U św. Jana za Murami

 

Dobrze, że została ona wydana, bowiem spośród tysięcy przechodniów, każdego dnia przemierzających poznańskie rondo Śródka, tylko niektórzy zdają sobie sprawę, jak bogatą historię kryje położony nieopodal ceglany kościół z charakterystyczną wieżą, otoczony niemal warownym murem.

Kościół pw. św. Jana Jerozolimskiego za Murami ma rodowód sięgający II poł. XII w., kiedy to nosił jeszcze wezwanie św. Michała. Choć wprawdzie dzisiejszy korpus kościoła pochodzi z XIII w. i nosi ślady późniejszych przebudów, m.in. z lat 1512–1520, to jednak zabytek sięga czasów, kiedy nie tylko nikt nie śnił jeszcze o renesansowym ratuszu czy barokowej farze na lewym brzegu Warty, ale dopiero co zaczęto tam rozplanowywać miasto, które znamy jako dzisiejszą Starówkę. Wydana przez Wydawnictwo Miejskie Posnania publikacja autorstwa Bolesławy Krzyślak i Zofii Kurzawy – uznanych badaczek poznańskiej architektury sakralnej – jest jednocześnie przyczynkiem do badania wczesnośredniowiecznych dziejów samego Poznania, a szczególnie jego prawobrzeżnej części.

Przy tym wszystkim książka o kościele pw. św. Jana Jerozolimskiego za Murami, wydana w albumowym formacie, jest po prostu przystępnym przewodnikiem historycznym dla każdego, kto choć trochę zgłębia dzieje Poznania. Jej walorem są też znakomite zdjęcia Piotra Skórnickiego oraz reprodukcje rycin i fotografii archiwalnych i fragmentów starych map. Do tego z publikacji można dowiedzieć się w skrócie, jak wyglądała historia poznańskich joannitów, zwanych potocznie kawalerami maltańskimi, od miana których nosi imię pobliskie, sztucznie stworzone w okresie powojennym Jezioro Maltańskie i dzielnica Malta. Podobnie zresztą nazwa jednostki topograficznej Komandoria pochodzi również od joannitów, gdyż właśnie przy kościele św. Jana mieli oni swoją komandorię. Książka zawiera także wykaz historycznych komandorów, tak jak sięgający XIV w. spis proboszczów, który kończy nazwisko obecnego proboszcza, ks. prałata Pawła Deskura. Warto zauważyć, że plebania kościoła parafialnego św. Jana Jerozolimskiego była w 1895 r. pierwszą siedzibą redakcji „Przewodnika Katolickiego”. Z kart książki wyczytamy jeszcze wiele ciekawych informacji...

[skan okładki (robił go Robert jakiś tydzień temu)]