Ponadto Ojciec Święty mianował dotychczasowego Arcybiskupa Łódzkiego Władysława Ziółka Metropolitą Łódzkim i do nowej Metropolii Łódzkiej włączył diecezję łowicką - wyłączając ją tym samym z Metropolii Warszawskiej.
Jana Tyrawę, dotychczasowego biskupa pomocniczego w Archidiecezji Wrocławskiej uczynił biskupem bydgoskim, a na stanowisko biskupa świdnickiego powołał księdza profesora Ignacego Deca, dotychczasowego rektora Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu. Również w Środę Popielcową Papież przyjął wynikającą z osiągnięcia wieku emerytalnego rezygnację biskupa pomocniczego Archidiecezji Warmińskiej Juliana Wojtkowskiego oraz mianował ks. prof. Stanisława Budzika, rektora Wyższego Seminarium Duchownego w Tarnowie, biskupem pomocniczym diecezji tarnowskiej.
Po tych zmianach Episkopat liczy 125 biskupów - 44 ordynariuszy, 59 pomocniczych i 22 emerytowanych. Komunikat Nuncjatury Apostolskiej ogłaszający zmiany strukturalne w Kościele katolickim w Polsce podkreśla, że nowe zmiany są realizacją założeń bulli "Totus Tuus Poloniae Populus" z 1992 roku.
Reorganizacja z 1992 roku była największym po wojnie przeobrażeniem Kościoła w Polsce i w ogóle w Europie. W żadnym innym kraju naszego kontynentu Papież jednorazowo nie dokonał tak wielkich i gruntownych zmian w organizacji miejscowego Kościoła. Podstawową ideą tej reformy było "zbliżenie biskupów do wiernych" drogą znacznego ograniczenia wielkości diecezji, tak, aby jej pasterz był w stanie utrzymywać rzeczywisty kontakt ze wszystkimi strukturami kościelnymi znajdującymi się na jej terenie. Przyjęto, że przeciętna polska diecezja powinna obejmować obszar, na którym zamieszkuje około 600 tysięcy mieszkańców.
Nowe diecezje, nowe granice
Powyższe zmiany łączą się oczywiście ze zmianami granic dotychczasowych diecezji, a także z operacją przekazywania dekanatów w ramach diecezji już istniejących. Stolicą diecezji bydgoskiej zostało miasto Bydgoszcz, katedrą kościół św. Marcina i św. Mikołaja, a za jej patronów obrano Matkę Bożą Pięknej Miłości i Bł. Michała Kozala. Na nową diecezję złoży się 12 dekanatów Archidiecezji Gnieźnieńskiej, 3 dekanaty diecezji pelplińskiej i jednego dekanatu diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej. Diecezja bydgoska została włączona do Metropolii Gnieźnieńskiej. Z dawnej Archidiecezji Gnieźnieńskiej, w skład nowej diecezji bydgoskiej weszły dekanaty z Bydgoszczy: Kcyni, Łobżenicy, Mroczy, Nakła, Szubina, Wyrzyska i Wysokiej. Z diecezji pelplińskiej dekanaty: Koronowo, Sępólno Krajeńskie i Wierzchucin, a z diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej dekanat Złotów. Nowa diecezja bydgoska składa się z 16 dekanatów i 144 parafii, w których pracuje 363 kapłanów. Zamieszkują ją 596 202 osoby.
Inne Gniezno
Zostały ustanowione zarazem nowe granice Archidiecezji Gnieźnieńskiej. W jej skład wchodzi 21 dawnych dekanatów, pozostałych po powstaniu diecezji bydgoskiej, 4 dekanaty Archidiecezji Poznańskiej i 4 dekanaty diecezji włocławskiej. Z Archidiecezji Poznańskiej zostały do niej przyłączone dekanaty: Chodzież, część Gośliny (6 parafii: Białężyn, Długa Goślina, Lechlin, Murowana Goślina Św. Jakuba Ap., Murowana Goślina Najwyższego Arcykapłana Jezusa Chrystusa i Skoki), część Kostrzyna (3 parafie: Nekla, Opatówko i Targowa Górka) i Rogoźno. Natomiast z diecezji włocławskiej dekanaty: Golina bez parafii Kazimierz Biskupi z klasztorem w Bieniszewie, Kleczew, Słupca i Zagórów. Archidiecezja Gnieźnieńska składać się będzie obecnie z 29 dekanatów i 266 parafii, w których pracuje 437 kapłanów. Diecezja liczy 684 270 mieszkańców.
