Oświadczenie Kurii Diecezjalnej Włocławskiej w sprawie lustracji w Kościele

W nagłośnionej ostatnio sprawie współpracy niektórych księży ze służbami specjalnymi PRL i ich lustracji, stanowisko biskupa włocławskiego nie odbiega od opinii Episkopatu Polski: jeżeli gdzieś pojawił się problem współpracy świadomej, przynoszącej szkodę innym ludziom i wynagradzanej przez mocodawców, to zło powinno być nazywane złem, grzech grzechem, a krzywda ludzka krzywdą. Należy jednak pamiętać, że wśród duchownych, oprócz nieznacznego procentu tych, którzy ulegli złu, bądź byli w swej służbie przeciętni, są i byli ludzie święci.

Dla każdego chrześcijanina (i duchownego, i świeckiego) drogą wyjścia ze zła jest nawrócenie i pokuta. Ich podstawowym warunkiem staje się uznanie winy, uznanie zła popełnionych czynów, potem ich wyznanie, a wreszcie podjęcie naprawienia wyrządzonej szkody. Nie wystarczy zatem biernie oczekiwać, zaprzeczać czy żyć w lęku – zło trzeba naprawić.

Osobną sprawą jest lustracja, która nie może być wyrywkowa, przypadkowa czy podejmowana z powodów ideologicznych. Musi ona respektować jedną z podstawowych zasad moralnych, głoszącą, że nie wolno odbierać dobrego imienia drugiemu człowiekowi. Dlatego do przeprowadzenia lustracji upoważnione są wyłącznie instytucje kompetentne i autorytatywne. Ponadto ocena danego zachowania czy postępowania musi służyć prawdzie, a nie rodzajowi zemsty czy odwetu na przeciwniku.

Diecezja włocławska ma swoją komisję, która zbadała już sprawy z terenu województwa kujawsko-pomorskiego. Nie przyniosły one wielkich rewelacji, a dawni współpracownicy nie żyją. Po ich śmierci nie ma powodu do ciągłego powracania do tego tematu.

Podsumowując stanowisko biskupa włocławskiego na temat lustracji, należy stwierdzić, że problemy Kościoła z lustracją mają źródło nie w lęku przed prawdą, lecz w tym, że chrześcijańska etyka:

– zawsze broni dobrego imienia człowieka;

– miłość i miłosierdzie są w niej ważniejsze od suchej sprawiedliwości;

– ufa w możliwość wewnętrznej przemiany człowieka na lepsze, dlatego cenniejszy jest jeden nawrócony od dziewięćdziesięciu dziewięciu sprawiedliwych (por. Łk 15,7). Nie da się przyjąć takiej perspektywy poza optyką wiary i religii;

– chrześcijańska miłość odnosi codziennie wiele sukcesów, polegających na porzuceniu przez ludzi zła: dzieje się to jednak w ciszy konfesjonałów, w sercach napełnianych Bożą mocą;

– moralność chrześcijańska kieruje się zasadą Chrystusa: Nie sądźcie, abyście nie byli sądzeni (por. Łk 6,37). O ile w życiu publicznym, politycznym wyświetlenie przeszłości ma ogromne znaczenie, o tyle w życiu wewnętrznym liczy się w pierwszym rzędzie nawrócenie i zadośćuczynienie, a nie publiczne potępienie.

Lustracja wtedy jest godna poparcia, gdy przyczynia się do większego dobra, jedności, wzajemnego przebaczenia. Dotychczasowy jej przebieg słabo takim wartościom służy. Dlatego trudno być jej bezkrytycznym zwolennikiem.