Stulecie muzealnictwa skansenowskiego w Polsce (2)

Budowa skansenu jest najpewniejszą i dającą najlepsze rezultaty formą ochrony budownictwa tradycyjnego. Tylko zgromadzenie wybranych obiektów w jednym zespole, na wspólnym obszarze, oraz nadanie im funkcji muzealnych stwarza realne szanse ich uratowania.

Tworzenie placówek skansenowskich to złożone, wielokierunkowe działanie; to przewidziane na wiele lat prace badawcze, dokumentacyjne, budowlane; prace związane z aranżacją wnętrz i kształtowaniem mikrokrajobrazu. Ekspozycja skansenowska, w odróżnieniu od wystawy w tradycyjnym muzeum, jest bardziej atrakcyjna i interesująca dla zwiedzających, bowiem przekazuje pewną wiedzę, wartości kulturowe w sposób zrozumiały, łatwy do przyswojenia, przemawia całością obrazu, a nie pojedynczym obiektem (zwykle w gablocie), wyrwanym z kontekstu kulturowego.

Kujawsko-Dobrzyński Park Etnograficzny jest jednym z najmłodszych skansenów w Polsce; do dziś pozostaje w stadium budowy i urządzania. Znajduje się w miejscowości Kłóbka, w gminie Lubień Kujawski, 25 km od Włocławka i 2,7 km od trasy Gdańsk-Toruń- Łódź. Obejmuje obszar sześciu hektarów, malowniczo położonych nad rzeczką Lubieńką, nieopodal lasu, w sąsiedztwie założenia parkowo-dworskiego znanego i zasłużonego dla Kujaw rodu Orpiszewskich.

Pierwszych translokacji obiektów dokonano na przełomie 1984 i 1985 r. W lipcu 1993 r. udostępniono dla zwiedzających fragment ekspozycji złożony z czterobudynkowej zagrody kujawskiej urządzonej na przełomie XIX w. i wiatraka „koźlaka”. W okresie od kwietnia 1994 do września 1995 r. ekspozycję poszerzono o zagrodę dobrzyńską; następnie skansen wzbogacił się o kuźnię (1996), garncarnię (1997) i remizę (1998). W latach 2000-2002 zrealizowano kolejne dwa obiekty z Kujaw: chałupę i budynek gospodarczy z olejarnią w środku, które wyposażone zostały zgodnie z duchem międzywojnia. W 2004 r. powstał bardzo istotny w strukturze wsi obiekt – szkoła. Wewnątrz można obejrzeć klasę lekcyjną wspólną dla oddziałów I-IV, kancelarię oraz mieszkanie nauczycielki, złożone z kuchni i pokoju – „saloniku”. Wystrój wnętrza urządzony został w stylu sprzed 1939 r.

Obecnie na terenie Kujawsko-Dobrzyńskiego Parku Etnograficznego znajduje się 17 obiektów, w tym 15 z pełną aranżacją wnętrza. Docelowo na obszarze skansenu wyeksponowanych będzie 40 obiektów (drewnianych, murowanych, glinianych), reprezentujących charakterystyczne dla regionu formy budownictwa tradycyjnego.