Kanonicy

(...) Moje pytanie dotyczy nadawania tytułu kanonika. Przypominam sobie postacie historyczne, którym przysługiwał ten tytuł. Ale to nie tylko zjawisko z przeszłości. W naszym dekanacie jedni proboszczowie posiadają ten tytuł, inni nie. Co w dzisiejszych czasach decyduje o fakcie obdarzenia księdza tytułem kanonika? Kto ten tytuł przyznaje? Jakie uprawnienia się z nim wiążą? Jakie warunki musi spełnić współczesny ksiądz proboszcz, by uzyskać ten tytuł?

Rzeczywiście, słysząc czasem tytuły, którymi legitymuje się taki czy inny ksiądz, rodzi się pytanie, z czym się wiążą i co oznaczają. Część tytułów świadczy o sprawowanej funkcji. Wikariusz, proboszcz i dziekan to nazwy konkretnych urzędów i funkcji. Natomiast w wypadku kanoników i prałatów sprawa jest bardziej skomplikowana.

W starożytności, w mieście biskupim dwunastu kapłanów i siedmiu diakonów było zobowiązanych do służenia biskupowi radą i pomocą. Najpierw żyli oni osobno, by w końcu formować wspólnoty na wzór zakonny, gromadzące się na wspólnym sprawowaniu modlitwy chórowej, tak zwanych godzin kanonicznych. W średniowieczu kapituły katedralne były już ukształtowane. Kanonicy przed objęciem urzędu składali wyznanie wiary wobec kapituły i biskupa oraz przysięgali pomoc i oddanie biskupowi. Wyręczali go przy sprawowaniu liturgii, towarzyszyli mu w ważnych chwilach, udzielali sakramentów podczas choroby, a po śmierci urządzali mu pogrzeb. Sprawowali codziennie służbę Bożą w chórze poprzez śpiewanie godzin kanonicznych, odprawiali uroczystą, śpiewaną Mszę.

Obecnie kanonicy dzielą się na tytularnych (rzeczywistych, czyli gremialnych), którzy posiadają urząd duchowny i głos w kapitule, nadliczbowych, mających urząd, ale bez prawa głosu, oraz honorowych, którzy mają tylko odznaki i honory kanoników. Nowy Kodeks Prawa Kanonicznego nie wspomina o możliwości mianowania kanoników honorowych przez biskupa, lecz tego nie zabrania.

Kanonicy mają prawo do bogatszego stroju duchownego. Jego szczegółowy wygląd regulują przepisy diecezji lub po prostu danej kapituły. Takiego stroju i odznak kapitulnych może kanonik używać jedynie w obrębie własnej diecezji. Poza jej granicami jedynie wtedy, kiedy towarzyszy biskupowi lub w jego imieniu albo w imieniu kapituły bierze udział w synodach czy uroczystościach.

Prawo nadawania urzędu czy tytułu kanonika reguluje Kodeks Prawa Kanonicznego w kanonie 509. Jest to wyłączny przywilej biskupa diecezjalnego. Godność kanonika może otrzymać jedynie ten kapłan, który odznacza się wykształceniem, prawością życia oraz chwalebnym wypełnianiem posługi kapłańskiej.

Dla wielu księży tytuł kanonika, zazwyczaj honorowego, jest swoistą nagrodą i pochwałą za ich dotychczasową pracę kapłańską. Domyślam się, iż właśnie kanonicy honorowi są tymi, o których pisze Pani w swoim liście. Jest to godność, która ma podkreślić zasługi danego kapłana. Niewiele daje przywilejów, lecz jest potrzebnym uhonorowaniem i dostrzeżeniem wszelkich kapłańskich zalet księdza, który został tą godnością obdarzony.

Natomiast kapituła katedralna to nie tylko honor, lecz obowiązki i prawa. Zazwyczaj kanonikami zostają kapłani pracujący w urzędach diecezjalnych, wykładowcy i profesorowie, wychowawcy seminarium duchownego. Ich godność kanonicka świadczy o wykonywaniu ważnych dla diecezji zadań.

Mam nadzieję, że moja odpowiedź w jakiejś części zaspokoiła Pani pragnienie wiedzy. W imieniu księży kanoników i swoim własnym proszę o gorliwą modlitwę w intencji kapłanów, bo niezależnie od urzędu wszyscy jej potrzebujemy.