Logo Przewdonik Katolicki

Akcja Katolicka - apostolstwo świeckich

Tadeusz Kieliszewski
Fot.

Akcja Katolicka i Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży są publicznymi stowarzyszeniami katolików świeckich, którzy w ścisłej współpracy z hierarchią kościelną uczestniczą w prowadzeniu misji apostolskiej Kościoła.

  
Pilna kwestia społeczna
Początków Akcji Katolickiej można doszukiwać się w ruchach katolików świeckich we Francji, Belgii, Włoszech i w Niemczech w XVIII i XIX w., a także w działalności polskich elit pod zaborami. Miały one zapobiec postępującej laicyzacji oraz klerykalizmowi. Na problem ten zwrócili również uwagę Pius IX i Leon XIII, poruszając kwestie społeczne w swoich dokumentach. Nazwy „Akcja Katolicka” po raz pierwszy użył papież Pius X w motu proprio z 1903 r., a następnie w encyklice Il fermo proposito z 1905 r. W myśl przyjętego przez siebie hasła Instaurare omnia in Christo (Odnowić wszystko w Chrystusie) w dokumencie tym przedstawił teologiczne i organizacyjne podstawy Akcji Katolickiej.
Z kolei papież Pius XI, kontynuując dzieło swego poprzednika, nadał stowarzyszeniu ramy organizacyjne w encyklice Ubi arcano z 1922 r. oraz w skierowanym do kard. Adolfa Bertrama liście Quae nobis z 1928 r. Akcja Katolicka miała być organizacją ludzi świeckich, osobiście odpowiedzialnych za dzieło ewangelizacji, mających udział w apostolstwie hierarchicznym Kościoła i dążących do odnowienia życia religijnego we wszystkich sferach życia.
 
Na polskim gruncie
W Polsce, szczególnie na ziemiach byłego zaboru pruskiego i austriackiego, istniały różne organizacje religijne skupiające świeckich. W 1926 r. został zwołany Katolicki Zjazd w Warszawie, który skierował petycję do Episkopatu o zorganizowanie Ligi Katolickiej. W 1928 r. powstała Komisja Episkopatu ds. Akcji Katolickiej w składzie: prymas Polski kard. August Hlond, kard. Aleksander Kakowski, abp (późniejszy kardynał) Adam Sapieha, abp Andrzej Szeptycki i bp Stanisław Adamski. Statut Akcji zatwierdził Pius XI. Był to jedyny, poza Włochami, statut krajowy, za którym stał autorytet papieża.
W 1930 r. erygowano Naczelny Instytut Akcji Katolickiej z siedzibą w Poznaniu. Pierwszym jego dyrektorem został bp Stanisław Adamski, prezesem Adolf Bniński, a naczelnym asystentem kościelnym bp Walenty Dymek. Patronem Akcji Katolickiej obrano św. Wojciecha. Opierała się ona wówczas na czterech filarach: Akcji Katolickiej Kobiet, Akcji Katolickiej Mężów, Akcji Katolickiej Młodzieży Żeńskiej i Akcji Katolickiej Młodzieży Męskiej. Centralnym organem prasowym był ukazujący się od 1931 r. „Ruch Katolicki”. Wydawane były serie książkowe i biuletyny pomocne w kształtowaniu chrześcijańskiej świadomości. Członkowie stowarzyszenia organizowali odczyty dotyczące życia małżeńskiego, rodzinnego i społecznego, prowadzili kursy zawodowe i gospodarcze (np. przysposobienia rolniczego, ratownictwa i higieny), propagowali kulturę, zachęcając do czytelnictwa czy uczestnictwa w dobrych spektaklach teatralnych itp. Organizowano wycieczki, obozy, zabawy, zawody sportowe, przedstawienia, wieczornice, a także marsze i manifestacje religijne i patriotyczne.
Po II wojnie światowej stowarzyszenia katolickie w Polsce zostały zdelegalizowane. Taki też los spotkał Akcję Katolicką i Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży. Reaktywowano je dopiero w latach 90. XX w. Z inicjatywy Ojca Świętego Jana Pawła II w 1990 r. reaktywowano Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży, a w 1996 r. Akcję Katolicką. Są to publiczne stowarzyszenia katolików świeckich, którzy w ścisłej współpracy z hierarchią kościelną uczestniczą w prowadzeniu misji apostolskiej Kościoła. Zajmują szczególne miejsce wśród wszystkich zrzeszeń i ruchów katolickich. Członkostwo w tych stowarzyszeniach to powołanie i urząd, o czym mówi Sobór Watykański II w Dekrecie o działalności misyjnej Kościoła: „do rozwoju wspólnoty chrześcijańskiej konieczne są różne urzędy. Do nich należy urząd kapłanów, diakonów i katechistów oraz Akcja Katolicka” (DM 3).
Oba stowarzyszenia mają osobowość prawną, mogą więc pełnoprawnie uczestniczyć w życiu publicznym, w tym korzystać – jako instytucje pozarządowe – z funduszy publicznych, np. przy organizacji szkoleń, sympozjów, wypoczynku i wielu innych działań statutowych. Współpracują ze sobą w organizacji wspólnego im święta patronalnego, a także na wielu innych płaszczyznach, np. w kultywowaniu wartości patriotycznych, w organizacji sympozjów, pielgrzymek, a także we wspólnych balach...
Benedykt XVI przypomniał, że „Jan Paweł II zachęcał Was do wznowienia w Polsce Akcji Katolickiej wraz z Katolickim Stowarzyszeniem Młodzieży. To zadanie zostało wykonane na płaszczyźnie strukturalnej. Trzeba jednak dołożyć starań, aby Akcja Katolicka i KSM miały coraz bardziej przejrzysty program oraz by został wypracowany ich własny profil duchowy” (Benedykt XVI, Watykan, 26.11.2005 r.). To nasze zadanie.
 

 
Uroczystość Chrystusa Króla Wszechświatakończy rok liturgiczny. Jest to też patronalne święto Akcji Katolickiej. Ustanowił je Pius XI w 1925 r. Miało zapobiec postępującej dechrystianizacji oraz przyczynić się do moralnej i religijnej odnowy życia. Papież Paweł VI w 1969 r. przeniósł je z ostatniej niedzieli października na ostatnią niedzielę roku liturgicznego.
 
 

Komentarze

Zostaw wiadomość

 Security code

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki