Wiekowa parafia Łowiczek cz. 2

Czyją własność stanowiła przed wiekami miejscowość Łowiczek? Do kogo należała? Te same pytania odnoszą się także do okolicznych wsi, które musiały należeć do powstającej parafii. Jeśli przyjmiemy, że wieś będąca siedzibą kościoła i parafii od początku swego istnienia nazywała się Łowiczek, to zgodnie ze staropolską praktyką onomastyczną (gr. onoma – imię) nazwa ta musiała pochodzić od nazwiska jej właścicieli, którzy zakładając w dobrach osadę, niejako przy okazji „dawali” jej nazwę. Jednak nie można wykluczyć odwrotnej kolejności, tzn. że najpierw powstała osada, której mieszkańcy mieli jakieś związki z łowami (podobnie jak z sąsiedniej wsi Łówkowice), dlatego ich właściciele pisali się „z Łowiczka i Łówkowic”, a nazwisko Łowiccy wykształciło się z upływem lat.

Znacznie ważniejszym problemem, który jest praktycznie nie do rozstrzygnięcia, byłoby ustalenie, czy pierwsi właściciele Łowiczka należeli do rodu Nałęczów czy Łabędziów. Skąd taka wątpliwość? Według najstarszych dokumentów znanych piszącemu te słowa,  pierwszeństwo należałoby oddać Łabędziom: dokumenty z 1359 r. wyraźnie mówią o wywodzących się z tego rodu bliżej nieznanych braciach Petrko et Creslao. Ale czy już wtedy posługiwali się nazwiskiem Łowiccy, skoro prawo zwyczajowe w stosunku do nazwisk „okrzepło” w Polsce dopiero w XVI w.?

 

Pozostawmy wątek domniemań o przynależność herbową. Zajmijmy się tym, co sprawdzone. Pewną informacją jest, że przez kilka wieków właścicielami wsi i kolatorami świątyni parafialnej byli Łowiccy. Jako dziedzice i kolatorzy Łowiczka figurują w dokumentach do XVII w. Natomiast od XVI stulecia, jako współwłaściciele wsi, obok Łowickich często występują przedstawiciele innych rodów. Łowiccy byli właścicielami Łowiczka i kolatorami parafii w 1527 r., kiedy to z polecenia bp. Macieja Drzewieckiego przygotowano w diecezji włocławskiej Liber retaxationum. Jednak w aktach wizytacji biskupiej z 1582 r. czytamy: Collatores D. Joannes Roskowski, Hieronimus Łubieński, Jacobus Łowiczki. W dokumentach z końca XVI w. jako właściciele Łowiczka widnieją też: Wisiecka, Poniatowski, Walenty Grodzieński i Jakub Łowicki (ten ostatni nie wywiązywał się należycie z obowiązków patronackich). Możliwe, że w tym czasie część Łowiczka znalazła się w posiadaniu Niemojewskich, bowiem w 1598 r. na pierwszym miejscu jako kolator widnieje Maciej Niemojewski, który prawo patronatu wypełniał na przemian z Jakubem Łowickim.

 

Nie znamy okoliczności, w jakich na przełomie XVII–XVIII w. uprawnienia kolatorskie przeszły z Łowickich na inne rody, przede wszystkim na Słubickich h. Prus. W 1711 r. Chryzostom Słubicki, sędzia grodzki przedecki, odbudował – po pożarze – na dawnych fundamentach kościół parafialny Podwyższenia Krzyża Świętego. Portret trumienny Chryzostoma, zmarłego ok. 1727 r., zachował się do dziś w Łowiczku. Słubiccy opiekowali się kościołem przynajmniej przez kilkadziesiąt lat, a z czasem ich spadkobiercy stali się współwłaścicielami wsi z rodem Kanigowskich. W poł. XVIII w. część Łowiczka należała do kanonika włocławskiego i sufragana diecezji włocławskiej Franciszka Kanigowskiego, który w 1757 r. konsekrował kościół w Łowiczku. Przed śmiercią zapisał włości swojemu bratu Józefowi, podczaszemu wyszogrodzkiemu i kawalerowi Orła Białego, który sprawował prawo patronatu do końca XVIII w., pospołu ze spadkobiercami Michała Słubickiego, chorążego bydgoskiego. Na początku XIX w. w posiadanie Łowiczka wszedł Gabriel Podolski, w 1843 r. – Julian Wolski h. Rola, a później jego potomkowie. (cdn.)