Nadzieja w nawróceniu - wołanie proroka Jeremiasza

Uczestnicy ostatniej w tym roku prezentacji z cyklu Verba Sacra – Modlitwy Katedr Polskich, która odbyła się 17 grudnia w poznańskiej katedrze, mieli okazję wsłuchać się w „Treny to jest Narzekania Jeremiasza Proroka”.

Treny w staropolskim tłumaczeniu niedoścignionego przez trzy wieki mistrza przekładu Biblii, Wielkopolanina ks. Jakuba Wujka, czytał znany aktor Jan Matyjaszkiewicz. Jako że Verba Sacra to projekt interdyscyplinarny – artystyczno-naukowo-religijny – lekturę poprzedził komentarz teologiczny dr Teresy Stanek (Wydział Teologiczny UAM). Między kolejnymi lamentacjami rozbrzmiewała przejmująca muzyka „Kwartetu Jorgi” (Maciej i Waldemar Rychły).

Lament – pytanie o przyczyny cierpienia

Jak zauważyła dr Teresa Stanek, treścią „Narzekań”, czyli pięciu pieśni-elegii, jest skarga z powodu nieszczęścia i ogromu cierpienia, jakie z woli Bożej stało się udziałem Jerozolimy, oraz refleksja narratora-poety nad przyczyną nieszczęścia i możliwością odzyskania łaskawości Boga. Wspomnienie dawnej świetności Jerozolimy zestawione z ogromem spustoszeń po najeździe wroga (króla babilońskiego Nabuchodonozora), prowadzi narratora do wniosku, że przyczyną tragedii Izraela był grzech – odejście od Praw Przymierza, które Bóg zawarł z Narodem Wybranym. Uznając słuszny gniew Boga, poeta nie ukrywa zarazem swojego przygnębienia z powodu „zapalczywości” Stwórcy: „Pomordowałeś, a nie zmiłowałeś się”.

Nadzieja w Bogu

Początkowe pełne żalu i bólu lamentacje z wołaniem o pomstę na wrogu przeradzają się w opartą na wierze w Boże Miłosierdzie modlitwę o ocalenie. Skoro przyczyną upadku Izraela i Jerozolimy był grzech, ratunkiem może być jedynie nawrócenie: „Nawróć nas ku sobie, a nawrócimy się. Odnów dni nasze jako pierwej”. Zło kryje się w sercu człowieka, toteż Bóg musi dosięgnąć ludzkiego serca, aby człowiek był na nowo zdolny do relacji ze Stwórcą, czyli do odrzucenia grzechu. – Zakończenie „Trenów” wskazuje na zrozumienie, że bez Bożej pomocy człowiek nie może żyć bez grzechu – podsumowała autorka komentarza, podkreślając, że „ta wiara stanowi najdonioślejsze osiągnięcie teologii” Starego Testamentu – Pierwszego Przymierza.

Chrystus – odpowiedź Boga

Urzeczywistnieniem tej wiary stało się Nowe Przymierze – przez mękę, śmierć i zmartwychwstanie Jezusa Bóg uczynił człowiekowi „nowe serce”, uzdalniając go do życia bez grzechu, o ile zachowa jedność z Chrystusem. – Ewangelia o Jezusie Chrystusie jest odpowiedzią Boga na pytanie o źródło cierpienia – dla Jerozolimy, dla Izraela, dla każdego człowieka – stwierdziła dr Teresa Stanek. – A odpowiedź tę każdy musi nieustannie odczytywać w swoim sercu.