W dostojnej żnińskiej farze

Położone na skraju Kujaw i Wielkopolski Pałuki to jeden z bardziej atrakcyjnych historycznie regionów Polski. Najstarsze ślady osadnictwa na tym terenie pochodzą sprzed 10 tysięcy lat, a liczne znaleziska archeologiczne świadczą o kontaktach dawniejszych mieszkańców tych ziem ze światem antycznym. Nieformalną „stolicą” Pałuk jest Żnin, miasto o bogatej historii i tradycji.

Według językoznawców nazwa miasta wywodzi się od staropolskiego słowa „żnieja”, wskazującego na rolniczy charakter ówczesnej osady. Najstarszym dokumentem, w którym pojawia się nazwa Żnin, jest Bulla Gnieźnieńska, wystawiona przez papieża Innocentego II w 1136 roku dla metropolity Jakuba ze Żnina. Ze wspomnianego dokumentu dowiadujemy się między innymi, że w I połowie XII wieku Żnin, wraz z 29 innymi pałuckimi osadami, był własnością Kościoła. W tym samym okresie została zbudowana w Żninie pierwsza świątynia romańska. Pozostałe po niej granitowe bloki tworzą fundament dzisiejszego kościoła.

Miasto biskupów

W XV wieku świątynia uległa spaleniu. Na jej miejscu wzniesiono w krótkim czasie nowy kościół, który swoim kształtem przypominał gotycką budowlę obronną. W 1512 roku otrzymał on wezwanie św. Floriana, a siedem lat później został konsekrowany przez abp. Jana Łaskiego. Niedługo potem włączono probostwo żnińskie do Sufraganii Gnieźnieńskiej, co w ówczesnych realiach znacząco podniosło rangę miasta. Warto w tym miejscu też dodać, że położony w obrębie murów obronnych Żnina zamek był już od XII wieku jedną z siedzib arcybiskupów gnieźnieńskich, a w żnińskiej rezydencji gościli między innymi król Kazimierz Wielki i Władysław Jagiełło.

Najazd szwedzki w kwietniu 1656 roku odcisnął swoje bolesne piętno na dziejach Żnina. Miasto zostało wówczas spustoszone, a kościół farny najeźdźcy zamienili na stajnię. Kolejnym nie mniej dramatycznym wydarzeniem był pożar w 1720 roku. Skutkiem tej pożogi było całkowite zniszczenie świątni, archiwum parafialnego oraz kościelnych kosztowności i szat liturgicznych.

Czasy budowy i remontów

Po 70 latach świątynia została odbudowana (1792-1795). Była to w dużej mierze zasługa bp. Stefana Pomian-Lubieńskiego. Architekci nadali wówczas wnętrzu barokowe kształty oraz wydzielili w świątyni trzy nawy. Żnińska fara zyskała również nowe wyposażenie w postaci sześciu dużych ołtarzy. W 1820 roku do świątyni przeniesiono cudowny obraz Matki Boskiej Pocieszenia, który wcześniej znajdował się w zlikwidowanym w pierwszej połowie XIX wieku klasztorze Dominikanów w Żninie.

W latach 1910-1924, z inicjatywy ks. proboszcza Władysława Jasińskiego, podjęte zostały prace budowlane przy nowej wieży kościoła, którą do tej pory zastępowała drewniana przybudówka. Dzisiaj ma ona 54 metry wysokości i widoczna jest z każdej strony miasta. W latach 1939-1945 świątynia została zamknięta przez niemieckiego okupanta i zamieniona na magazyn żywności. Wraz z zakończeniem II wojny światowej stała się ponownie miejscem modlitwy i sprawowania kultu.

