Logo Przewdonik Katolicki

Wierzę w Ducha Świętego

Ks. dr Krzysztof Michalczak
Fot.

Przedstawiany symbolicznie w postaci białej gołębicy, języków ognia, świetlanych promieni Duch Święty jest prawdziwą zagadką. Otrzymywany na chrzcie świętym dyskretnie towarzyszy człowiekowi w jego życiu i decyzjach. W sakramencie bierzmowania otwieramy się świadomie na Jego działanie, a współpracy z Nim uczymy się przez całe życie. Kim jest, gdzie jest, jak działa?

Przedstawiany symbolicznie w postaci białej gołębicy, języków ognia, świetlanych promieni Duch Święty jest prawdziwą zagadką. Otrzymywany na chrzcie świętym dyskretnie towarzyszy człowiekowi w jego życiu i decyzjach. W sakramencie bierzmowania otwieramy się świadomie na Jego działanie, a współpracy z Nim uczymy się przez całe życie. Kim jest, gdzie jest, jak działa?

 

Pismo Święte nie mówi jednoznacznie o pochodzeniu Ducha Świętego. Ważne jest jednak stwierdzenie, że nie został ani stworzony, tak jak świat, ani zrodzony, tak jak Syn. W Starym Testamencie nie ma mowy bezpośrednio o Duchu Świętym. Istnieje sformułowanie Duch Boży, które odczytywane w świetle Nowego Testamentu wskazuje na Jego istnienie od początku u Ojca.

 

…który od Ojca i Syna pochodzi

Nowy Testament dużo uwagi poświęca Duchowi Świętemu. Mówi, że jest on przede wszystkim nadprzyrodzoną siłą, którą otrzymał Jezus Chrystus podczas Chrztu Pańskiego, a wierni w dniu Pięćdziesiątnicy. Miejsce Jego przebywania znajduje się w niebie. Stamtąd jest posyłany do ludzi przez Ojca. Apostoł Paweł akcentuje, że Duch Święty występuje w formułach trynitarnych obok Ojca i Syna (por. 1 Kor 12, 4–6; 2 Kor 13, 13). Podkreśla, bardziej niż inni autorzy Nowego Testamentu, że Jego działanie jest często utożsamiane z działalnością Chrystusa Zmartwychwstałego. Chrześcijanin jest w Chrystusie i Duchu Świętym usprawiedliwiony, uświęcony. Duch mieszka w nas, świadczy i przyczynia się za nami. Ewangelista Jan, z kolei, przedstawia Jego różne formy działania. Duch Święty zostaje posłany przez Ojca jako pocieszyciel i obrońca, by nauczyć nas całej prawdy i by umożliwić człowiekowi wejście w sferę życia Bożego, oddawać Bogu należną cześć i przekonać świat, czym jest grzech i sprawiedliwość oraz Sąd Boży.

W pierwotnym Kościele, chociaż nie nazywano wprost Ducha Świętego Bogiem, to jednak przypisywano Mu działanie boskie i uczono oddawania czci równej Bogu Ojcu i Synowi Bożemu. Świadczą o tym między innymi formuły chrzcielne, które stawiają Go na tej samej płaszczyźnie co Boga Ojca i Syna. Z czasem pojawiły się błędy, dotyczące bóstwa Ducha Świętego i Jego pochodzenia od Ojca i Syna. Pierwsze wieki rozwiązują trudność pogodzenia jedności Boga z troistością osób. Sobór nicejski (325 r.) potępił arianizm i ukazał Syna, który jest nie wytworzony, ale zrodzony przez Ojca. Sobór konstantynopolski I (381 r.) uzupełni nicejski symbol wiary istotną treścią o Duchu Świętym, podkreślając Jego bóstwo i równość z Bogiem Ojcem i Synem. Kolejne wieki precyzowały terminologię trynitarną, mówiąc, że Duch Święty jest współistotny Ojcu i Synowi. Podkreślają też Jego rolę w życiu człowieka jako tego, który wypełnia stwórcze działanie Ojca i Syna, uświęcając i przebóstwiając ludzi, oraz doprowadzając ich do odzyskania pierwotnego piękna natury ludzkiej. Z kolei ojcowie Kościoła na Wschodzie wskazywali na Ojca jako Boga, a o Synu i Duchu mówili, że każdy z nich jest „Bogiem z Boga”. W średniowieczu, w kontekście dyskusji na temat Filioque, precyzuje się naukę katolicką o pochodzeniu osób boskich, podkreślając, że Duch Święty pochodzi od Ojca i Syna jako od jednego wspólnego źródła. Ojciec sam nie będąc posłany, posyła na świat Syna i Ducha. Syn, posłany przez Ojca, posyła Ducha Świętego, który jest posyłany przez Ojca i (lub) Syna. Duch zaś nie posyła nikogo.

