Nie ma języka śląskiego

Trudno nadążać za kolejnymi wetami Karola Nawrockiego. Ale akurat ten temat jest znajomy. Przed obecnym prezydentem podobną ustawę wetował Andrzej Duda. Chodzi o uznanie dialektu śląskiego za tak zwany język regionalny. Co ma rozmaite konsekwencje, łącznie z nauczaniem go w szkole.

Po raz kolejny przetacza się fala oburzenia znacznej części polskich elit intelektualnych. Prof. Antoni Dudek, prowadzący przeciw obecnemu prezydentowi istną kampanię, nazywa go „nacjonalistą”. Tymczasem ja zacząłbym od pytania, czy w takiej materii ciało ustawodawcze może zmieniać rzeczywistość. Owszem, wiara w to, że może, szerzy się zastraszająco. Parlament Europejski zdecydował 233 głosami do 200 przy 107 wstrzymujących się, że nie tylko biologiczna kobieta może urodzić dziecko. Czy czekają nas głosowania zmieniające podstawowe prawidła fizyki? Albo tabliczkę mnożenia?

Podobno prawica nie chce odrębnego języka śląskiego, bo nienawidzi odrębności, chce jednolitego polskiego narodu. I ja nawet mogę obawy przed tym zrozumieć. Zwolennikom zawetowanej ustawy wydaje się, że oni w ten sposób optują za zachowaniem kulturowej tożsamości regionu. Nawet prawicowy profesor Andrzej Nowak podpisał apel w tej sprawie, przekonany przez orędownika śląskości pisarza Szczepana Twardocha.

Tylko że naprzeciw tej może i dobrej woli można postawić jedno: głosy językoznawców. Oto wypowiedź prof. Jana Miodka, notabene mieszkającego na Śląsku: „Ja to już mówię po raz pięćset pięćdziesiąty piąty. Jest to odmiana dialektalna języka polskiego. (...) Powtarzam to już za klasykami polskiego językoznawstwa: nie ma ani jednej cechy strukturalnej, która różniłaby dialekt śląski od dialektu wielkopolskiego czy dialektu małopolskiego. Więc gdybym miał powiedzieć, że to jest odrębny język śląski, to tak jakbym miał powiedzieć, że dwa razy dwa jest czasem pięć. Nie! – dwa razy dwa jest zawsze cztery i polszczyzna śląska, śląska ‘ojczyzna-polszczyzna’ (…) jest to archaiczna, bardzo archaiczna, regionalna odmiana języka polskiego. I tego zdania ja do śmierci nie zmienię”.

To samo powtarza prof. Jerzy Bralczyk. On na miejscu prezydenta zawetowałby coś, co dekretuje, że dwa razy dwa to pięć. Obaj panowie nie mają nic wspólnego z prawicą. I obaj są cały czas traktowani jako ważni eksperci, stąd ich medialna wszechobecność. Ale najwyraźniej w tej sprawie ważniejsza jest polityka. Notabene dzieląca nas wzdłuż ideowych granic, ale nie do końca. Przy okazji weta Dudy solidaryzował się z nim Bronisław Komorowski, były prezydent, z pewnością nie nacjonalista.

Polska inteligencja chce w tej sprawie występować w roli wyznawców poglądu, że Ziemia jest płaska. Bo tu parlament powinien być jednak związany wiedzą, a ona jest bezsporna. A co do motywów i konsekwencji politycznych, warto to powiedzieć zwłaszcza tym, którzy się upierają, bo lubią śląskość. Konsekwencje takiej regulacji to nie jest jakieś tam zrobienie przyjemności ludziom, którzy wciąż mówią „śląską godką”.

Jeśli jest odrębny język, to jest i odrębny naród. W kolejnych spisach powszechnych liczba ludzi deklarujących śląską narodowość się zmniejszała. Ruch Autonomii Śląska miał coraz mniejsze poparcie. To wygląda tak, jakby polski Sejm chciał tę tendencję odwrócić. Wzmocnić odśrodkowe pokusy. Pisarz Twardoch ogłasza, że nie jest Polakiem, to rodzaj snobizmu, mody. Czy chcemy na fali niechęci do prawicy i tradycyjnego polskiego patriotyzmu zmienić ten snobizm w polityczną falę? Do wszystkich kłopotów Polski jako państwa dorzucić jeszcze ten? We mnie nie znajdziecie dla takiej ewentualności choćby życzliwego kibica.