Korzystanie ze środowiska naturalnego

Przeżywamy czas wakacji i urlopów. Jest to okres, w którym grupy turystów przemierzają wzdłuż i wszerz piękną naszą ziemię całą. Jest to czas intensywniejszego korzystania z dobrodziejstw lasów i wód, jezior i gór.

Jako delegat Komisji Episkopatu Polski ds. Duszpasterstwa Pracowników Leśnictwa, Gospodarki Wodnej i Ochrony Środowiska pragnę zwrócić uwagę czytelników na sprawę ekologii. Chodzi o odpowiedź na pytanie: jak powinno się dobrze korzystać ze środowiska naturalnego. Jesteśmy przy tym świadomi, że nasza Ojczyzna to kraj o unikalnych zasobach przyrodniczych. Posiadamy 23 Parki Narodowe, uznane przez autorytety światowe. 28,4 procent kraju to lasy z wieloma gatunkami drzew, które już dawno zostały wyeliminowane z mapy Unii Europejskiej. Polska to kraj, który konsekwentnie realizował przyjętą w 1991 r. politykę ekologiczną państwa bez względu na opcję polityczną, jaka była przy władzy. Polacy wciąż jeszcze są w bardzo uprzywilejowanej pozycji w stosunku do mieszkańców Europy Zachodniej. U nas nie tylko lasów jest nadal wiele, ale są one powszechnie dostępne. Polskie lasy, w większości państwowe, na szczęście nie zostały pogrodzone przez prywatnych właścicieli i w praktyce każdy może obcować z naturą i środowiskiem.

Działalność Dyrekcji Lasów Państwowych ma na celu najpierw zachowanie lasów i korzystnego ich wpływu na klimat, powietrze, wodę, glebę. Zmierza też do ochrony ekosystemów leśnych z zachowaniem różnorodności przyrodniczej, leśnych zasobów genetycznych i walorów krajobrazowych. Ma także na celu ochronę gleb i terenów szczególnie narażonych na zanieczyszczenia lub uszkodzenia.

Kościół ze swej strony udziela poparcia tym zadaniom, rzucając na tę rzeczywistość światło wiary. Łatwiej jest bowiem w kontekście religijnym przekonywać o potrzebie zachowania i ochrony lasów i ich różnorodności biologicznej. W tym blasku łatwiej można traktować środowisko naturalne jako wspólny dom ludzi, zwierząt i roślin wszystkich stworzeń Bożych, które mają jedno słońce nad głową i jedną ziemię pod stopami. Działania ekologiczne rodzą także mocne poczucie wspólnoty lokalnej. Przekonują one, że wiele zależy od nas. Każdy może powiedzieć: "Jestem potrzebny, mogę coś dobrego zrobić nie tylko dla siebie, ale dla swojej społeczności, dla dzieci i wnuków". Zwiększy się wówczas odpowiedzialność za swój region, za swoją małą ojczyznę.

Podziwiając dzieło stworzenia i piękno stworzeń, zwykły obserwator przyrody może dojść do wniosku, że Bóg nie tylko stworzył rośliny i zwierzęta, ale otacza je swoją opatrznościową troską. Porządek i harmonia świata stworzonego wynikają z różnorodności bytów oraz związków, jakie istnieją między nimi. Człowiek odkrywa je stopniowo jako prawa natury. Budzą one podziw uczonych. Piękno stworzenia jest odbiciem nieskończonego piękna Stwórcy. Budzi ono szacunek i zachwyca do poddania Bogu rozumu i woli człowieka.

Pragnę zwrócić uwagę czytelników "Przewodnika Katolickiego" na dwa, wydaje się, bardzo istotne problemy: czystości lasów i unikania zagrożenia pożarowego. Trzeba powstrzymać zaśmiecanie polskich ulic i lasów. Na terenie parafii można robić systematyczne sprzątanie. Pierwszy krok - to wnikliwa obserwacja dzikich wysypisk, zanieczyszczonych lasów, brudnych przystanków autobusowych. Jest już wiele akcji przeciwko śmieciom (sprzątanie świata, górskich szlaków, całych regionów). Są to cenne kampanie, jednak skupiają się na likwidacji skutków bezmyślnego śmiecenia. Duszpasterze chcą uderzyć w przyczynę takiego stanu rzeczy, dlatego pragną budzić i kształtować "sumienie ekologiczne". Pożary to jedna z najgroźniejszych klęsk dotykających także lasy. Ogólna liczba pożarów lasu w roku 2002 w Polsce wyniosła ponad 10 tysięcy. Średnia powierzchnia jednego pożaru w lasach wynosiła 0,54 ha. Głównymi przyczynami pożarów były podpalenia (44 procent) oraz nieostrożność dorosłych (23 procent).

Pomimo, że udaje się, dzięki staraniom leśników, ograniczyć wielkość spalonych powierzchni lasów, to jednak nie zdołano zmniejszyć liczby pożarów. Dlatego duże znaczenie ma przestrzeganie zakazu posługiwania się otwartym ogniem na terenach leśnych i w ich sąsiedztwie. Także wypalanie wierzchniej warstwy gleby i pozostałości roślinnych na łąkach, skarpach rowów i ścierniskach należy ocenić jako zło moralne, czyli grzech. Działania takie stają się bowiem przyczyną wielu pożarów lasu, a ponadto niszczą życie biologiczne.