Dzisiaj

Obecnie parafia pw. św. Floriana w Żninie liczy ok. 6200 mieszkańców, a w jej granicach znajduje się nie tylko centralna część miasta, ale także sześć okolicznych wiosek. Są to: Bożejewice, Bożejewiczki, Gogółkowo, Rydlewo, Sarbinowo i Skarbienice. W Gogółkowie znajduje się także kaplica pw. bł. Michała Kozala, w której we wszystkie niedziele i święta sprawowane są Msze św. Innym ważnym miejscem w parafii jest Dom Katolicki, w którym mieszczą się: sala kinowa na 380 miejsc, sale konferencyjne, biuro parafialne oraz mieszkania księży. Naprzeciw Domu Katolickiego znajduje się natomiast tzw. sufragania, czyli dworek klasycystyczny z 1800 roku, będący w przeszłości siedzibą biskupów gnieźnieńskich. Dziś w jego wnętrzu znajduje się Muzeum Kościelne, gdzie eksponowane są zbiory dawnych paramentów i szat liturgicznych oraz bogata kolekcja monet. W jednym z budynków parafialnych mieści się także biblioteka parafialna i świetlica dla dzieci i młodzieży szkolnej, prowadzona przez wolontariuszy. Dzięki pomocy studentów i nauczycieli uczniowie szkół podstawowych i gimnazjów mogą tam każdego dnia pobierać korepetycje oraz znaleźć pomoc w odrabianiu lekcji.

Żywa wspólnota

Ostatnie lata upłynęły w parafii pod znakiem licznych inwestycji i gruntownych prac remontowych. Jak mówi ks. kan. dr Tadeusz Nowak, który duszpasterzuje w żnińskiej farze od 1998 roku, dużym wyzwaniem była budowa nowej plebanii oraz remont otaczających ją budynków gospodarczych. Równie wiele zrobiono także, by upiększyć parafialną świątynię. Wykonano nowy konfesjonał oraz wstawiono nowe, choć zaprojektowane na wzór poprzednich, drzwi główne. W Roku Różańca Świętego ufundowano figurę MB Fatimskiej oraz odrestaurowano zegar na wieży. Wyremontowane zostały również pomieszczenia zakrystii.

To jednak nie koniec prac remontowych w parafii farnej. W niedalekiej przyszłości planowana jest budowa kaplicy cmentarnej oraz przeprowadzenie intensywnych prac porządkowych na cmentarzu, gdzie zachowały się jeszcze nagrobki z początku XIX wieku – tłumaczy ks. prob. Nowak. – W dalszych planach jest także wymalowanie oraz restauracja wnętrza kościoła. Jest to jednak inicjatywa, która będzie musiała zostać rozłożona na kilka lat.

W parafii pw. św. Floriana prężnie działają ruchy i stowarzyszenia katolickie. Są wśród nich: Stowarzyszenie Rodzin Katolickich, Odnowa w Duchu Świętym, Ruch Kościoła Domowego, Ruch „Światło-Życie”, Droga Neokatechumenalna, Stowarzyszenie Wspierania Powołań Kapłańskich, Róże Różańcowe, Służba Liturgiczna Ołtarza, Koło Charytatywne, Chór Parafialny założony w 1890 roku oraz grupa Dzieci Maryi. Tą ostatnią opiekują się siostry ze Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Niepokalanego Poczęcia NMP. Za kilkanaście dni rozpocznie się też przy żnińskiej farze Szkoła Biblijna.

– Nasza parafia nie jest wspólnotą uśpioną, czy też stojącą w miejscu, gdzie wszystko zostało już zrobione – mówi ks. kan. dr Tadeusz Nowak. – Jest żywą rzeczywistością, którą trzeba ciągle na nowo budować i rozwijać. W tej pracy nie ma jednej sprawdzonej recepty i dlatego ciągle uczymy się, jak czynić to najlepiej. Bogactwem Żnina są silne rodziny chrześcijańskie. Dlatego też zależy nam na jeszcze głębszym zaangażowaniu ich w duszpasterstwo rodzin. Rodzina jest bowiem nie tylko pierwszą wspólnotą życia i wychowania, ale także domowym Kościołem, w którym młody człowiek uczy się na konkretnych przykładach prawdziwie chrześcijańskiego życia. Ważną rolę w parafii odgrywa również duszpasterstwo młodzieży, które nie tylko służy wypełnieniu wolnego czasu młodym ludziom, ale pełni też ważną rolę formacyjną i wychowawczą. Wychowuje bowiem do wiary poprzez rozwijanie tego, co jest w człowieku dobre. Widzę też, że młodzi ludzie chętnie angażują się w wiele inicjatyw podejmowanych przez parafię, nadając im nowy, ciekawy wydźwięk…