W kraju Piastów

Europa wyrosła z dwóch chrześcijańskich kręgów cywilizacyjnych: zachodniego - łacińskiego i wschodniochrześcijańskiego - bizantyjskiego, uformowanych w średniowieczu na gruzach dawnego Cesarstwa Rzymskiego. Chrzest Polski w 966 roku, przyjęty za pośrednictwem Czech, oznaczał trwałe złączenie naszego kraju z kręgiem łacińskim. Można wymienić kilka ważnych wydarzeń, które były niejako naturalną konsekwencją tych z 966 roku, mającą jednocześnie niemały wpływ na miejsce Polski w Europie. Istotny jest przede wszystkim akt znany jako "Dagome iudex", wystawiony w 992 roku przez Mieszka I. Poddawał on państwo polskie pod bezpośrednie zwierzchnictwo papieża jako najwyższej, obok cesarza, władzy powszechnej dla całego chrześcijaństwa. Kolejnym ważnym momentem był zjazd gnieźnieński w 1000 roku. Ustanowiono wówczas organizację kościelną z metropolią w Gnieźnie u grobu św. Wojciecha i biskupstwami w Krakowie, Wrocławiu i Kołobrzegu (pierwszym biskupstwem misyjnym był Poznań).

Trudne losy

Położenie Polski na pograniczu zachodniego kręgu cywilizacyjnego, w bezpośrednim sąsiedztwie ludów pogańskich aż do schyłku XIV w. oraz ludów kręgu wschodniochrześcijańskiego odcisnęło bardzo wyraźne piętno na naszej kulturze, historii oraz na pojmowaniu chrześcijaństwa. Polska podjęła się misyjnego wysiłku nawracania pogan, którego wzorem stał się św. Wojciech. Za szczególny sukces misyjny uznano fakt pokojowego nawrócenia Litwy i jej związek z Polską (1386 r.). Warto wspomnieć, że zasadę dobrowolnego nawrócenia i poszanowania praw pogan głosił na soborze w Konstancji (1414 r. -1418 r.) profesor krakowskiego uniwersytetu Paweł Włodkowic. Z położeniem Polski "na pograniczu" łączyła się sprawa "przedmurza" chrześcijaństwa. Przypisywano nam taką rolę, ponieważ zagrożenie tureckie od schyłku XIV w. było coraz silniejsze. Znaczącym okazał się wiek XVII, w którym doszło do kilkunastu znanych powszechnie konfliktów zbrojnych: klęska pod Cecorą i śmierć bohaterskiego hetmana S. Żółkiewskiego (1620 r.), zwycięska obrona Chocimia (1621 r.), upadek Kamienia Podolskiego (1673 r.), obrona Wiednia (1683 r.).

W odnowionym przez oświecenie kraju, walczącym o swoją niezależność od końca XVIII w., idea "przedmurza" chrześcijaństwa związała się z przekonaniem o obronie przez Polaków wolności i cywilizacji europejskiej wobec zagrożeń, jakie niosły ze sobą: Prusy, carska Rosja i Austria Habsburgów. Wydarzenia XX w. kontynuowały poczucie, że walka w obronie Polski była równoznaczna z walką w obronie ogólnoludzkich ideałów cywilizacji, wolności oraz dla wielu - wartości chrześcijańskich.

Trzeba zaznaczyć, że z Polski pochodziło lub działało tu wielu świętych i błogosławionych. Najważniejszymi są: św. Wojciech, św. Stanisław, św. Jacek, św. Kinga, św. Jadwiga Śląska, św. Jadwiga królowa, św. Andrzej Bobola, św. brat Albert, św. Rafał Kalinowski, św. Faustyna Kowalska i św. Maksymilian Kolbe.