O wychowaniu trzeba mówić

„Człowiek, aby stać się tym, kim powinien ostatecznie być, koniecznie potrzebuje wychowania oraz kochających i wymagających zarazem wychowawców. Pozostawiony samemu sobie nie jest bowiem w stanie rozwinąć w pełni swego człowieczeństwa”.

Te słowa usłyszeliśmy kilka dni temu, w niedzielę 4 września, kiedy to w kościołach czytany był list pasterski przygotowany przez polskich biskupów. Zapowiada on Tydzień Wychowania, który będziemy przeżywać po raz pierwszy w tym roku od poniedziałku 12 września do niedzieli 18 września, liturgicznego wspomnienia św. Stanisława Kostki, patrona dzieci i młodzieży. Ta nowa propozycja Kościoła, podkreślająca rolę wychowania, skierowana jest do wszystkich, którym nie pozostaje obojętna sprawa kształtowania serc i umysłów młodego pokolenia.

Skąd ten pomysł?

Idea Tygodnia Wychowania, jak wyjaśnia w rozmowie z „Przewodnikiem” bp Marek Mendyk, przewodniczący Komisji Wychowania Katolickiego Konferencji Episkopatu Polski (KEP), pojawiła się w ubiegłym roku na spotkaniu przedstawicieli szkół katolickich na Jasnej Górze. − To oni bardzo zabiegali, aby wyjść z taką inicjatywą duszpasterską, która odważnie podejmie zagadnienia związane z problemami wychowania – zaznacza legnicki biskup pomocniczy. Jednocześnie bp Mendyk zauważa, że pomysł ten nie jest jednak całkowicie nowy. Od wielu lat istnieje bowiem w różnych polskich diecezjach praktyka kwartalnych dni modlitw o ducha chrześcijańskiego wychowania, a także modlitwy za dzieci i młodzież oraz wychowawców.

Bp Marek Mendyk niedawno wrócił z Madrytu, gdzie uczestniczył w Światowych Dniach Młodzieży. Przyznaje, że przeżyty tam czas utwierdził go w przekonaniu, że warto walczyć o młode pokolenie. − Świadectwa młodych ludzi, zarówno te składane podczas katechez, jak i te, które dawali oni w czasie czuwania i wspólnej modlitwy, są potwierdzeniem tego, co napisał Ojciec Święty Benedykt XVI we wprowadzeniu do katechizmu dla młodych „YouCat”: „Współcześni młodzi ludzie nie są tak powierzchowni, jak się im imputuje. Chcą wiedzieć, o co w życiu tak naprawdę chodzi” – stwierdza biskup, dodając, że doświadczenie Madrytu to nie tylko doświadczenie wiary młodego pokolenia, ale także doświadczenie nadziei dla duszpasterzy.

To nie takie oczywiste

Hasłem tegorocznego Tygodnia Wychowania są słowa: „Wszyscy zacznijmy wychowywać”. – To hasło stanowi wezwanie do czegoś, co wydaje się oczywiste. Ktoś może nawet zadać sobie pytanie, czy taka zachęta nie jest truizmem i czy przekazywanie opinii publicznej takiego apelu jest w ogóle potrzebne – zauważa ks. dr Marek Studenski, współautor materiałów przygotowanych dla parafii i katolickich rozgłośni radiowych na Tydzień Wychowania, a zarazem dyrektor Wydziału Katechetycznego Kurii Diecezjalnej w Bielsku-Białej. − Myślę jednak, że rzeczywistość mówi coś innego. Problem wychowania i niestety jego braku istnieje i trzeba o nim mówić − podkreśla.

− Materiały duszpasterskie, które zostały przygotowane na Tydzień Wychowania, to nie tylko propozycje konferencji dla rodziców czy materiały, którymi mogą posłużyć się katecheci w szkołach. To także propozycje homiletyczne dla duszpasterzy obejmujące zagadnienia wychowawcze, propozycje modlitwy powszechnej i Akt Zawierzenia Panu Bogu Dzieła Wychowania, który może być dokonany przez uczniów na koniec liturgii – wyjaśnia bp Mendyk.

Wsparcie dla rodziców

Organizatorzy Tygodnia Wychowania zachęcają więc duszpasterzy, aby w tym czasie zadbali o przeprowadzenie spotkań z rodzicami, na które można zaprosić również nauczycieli i wychowawców. Podjęta podczas nich refleksja powinna koncentrować się wokół celu i sensu działalności wychowawczej, odpowiedzialności rodziców za kształt wychowania ich dzieci oraz współpracy rodziny, szkoły i Kościoła w dziele wychowania. W liście pasterskim z okazji Tygodnia Wychowania biskupi napisali bowiem: „Pragniemy przypomnieć, że rodzice – pierwsi i najważniejsi wychowawcy i nauczyciele swych dzieci – nie muszą być zdani na własne siły. Z pomocą przychodzą im środowiska odpowiedzialne za dzieło wychowania – szkoła i Kościół. Wielką nadzieję owocnego wychowania daje bowiem możliwość zgodnej współpracy wszystkich tych środowisk. Żyjemy w czasach, gdy polska rodzina, szkoła i Kościół mogą znów mówić jednym głosem. Skorzystajmy z tej szansy!”.

