Święto bazyliki

Koncerty i wykłady – tak Inowrocław świętował 830-lecie istnienia najstarszego kościoła: bazyliki mniejszej Imienia NMP. Dniom jubileuszowym patronowali prezydent Inowrocławia Ryszard Brejza oraz kard. Józef Glemp, prymas senior.

Początki świątyni

Historia najstarszego kościoła w Inowrocławiu sięga przełomu XII i XIII w. Prawdopodobnie właśnie wtedy rozpoczęła się budowa świątyni za sprawą jej domniemanego fundatora – księcia Leszka. Dzieło murowanego kościoła wspierane było przez kolejnych kujawskich władców. Złote czasy inowrocławskiej bazyliki trwały przez dwa wieki. W tym okresie na znaczeniu zyskiwała zarówno ona, jak i założone niedaleko miasto Inowrocław. Na rozkwit świątyni wpływ miało niewątpliwie z jednej strony umiejscowienie urzędów książęcych i kasztelańskich w pobliskim mieście, z drugiej sąsiedztwo ważnego szlaku, którym kupcy, rycerze i Krzyżacy zmierzali do Torunia, Chełmna i dalej na Prusy.

Inowrocławska „ruina”

Zlokalizowanej poza miejskimi murami parafii początkowo nie zaszkodziło ani sprowadzenie do Inowrocławia zakonu franciszkanów, ani wyniesienie do rangi parafii kościoła św. Mikołaja w XIV w., któremu przypadł w udziale tytuł fary. Degradacja kościoła rozpoczęła się wraz z rokiem 1431, kiedy to spłonął po raz pierwszy, podpalony przez Krzyżaków. Na przestrzeni kolejnych wieków co rusz ulegał kolejnym katastrofom, z których był podnoszony. Nigdy jednak nie odzyskał swego pierwotnego znaczenia. Największy pożar wybuchł w 1834 r. W jego wyniku spłonęła większość murów oraz całe wyposażenie świątyni, oprócz gotyckiej figury Matki Boskiej Uśmiechniętej. Od tamtej pory przylgnęła do świątyni nazwa „Ruina”. 

Bazylika mniejsza

Wraz z początkiem XX stulecia rozpoczęły się próby restauracji romańskiej świątyni. Wielka w tym była zasługa ks. Antoniego Laubitza, późniejszego biskupa, oraz Juliusza Kohtego, konserwatora zabytków. Prace zakończyły się w 1929 r., kiedy to ponownie konsekrowano świątynię. W czasie wojny kościół został wyłączony z kultu i zamieniony na magazyn. Dzieło powojennej odbudowy rozpoczął ks. Grzegorz Handke. Jego pracę kontynuował ks. Roman Zientarski, a następnie ks. Tadeusz Kościelny, który przywrócił świątyni jej dawny blask. W 1980 r. po ponad 400 latach przerwy powołano do życia parafię pw. Imienia NMP. W roku 2000 odbyła się koronacja figury Madonny Uśmiechniętej z Dzieciątkiem Jezus. Sama zaś świątynia w 2008 r. zyskała miano bazyliki mniejszej.

Obchody 830-lecia kościoła

W tym roku przypadła 830. rocznica powstania świątyni Imienia NMP. Z tej okazji odbyło się wiele imprez, których kulminacją była uroczysta Suma odpustowa celebrowana w niedzielę 16 września przez kard. Józefa Glempa – prymasa seniora.

W słowie skierowanym do zgromadzonych duchownych, przedstawicieli władz miasta oraz wiernych kardynał przypomniał pokrótce dzieje romańskiej świątyni. Zwrócił uwagę na jej niezwykłość w dziejach Inowrocławia oraz wielkie dzieło odbudowy i restauracji ostatnich lat. Wspominał swoje wizyty, gdy za każdym razem dawna „ruina” odzyskiwała swe piękno. Po zakończonej liturgii przed kościołem odbył się parafialny festyn rodzinny.

Dni jubileuszowe rozpoczął 12 września koncert w wykonaniu bydgoskiego zespołu muzyki dawnej Collegium Vocale. Natomiast zakończeniem obchodów były wykłady w instytucie prymasowskim, które 17 września wygłosili: dr Monika Jakubek-Raczkowska, Edmund Mikołajczak oraz ks. dr Jakub Dębiec. W swoich prelekcjach poruszyli oni tematy związane z tytułem bazyliki mniejszej, dziejami kościoła oraz jego skarbami.