O Mszale słów kilka

Mówienie o nowym Mszale może budzić uśmiech bo cóż to za nowość, która niedługo skończy czterdzieści lat? Ale w Kościele czas płynie inaczej.

Monika Białkowska

18.12.2011

Czyta się kilka minut

Liturgia bliska

Mówienie o „nowym” Mszale może budzić uśmiech – bo cóż to za nowość, która niedługo skończy czterdzieści lat? Ale w Kościele czas płynie inaczej.

Posoborowy Mszał wydany został w 1975 r. W 2002 ukazało się wydanie, uzupełnione z inicjatywy Jana Pawła II, a w 2008 r. wydanie poprawione z polecenia Benedykta XVI. Chociaż sam Mszał jest księgą liturgiczną, nieprzeznaczoną do domowej lektury, to już nowe „Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego” z 2003 r. – dokument regulujący kwestie związane ze sprawowaniem Eucharystii, z zasadami dotyczącymi przygotowania wnętrza kościoła, strojów liturgicznych itp. – zainteresować powinien szerokie grono wierzących. W czasie gdy uczyć się mamy, że Kościół jest naszym domem, spróbujmy zrozumieć liturgię tak, by poczuć się na niej „u siebie”. Przewodnikiem w tej nauce przez kolejne tygodnie będzie właśnie wprowadzenie do Mszału.

Zachować depozyt

Dzieło odnowy obrzędów Mszy św. podjął Sobór Watykański II. Celem odnowy był powrót do pierwotnej tradycji ojców Kościoła – podobnie zresztą argumentowano poprzednią reformę liturgiczną, ogłoszoną w 1570 r. Świadczy to o stałej trosce Kościoła o zachowywanie tradycji w zmieniających się warunkach. Tradycja ta wymaga, by zachować to, co przekazują nam najbliżsi przodkowie, ale również objąć całe dzieje Kościoła i sposoby, w jakich wyrażała się wiara. Dostrzeżemy wówczas, że mimo różnorodności modlitw i obrzędów Duch Święty pozwala zachować Kościołowi niezmienny depozyt wiary.

Język

Sobór Watykański II dotykał tych duszpasterskich tematów, których podczas poprzedniego Soboru Trydenckiego (1545–1563) nie można było nawet przewidzieć. Już na Soborze Trydenckim uznano, że w sprawowanie Mszy św. ma wartość pouczającą. Pojawiały się wówczas głosy na temat odprawiania Mszy św. w językach narodowych – Ojcowie jednak uznali, że na skuteczność Eucharystii w żaden sposób nie wpływa sposób, w jaki wierni w niej uczestniczą, zatem „chociaż Msza św. zawiera bogatą treść dla pouczenia wiernego ludu, nie wydawało się Ojcom właściwe, aby wszędzie była sprawowana w języku narodowym”. Zakaz używania języków narodowych uzupełniono jednak nakazem katechezy, wyjaśniania tekstów czytanych podczas liturgii.

Sobór Watykański II przyznał, że używanie języków narodowych w liturgii może być pożyteczne dla wiernych, i pozwolił na ich używanie. Jednocześnie jednak wezwał do wykonywania zaniedbanych gdzieniegdzie przepisów Soboru Trydenckiego, na przykład głoszenia homilii w niedziele i święta oraz wprowadzenia komentarzy podczas liturgii.

Komunia

Sobór Trydencki zalecał, by wierni podczas każdej Eucharystii (oczywiście po spełnieniu koniecznych warunków) przystępowali do Komunii św. Podtrzymał to zalecenie Sobór Watykański II.

Przed Soborem Trydenckim popularność zyskała myśl jansenistów uznających, że człowiek niegodny jest przyjmować Komunię św. Wymyślano coraz większe wymagania, twierdzono, że Najświętszy Sakrament przyjmować można tylko raz w roku, wykluczano nawet z przyjmowania Eucharystii całe grupy ludzi, na przykład kupców albo wszystkich żyjących w małżeństwie.

Sobór Trydencki zareagował na tę tendencję, przypominając, że Komunia św. nie jest nagrodą za cnotliwe życie, ale „lekarstwem, które z grzechów powszednich nas oczyszcza, a od śmiertelnych broni”.

Sobór Watykański II podtrzymał te ustalenia. Podobnie jak w Trydencie uznano, że komunia pod jedną postacią wystarcza do zbawienia, ale pozwolono wiernym przyjmować niekiedy Komunię św. pod dwiema postaciami, zwłaszcza gdy ułatwia to głębiej zrozumieć istotę sakramentu.

Stare i nowe

Kościół strzeże tego, co stare, jednocześnie roztropnie rozważając i stosując nowe, które przynoszą zmieniające się warunki. Nowy Mszał przystosowuje modlitwy Kościoła do współczesnych potrzeb. W mszach obrzędowych i w różnych potrzebach najwyraźniej widać łączenie się przeszłości z teraźniejszością. Do części modlitw myśli i wyrażenia czerpano wprost z dokumentów Soboru Watykańskiego II – tak jest w przypadku modlitwy za Kościół, laikat, o uświęcenie pracy ludzkiej, za wspólnotę wszystkich ludów. W nowym Mszale Sobór Watykański dopełnił i udoskonalił normy Soboru Trydenckiego po to, by liturgia była dla wiernych nie tylko owocna, ale też bliska i zrozumiała.

Cały artykuł przeczytasz z aktywną subskrypcją

Odblokuj ten tekst i czytaj cały „Przewodnik Katolicki”.

W subskrypcji otrzymujesz dostęp do:

- wszystkich wydań on-line papierowego „Przewodnika Katolickiego”;

- wszystkich wydań online dodatków i wydań specjalnych „Przewodnika Katolickiego”;

- wszystkich płatnych treści publikowanych na stronie „przewodnik-katolicki.pl”.

Subskrybuj, pogłębiaj perspektywę i inspiruj w rozmowach.

Subskrypcja miesięczna

Zyskaj codzienny dostęp do wartościowych treści, które pomagają lepiej rozumieć świat, wiarę i współczesne wydarzenia — gdziekolwiek jesteś i kiedy tylko chcesz.

Co otrzymujesz w subskrypcji?

- Nieograniczony dostęp do wszystkich nowych wydań online oraz bogatego archiwum numerów

- Możliwość czytania aktualnych komentarzy i analiz jeszcze przed wydaniem papierowym

- Dostęp do pełnej zawartości tygodnika w wersji internetowej

- Ekskluzywne materiały publikowane wyłącznie online

- Wygodne korzystanie na telefonie, tablecie i komputerze — w domu, pracy i podróży

- Dodatkowo: e-wydanie każdego numeru w wygodnym formacie PDF

Wypróbuj bez ryzyka

Rozpocznij od 14 dni bezpłatnego dostępu i sprawdź wszystkie możliwości serwisu.
Po okresie próbnym subskrypcja kosztuje tylko 19,90 zł miesięcznie.

↺ Subskrypcja odnawia się automatycznie — możesz zrezygnować w dowolnym momencie.

19,90 zł

Wypróbuj za darmo