Czy każdy ochrzczony ma prawo do katolickiego pogrzebu?

Na tak postawione pytanie niesie nam odpowiedź kodeks prawa kanonicznego, który w jednym z kanonów informuje: Wierni zmarli powinni otrzymać pogrzeb kościelny, zgodnie z przepisem prawa (KPK, kan. 1176 § 1). Przytoczony kanon określa, że pogrzeb kościelny jest prawem każdego wiernego, który odchodzi z tego świata. Prawo to oczywiście rodzi automatycznie obowiązek Kościoła celebrowania tego obrzędu. Jak to jeszcze dostrzeżemy w dalszej części, prawo to może zostać w pewnych konkretnych przypadkach ograniczone. Pogrzeb kościelny, w którym Kościół wyprasza duchową pomoc zmarłym, okazuje szacunek ich ciału i równocześnie żywym niesie pociechę nadziei, należy odprawiać z zachowaniem przepisów liturgicznych (KPK, kan. 1176 § 2).

Prawo do pogrzebu kościelnego na pierwszym miejscu przysługuje wszystkim wiernym zmarłym. Prawodawca kościelny rozpatruje także pewne szczegółowe przypadki, zwracając uwagę na to, że:

- w kwestii pogrzebu, katechumeni są zrównani z wiernymi;

- ordynariusz miejsca może zezwolić na pogrzeb kościelny dzieci, których rodzice mieli zamiar je ochrzcić, a jednak zmarły przed chrztem;

- ochrzczonym przynależnym do jakiegoś Kościoła lub wspólnoty kościelnej niekatolickiej można pozwolić na pogrzeb kościelny według roztropnego uznania ordynariusza miejsca, jeśli nie ma ich własnego szafarza; chyba że się ustali, iż mieli przeciwną wolę (por. KPK, kan. 1183 § 1-3).

Odnośnie do samego sposobu grzebania, Kościół na pierwszym miejscu zaleca pochówek ciał do ziemi, nie zabrania jednak kremacji, jeśli nie została wybrana z pobudek przeciwnych nauce chrześcijańskiej (por. KPK. kan. 1176 § 3).

Sama ceremonia pogrzebowa powinna przebiegać według ustalonych zasad, a przewodniczący jej mają obowiązek unikać zbędnych wyróżnień. Jedynym źródłem ewentualnych wyróżnień może być urząd liturgiczny lub święcenia, a także poza honorami należnymi władzom świeckim, stosownie do przepisów liturgicznych w obrzędach pogrzebowych nie należy okazywać szczególnych względów prywatnym osobom lub stanowiskom ani w ceremoniach, ani w zewnętrznej okazałości.

Tak więc duszpasterze, decydując się na przewodniczenie uroczystościom pogrzebowym, winni dbać o to, by w sposób jak najbardziej godny odprowadzić zmarłego na miejsce jego oczekiwania na moment zmartwychwstania, oddając osąd życia danego zmarłego Miłosiernemu Bogu. Nie mogą jednak zapomnieć o tym, by ich postawa podczas pogrzebu wobec osoby zmarłej, nie przysporzyła zgorszenia obecnej tam wspólnocie wierzących.