Bez modlitwy ani rusz

Proponuje się, aby na Tydzień Wychowania złożyły się spotkania o charakterze modlitewnym, formacyjnym oraz edukacyjnym dla środowisk wychowawców, nauczycieli i rodziców. − Celem przyświecającym tej inicjatywie jest przede wszystkim promocja dzieła wychowania, kształtowanie społecznej świadomości i postawy odpowiedzialności za wychowanie. A ponieważ nie da się tego osiągnąć wyłącznie ludzkimi środkami, proponujemy modlitwę o ducha chrześcijańskiego wychowania – podkreśla bp Mendyk. Zachęca także, aby w ramach tego tygodnia zorganizować uroczystą inaugurację roku szkolnego. − Do tej pory przyzwyczailiśmy się, że wszystko odbywało się 1 września. Z tego dnia oczywiście nie rezygnujemy, ale też nic nie stoi na przeszkodzie, aby ten czas posłużył jako przygotowanie dzieci i młodzieży do ważnego przecież wydarzenia w życiu społeczności szkolnej, jakim jest inauguracja roku szkolnego – mówi, zauważając, że początek roku szkolnego jest zresztą dobrą okazją do tego, by zająć się bardzo szeroką rozumianą problematyką wychowania. − Tym bardziej że dostrzegam, iż obecny system edukacji nie zapewnia integralnej formacji młodego pokolenia. Szkoła wprawdzie mówi o wychowaniu, ale chyba zbyt łatwo rezygnuje ze swej funkcji wychowawczej – stwierdza przewodniczący Komisji Wychowania Katolickiego KEP.

W parafiach i w radiu

Pozostaje mieć nadzieję, że jak najwięcej parafii podejmie się trudu zorganizowania Tygodnia Wychowania. Jedną z nich będzie na pewno parafia pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej we Wronkach w Wielkopolsce. – Planuję poświęcić tematyce wychowania spotkanie Rady Duszpasterskiej, które odbędzie się w tych dniach. Razem z jej członkami będziemy poszukiwali odpowiedzi na pytanie, jak w naszej parafii realizować wychowanie pozarodzinne – mówi ks. proboszcz Maciej Kubiak, dodając, że w jego parafii już od dwóch lat prężnie działa świetlica dla dzieci. – O wychowaniu będziemy też mówić podczas spotkań z rodzicami dzieci pierwszokomunijnych oraz kandydatów do bierzmowania – stwierdza duszpasterz. Przyznaje przy tym, że cieszy go bardzo duża frekwencja na tych spotkaniach, więc jest nadzieja, że treści te dotrą do wielu osób. Oczywiście we Wronkach nie zabraknie też spotkań z samymi zainteresowanymi, czyli młodzieżą biorącą udział w katechezie przyparafialnej. − Tutaj inspiracją do rozmów będzie postać św. Stanisława Kostki – wyjaśnia ks. Kubiak. Dodaje również, że ma nadzieję, iż także katecheci z jego parafii zapalą się do tej inicjatywy.

Natomiast audycje radiowe przygotowane specjalnie przez Komisję Wychowania Katolickiego usłyszeć będzie można m.in. w Radiu Rodzina Diecezji Kaliskiej. − Temat wychowania jest często obecny na antenie naszej rozgłośni. Zapowiadaliśmy też Tydzień Wychowania i oczywiście będziemy emitowali zaproponowane nam audycje – zaznacza ks. prałat Leszek Szkopek, dyrektor Radia. Warto podkreślić, że składają się na nie fragmenty nauczania Jana Pawła II dotyczące wychowania oraz audycje ks. dr. Marka Studenckiego. Całość przygotowały Radio „Victoria” z Łowicza i Radio „Anioł Beskidów” z Bielska-Białej.

Pierwszy impuls

Warto więc, aby pierwszy Tydzień Wychowania był dla wszystkich czasem refleksji nad wychowaniem i zachęcił nas do troski o pełny i harmonijny rozwój, najpierw samych siebie, a potem tych, za których jesteśmy odpowiedzialni.

Także polscy biskupi w swoim liście z okazji Tygodnia Wychowania wyrazili pragnienie, „aby ta inicjatywa – kontynuowana w przyszłości – stanowiła impuls do aktywniejszego włączenia się w dzieło wychowania dzieci i młodzieży oraz okazję do głębszego zastanowienia się nad różnymi aspektami tak bardzo złożonej problematyki wychowawczej”. Przypomnieli też słowa bł. Jana Pawła II wypowiedziane 2 czerwca 1980 r. w paryskiej siedzibie UNESCO: „W wychowaniu bowiem chodzi właśnie o to, aby człowiek stawał się bardziej człowiekiem…”.