W nowożytności nastąpił dalszy rozwój doktryny o Duchu Świętym. Koncentrowano się przede wszystkim na darach Ducha Świętego, przez które działa On w człowieku usprawiedliwionym, będącym jego świątynią. Sobór Watylkański II dopowiada prawdę o zbawczej obecności Ducha Świętego w Kościele i w świecie, a tym samym w historii zbawienia. Dzięki temu w ostatnich latach ukazało się wiele opracowań poświęconych trzeciej Osobie Trójcy Świętej. Wszystko to przygotowało grunt, by zająć się dostrzegalnymi przejawami działalności Ducha Świętego w świecie. Podkreślić trzeba, że odrodzenie teologii Ducha Świętego w czasach współczesnych jest owocem ponownego, głębszego pochylenia się nad Pismem Świętym i Tradycją.

 

Zbawcza obecność w Kościele

Podstawową wspólnotą, w której działa Duch Święty, jest Kościół. Chociaż został on założony przez Syna, to jednak jest on dziełem Ducha Świętego, który nie tylko towarzyszył jego narodzinom, ale aktualizuje jego aktualne teraz. Zapewnia mu trwanie, realizując obietnicę Chrystusa, że „... bramy piekielne go nie przemogą” (Mt 16, 18). Jest nauczycielem w Kościele i czuwa nad depozytem Objawienia, a także zapewnia Kościołowi jako całości nieomylność, a papieżowi indywidualny charyzmat nieomylności. Duch Święty przenika Kościoł, zespala go i jednoczy, ożywia i uświęca. Jezus Chrystus nie tylko obiecał zesłać Ducha Świętego po swoim odejściu, ale nadal pozostał na ziemi nie w swoim ciele, ale w Duchu. Duch Święty zaś objawia i uobecnia Syna wiernym w Kościele. Tym samym kontynuuje on dzieło Syna na ziemi i prowadzi nas do wieczności. Kościół jest w Duchu Świętym jakby sakramentem zbawienia. To właśnie Duch Boży nadaje skuteczność zbawczemu posłannictwu Kościoła.

Wszystkie działania w liturgii dokonują się w mocy Ducha Świętego. Liturgia jest uprzywilejowanym miejscem działania Ducha Świętego, „miejscem, w którym rozkwita jego actio” (Tradycja Apostolska). Jest on pierwszorzędnym podmiotem liturgii i wraz z całym Kościołem sprawuje kult, oddając cześć Bogu Ojcu za pośrednictwem Chrystusa. Jego uświęcająca i kultyczna działalność ujawnia się szczególnie w Eucharystii, która, jako ofiara Jezusa Chrystusa, składana jest mocą Ducha Świętego. Dzięki niemu dary chleba i wina stają się Ciałem i Krwią Chrystusa. Warto też zwrócić uwagę na fakt, że wszystkie modlitwy w czasie Mszy św. (kolekta, nad darami i po Komunii św.) zanoszone są do Boga przez Syna w Duchu Świętym. Duch Święty uświęca człowieka także w pozostałych sakramentach. Daje mu nowe życie, upodabnia do Chrystusa, umacnia jedność między braćmi, oczyszcza, udziela małżonkom miłości nadprzyrodzonej, a także uzdalnia do sprawowania posługi kapłaństwa sakramentalnego. Duch Święty, działając w Kościele i świecie, pomaga wszystkim ludziom w ich historycznej ewolucji ku jedności zbawienia. Działanie Ducha Świętego może mieć charakter bezpośredni (por. Rz 8, 14–16: Duch Święty, zamieszkując w człowieku, czyni go synem Bożym) lub pośredni, np. przez znaki sakramentalne lub pozasakramentalne (np. drugi człowiek, wydarzenie, rzecz materialna). Akceptacja darów Ducha Świętego możliwa jest jedynie przez wiarę (na płaszczyźnie wiary). Pamiętać trzeba, że Duch Święty podtrzymuje w człowieku wiarę, uświęca nasz rozum, doradza, a także jest dawcą nadziei oraz źródłem miłości Bożej. Od Niego pochodzą szczególne dary zwane charyzmatami, a także dary naturalne, czyli talenty i zdolności.

Na temat działalności Ducha Świętego w naszym życiu bardzo trafnie wypowiedział się Karl Rahner: „Jeśli weźmiemy pod uwagę wewnętrzną wolność, w której człowiek, nie zważając na siebie, pozostaje wierny wymaganiom własnego sumienia, jeśli zdołamy – sami nie wiedząc jak – wydostać się z więzienia naszego egoizmu, jeśli się nie zadowalamy jedynie smakowaniem uciech i radości, lecz posiadamy radość bez granic, jeśli pozwolimy opanować się śmierci, powierzając się jej w milczeniu i zawierzając z wiarą najwyższej tajemnicy – w której jednoczy się ostateczne znaczenie i miłość – wtedy działa w nas Ten, którego my, chrześcijanie, nazywamy Duchem Świętym”.

 

Komentarze

Zostaw wiadomość

 Security code

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki