Komu przysługuje prawo udzielania odpustów?

W kanonie 995 aktualnego Kodeksu ma miejsce odwołanie się do wielowiekowej tradycji, iż władzą udzielania odpustów, przekazaną przez samego Jezusa Kościołowi, posługuje się on od najdawniejszych czasów.

Władzę udzielania tych odpustów Prawodawca kościelny ograniczył jedynie do najwyższej władzy kościelnej oraz tych, którym tę władzę przyznaje prawo lub udziela Papież. Rygorystycznie ograniczono także możliwości ewentualnego przekazywania otrzymanej uprzednio władzy udzielania odpustów. Tylko Biskup Rzymski może przekazać innym władzę udzielania odpustów i musi uczynić to w sposób wyraźny (por. KPK, kan. 995). Nikt inny takiej władzy nie posiada.

Zagłębiając się w treść powyższego przepisu, rodzi się pytanie, kim są ci, którym prawo lub Biskup Rzymski przyznaje możliwość udzielania odpustów? Warto także w tym miejscu uświadomić sobie inne rozporządzenie kodeksowe, które informuje nas, że: Co do udzielania i praktyki odpustów należy ponadto zachować inne przepisy, zawarte w specjalnych ustawach kościelnych (KPK, kan. 997).

Nie budzi wątpliwości fakt, że Papież bez ograniczeń posiada władzę udzielania odpustów w odniesieniu do wszystkich chrześcijan na całym świecie. Znaczy to, że jego władza dotyczy zarówno wiernych należących do Kościoła obrządku zachodniego, jak i należących do obrządków katolickich Kościołów wschodnich. Oczywistym jest, że Biskupa Rzymskiego w jego licznych obowiązkach wspierają określone, wyspecjalizowane urzędy Kurii Rzymskiej. Kompetentnym urzędem Stolicy Apostolskiej w tym, co dotyczy udzielania i praktyki związanej z odpustami, jest Penitencjaria Apostolska. Do Kongregacji Nauki Wiary natomiast należy rozpatrywanie spraw związanych z dogmatyczną nauką o odpustach.

Na mocy prawa władzę udzielania odpustów posiadają kardynałowie, patriarchowie, arcybiskupi więksi, metropolici, biskupi diecezjalni i wszyscy przyrównani w prawie do biskupów - z chwilą objęcia swego urzędu mogą udzielać błogosławieństwa papieskiego z odpustem zupełnym. Błogosławieństwa z przypisanym mu odpustem mogą udzielać jedynie trzy razy w roku, w święta przez nich wybrane, kiedy uroczyście sprawują Mszę św., albo przynajmniej są na niej obecni, na swoim terenie, wszystkim wiernym należącym do tego obrządku, do którego należy udzielający odpustu.

Kardynałom przysługuje prawo udzielania odpustu cząstkowego wszystkim wiernym w miejscach oraz instytucjach, nad którymi mają jurysdykcję względnie sprawują opiekę. W pozostałych miejscach mogą tego odpustu udzielać tylko obecnym.

Odpustu cząstkowego mogą udzielać również patriarchowie i arcybiskupi więksi na terenie patriarchatu lub arcybiskupstwa większego, także w miejscach wyjętych oraz w kościołach swojego obrządku znajdujących się poza terytorium patriarchatu czy arcybiskupstwa większego.

Metropolici mogą udzielać odpustu cząstkowego na terenie całej metropolii.

Biskupi diecezjalni i zrównani z nimi w prawie, a więc: prałat terytorialny, opat terytorialny, wikariusz apostolski, prefekt apostolski lub administrator apostolski, mogą odpustu cząstkowego udzielać osobom lub w miejscach poddanych ich jurysdykcji. Wynika z tego, że wiernym poddanym swojej jurysdykcji mogą udzielać tego odpustu wszędzie, czyli zarówno na swoim terenie, jak i poza nim, a wiernym obcym tylko na swoim terenie, jeśli oczywiście są obrządku, do którego należy biskup lub prezbiter zrównany w prawie z biskupem udzielającym odpustu.