Świdnica św. Stanisława
Diecezję świdnicką utworzono z 13 dekanatów Archidiecezji Wrocławskiej i 9 dekanatów diecezji legnickiej. Stolicą nowej diecezji jest miasto Świdnica Śląska, jej patronem św. Stanisław, biskup i męczennik, a katedrą kościół św. Stanisława i św. Wacława w Świdnicy Śląskiej. Diecezja świdnicka została włączona do Metropolii Wrocławskiej. W skład diecezji świdnickiej wchodzą 22 dekanaty. W tym z terenów Archidiecezji Wrocławskiej: Bystrzyca Kłodzka, Dzierżoniów Południe, Dzierżoniów Północ, Kamieniec Ząbkowicki, Kłodzko, Kudowa Zdrój, Lądek Zdrój, Międzylesie, Nowa Ruda, Polanica Zdrój, Świdnica Śląska Wschód i Świdnica Śląska Zachód oraz Ząbkowice Śląskie. Z terenów diecezji legnickiej dekanaty: Bolków, Głuszyna, Gościsław, Jawor, Strzegom, Świebodzice oraz trzy dekanaty wałbrzyskie. Diecezja świdnicka składa się ze 184 parafii, w których pracuje 347 kapłanów i zamieszkuje 687 514 osób.
Dekret stanowi
W Uroczystość Zwiastowania Pańskiego komunikat Nuncjatury Apostolskiej w Polsce oraz towarzyszący mu dekret wykonawczy zostaną odczytane w obecności wiernych w kościołach katedralnych: Archidiecezji Łódzkiej oraz diecezji bydgoskiej, łowickiej i świdnickiej przez ich rządców lub przez delegata. Z publicznego odczytania tych dokumentów zostanie sporządzony protokół podpisany przez odczytującego i przynajmniej trzech kapłanów, a następnie przekazany do Nuncjatury w Warszawie. Te same dokumenty zostaną również publicznie odczytane w pozostałych kościołach wspomnianych diecezji w niedzielę 28 marca. Kanoniczne objęcie nowych diecezji przez ich rządców (nowo mianowanych biskupów diecezjalnych) winno nastąpić pomiędzy 25 marca a 3 kwietnia 2004 roku. Do tego czasu diecezje bydgoska i świdnicka pozostaną pod jurysdykcją rządców odpowiednio: Metropolii Gnieźnieńskiej i Wrocławskiej.
Zgodnie z dekretem, kapłani emeryci zainteresowanych diecezji będą przynależni do diecezji macierzystej, chyba że wyrażą wolę przejścia do nowej diecezji i uzgodnią to z biskupami tych diecezji. Klerycy i diakoni będą przynależeć do seminariów duchowych tych diecezji zgodnie z miejscem ich urodzenia. Alumni urodzeni na terytorium, które weszło w skład nowych diecezji, będą do nich przynależeć.
Kościół katolicki buduje swoje struktury na zasadzie terytorialnej, chociaż zdarzają się parafie i diecezje natury personalnej. Podstawowymi jednostkami podziału terytorialnego są parafie, dekanaty i diecezje. Dekanaty pełnią funkcję nadrzędną wobec parafii, których gromadzą około dziesięciu. Metropolie, zwane inaczej prowincjami kościelnymi, pełnią funkcję nadrzędną wobec diecezji, których w swoim składzie mogą posiadać nawet kilka. Struktury te w Kościele są bardzo trwałe, a konieczność ich zmian lub korekt wynika w zasadzie z dwóch powodów. Pierwszym jest przyrost i migracja ludności. Drugi powód to bardzo szeroko rozumiane względy historyczne - wojny, zmiany granic państwa itp. Zwłaszcza drugi czynnik miał istotny wpływ na reformy struktury Kościoła w Polsce.
Ordynariusz nowej diecezji bydgoskiej urodził się i wychował na Dolnym Śląsku (Kuźnice Świdnickie k. Wałbrzycha, obecnie Boguszów-Gorce), od 1973 r. był księdzem Archidiecezji Wrocławskiej, a od 1988 r. - jej biskupem pomocniczym. W Bydgoszczy mieszkał tylko przez kilka tygodni - jako kleryk w wojsku.
