany przez samego zmarłego albo przez tych, do których należy zajęcie się pogrzebem (por. KPK, kan. 1180 § 1). Jeśli zmarły za życia był związany ze swoją parafią, chociażby przez praktyki religijne w kościele parafialnym, nie ulega wątpliwości, że ma on prawo być pochowany na cmentarzu parafialnym. Oczywiście, jeśli na tym cmentarzu jest miejsce do tworzenia nowych grobów.

Jeśli ktoś jest osobą niewierzącą, a w tej samej miejscowości nie ma innego cmentarza, np. komunalnego lub wyznaniowego, również nie można mu odmówić miejsca na cmentarzu parafialnym. Gdyby inny cmentarz istniał, dziwne byłoby, gdyby zmarły ateista chciał być pochowany na cmentarzu parafialnym, w poświęconej ziemi. Miałby inny wybór i powinien z niego skorzystać.

Należy pamiętać, że nawet odmowa pogrzebu kościelnego nie może wiązać się z odmową miejsca na cmentarzu. Każdy człowiek ma prawo do pogrzebu, chociażby nie odbywał się on według ceremonii kościelnej i w obecności kapłana. Tak więc, zarządca cmentarza wyznaniowego nie może zabronić pogrzebu na tym cmentarzu według innych rytów religijnych czy świeckich. Nie może być jednak zmuszany do sprawowania pogrzebu kościelnego osoby, która tego prawa powinna być pozbawiona.

Po pogrzebie należy sporządzić akt w księdze zmarłych, zgodnie z postanowieniami prawa partykularnego (por. KPK, kan. 1182). Ten przepis jest zazwyczaj wypełniany przed pogrzebem. Trzeba zgłosić w swojej parafii fakt śmierci danego parafianina. Właściwie od tej czynności należałoby rozpocząć załatwianie spraw związanych z pogrzebem. Należy zgłosić się do swojej parafii niezależnie od tego, gdzie mamy zamiar pogrzebać ciało zmarłego. Fakt jego śmierci ma być odnotowany w księdze zmarłych parafii, w której żył. Przy tej okazji zamawia się Mszę św. pogrzebową za zmarłego, oraz składa ofiarę na potrzeby parafii.