Bp Tyrawa ma 56 lat (urodził się 4 listopada 1948 r.). Pasjonuje się komputerami i informatyką. Jako jeden z pierwszych biskupów w Polsce posiadał komputer, na którym sam tworzy bazy danych, np. do swojej biblioteki. Jego adres internetowy był do tej pory powszechnie dostępny i wiele spraw kurialnych można było załatwić drogą mailową. Dzisiaj jako pierwszy w Episkopacie posługuje się podpisem elektronicznym. Bp Tyrawa przyznaje też, że bardzo lubi szybką jazdę samochodem.
Jego zawołanie biskupie brzmi: "Crux ave spes unice" ("Witaj krzyżu, jedyna nadziejo").
Biskup nowej diecezji świdnickiej urodził się 27 lipca 1944 r. w Hucisku k. Leżajska w woj. podkarpackim. Pochodzi z rodziny wielodzietnej (ośmioro rodzeństwa), a dwie jego siostry są zakonnicami w Zgromadzeniu Franciszkanek Rodziny Maryi.
Święcenia kapłańskie przyjął 21 czerwca 1969 r. z rąk Abp. Bolesława Kominka. Studiował m.in. na Papieskim Fakultecie Teologicznym we Wrocławiu i KUL, gdzie w 1976 r. uzyskał doktorat, a w 1991 r. habilitację. Był uczniem m.in. o. prof. Alberta Krąpca, prof. Stefana Swieżawskiego i Kard. Karola Wojtyły.
W 1976 został mianowany adiunktem przy Katedrze Antropologii Filozoficznej na Papieskim Fakultecie Teologicznym we Wrocławiu. Od tego też roku prowadzi zajęcia naukowo-dydaktyczne na Papieskim Fakultecie Teologicznym i w Metropolitalnym Wyższym Seminarium Duchownym we Wrocławiu.
Obecnie jest kierownikiem katedry antropologii filozoficznej i etyki oraz kierownikiem Instytutu Filozofii Chrześcijańskiej w Papieskim Wydziale Teologicznym we Wrocławiu. 17 grudnia 1991 został mianowany docentem, a 25 września 1993 r. profesorem nadzwyczajnym.
Mianowany biskupem pomocniczym diecezji tarnowskiej, urodził się 25 kwietnia 1952 roku w Łękawicy k. Tarnowa. Święcenia kapłańskie przyjął w roku 1977 z rąk bp. Jerzego Ablewicza. Był m.in. dyrektorem diecezjalnej Caritas, sekretarzem Komisji Episkopatu ds. Wydawnictw Katolickich, członkiem Rady Programowej tarnowskiego Radia Dobra Nowina i dyrektorem diecezjalnego wydawnictwa "Biblos".
Studiował m.in. w KUL i na Wydziale Teologicznym w Innsbrucku, habilitację uzyskał w Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie. Od 1998 roku jest rektorem seminarium w Tarnowie i wykładowcą teologii dogmatycznej w tamtejszym Instytucie Teologicznym.
Jest miłośnikiem poezji Staffa, Herberta i ks. Twardowskiego; słucha muzyki poważnej (zwłaszcza Mozarta) jeździ na nartach, pływa, wędruje pieszo i na rowerze.
Ordynariuszem tarnowskim jest bp Wiktor Skworc. Jedynym do dziś biskupem pomocniczym w tej diecezji był Władysław Bobowski. Biskupem seniorem jest Józef Gucwa.
Do roku 1795 w Kościele katolickim w Polsce istniały 2 metropolie: w Gnieźnie od 1000 roku, która obejmowała biskupstwa koronne i litewskie i we Lwowie od 1375 roku, która obejmowała biskupstwa łacińskie na Rusi.
W 1783 roku utworzono metropolię w Mohylewie nad Dnieprem dla diecezji polskich ziem zabranych. W 1818 roku utworzono metropolię w Warszawie dla Królestwa Polskiego.
Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku i zakończeniu działań wojennych w roku 1920 na terenie Polski znalazły się trzy metropolie w całości: gnieźnieńsko-poznańska, warszawska i lwowska, a mohylewska jedynie w części. Do tego w nowych granicach Rzeczpospolitej znalazły się: 4 archidiecezje, 12 diecezji i małe części trzech kolejnych diecezji. Taki stan rzeczy wymagał poważnego unormowania:
25.10.1925 r.
Bulla Piusa XI "Vixdum Poloniae Unitas". W 7 lat po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku i stosunkowo szybkim - mimo wojny z bolszewikami do 1922 roku - podpisaniu konkordatu 10 lutego 1925 roku nastąpił nowy podział diecezji.
W odrodzonym państwie polskim znalazły się początkowo trzy metropolie - Gniezno-Poznań, Warszawa i Lwów. Czwartą metropolię utworzono w 1924 roku w Krakowie, włączając w nią diecezję tarnowską, kielecką, częstochowską i katowicką (utworzoną w 1920 roku, podobnie jak diecezją łódzką).
Bulla z 1925 roku powołała piątą metropolię - Wilno.
1946 r.
Z wygnania z Niemiec (areszt domowy) wrócił Ks. Prymas August Hlond. Rozłączył on Poznań od Gniezna, a związał Gniezno z Warszawą (nadal jednak istniały dwie diecezje, dwie metropolie); w obu był biskupem i metropolitą. Zmarł w 1948 roku; Jego następcą został dotychczasowy ordynariusz lubelski bp Stefan Wyszyński; miał wówczas nieco ponad 47 lat.
28.06.1972 r. - 28.06.1972 r.
Paweł VI ogłasza bullę "Episcopatus Poloniae coetus".
W 1971 r. W. Brandt podpisał układ między Niemcami a Watykanem. W jego następstwie mogły być na nowo zorganizowane diecezje na Ziemiach Zachodnich.
Jeszcze w 1945 roku na ziemiach przyłączonych do Polski zostały zorganizowane administratury apostolskie w Gdańsku, Olsztynie, Opolu, Wrocławiu i Gorzowie. Na Wschodzie utworzono trzy administratury: w Białymstoku, Drohiczynie i Lubaczowie. Ostateczne dostosowanie granic diecezji do granic państwa polskiego nastąpiło w 1972 roku.
Erygowano diecezję opolską, gorzowską, szczecińsko-kamieńską i koszalińsko-kołobrzeską
Diecezje opolską i gorzowską włączono w skład Metropolii Wrocławskiej, a szczecińsko-kamieńską i koszalińsko-kołobrzeską oraz gdańską (dotąd zależną bezpośrednio od Stolicy Apostolskiej) włączono w skład Metropolii Gnieźnieńskiej.
Olsztyn, który również był diecezją nie włączoną w struktury polskiego Kościoła, włączono do Metropolii Warszawskiej. Po roku 1972 struktura Kościoła obejmowała 27 jednostek - 24 diecezje i 3 administratury na wschodzie kraju.
25.03.1992 r.
Bulla Jana Pawła II "Totus Tuus Poloniae Populus"
13 nowych diecezji
5 nowych metropolii
Opracowano na podst.: BP KEP
Cały artykuł przeczytasz z aktywną subskrypcją
Odblokuj ten tekst i czytaj cały „Przewodnik Katolicki”.
W subskrypcji otrzymujesz dostęp do:
- wszystkich wydań on-line papierowego „Przewodnika Katolickiego”;
- wszystkich wydań online dodatków i wydań specjalnych „Przewodnika Katolickiego”;
- wszystkich płatnych treści publikowanych na stronie „przewodnik-katolicki.pl”.
Subskrybuj, pogłębiaj perspektywę i inspiruj w rozmowach.
Masz konto? Zaloguj się
Subskrypcja miesięczna
Tylko teraz otrzymujesz czternastodniowy bezpłatny dostęp testowy do serwisu internetowego Przewodnika Katolickiego. Po jego zakończeniu płacisz jedynie 19,90 zł miesięcznie!
↺ Automatyczne odnowienie płatności; rezygnuj kiedy chcesz!
Subskrypcja roczna
Jeśli już znasz „Przewodnik Katolicki”, wykup subskrypcję by uzyskać dostęp do wszystkich treści z nowych numerów, numerów archiwalnych oraz całkowicie unikalnych treści publikowane jedynie w internecie.
Koszt rocznej subskrypcji przy płatnościach miesięcznych to 239 zł. Przy płatności z góry za rok otrzymasz 25% rabat. Oszczędzasz 66 zł.
↺ Automatyczne odnowienie płatności; rezygnuj kiedy chcesz!
Artykuł pochodzi z numeru 10/2004
