Słowniczek pojęć etycznych: Rozciągnięcie dobra na idealną sferę wartości

Po tym, jak dokonano redukcji dobra do szczęścia, współczesność dokonała jeszcze jednego zabiegu, w pewnym sensie sprzeciwiającego się owej redukcji. Było nim sprowadzenie dobra do sfery wartości.

F. Brentano rozpoczął w filozofii próbę rozszerzenia rozumienia dobra jako przedmiotu woli. Twierdził, że przedmiot taki stanowi „idealną naoczność”, której nie można jednak utożsamić z realnie istniejącym bytem-dobrem. Dobro należy bowiem do sfery przedmiotów idealnych i stanowi oddzielną sferę wartości.

W tym momencie rozpoczęło się tak bardzo charakterystyczne dla fenomenologii poszukiwanie „eidosu”, czyli podstawo­wych struktur świadomości. Takie struktury, zdaniem fenomenologów, nie są struktu­rami przedmiotów realnych, ale czymś intencjonalnym i skierowanym na zewnątrz. Dzięki nim jesteśmy w stanie ująć dane dobro. Zdaniem E. Husserla, czołowego przedstawiciela fenomenologii, dobro jest korelatem aktów intencjonalnych, „a priori czystego rozumu” praktycznego. Czy można na równi postawić wolę i rozum? Wedle Husserla tak, gdyż akty tak woli, jak i rozumu nie są istotnie zróżnicowane, są bowiem nie tyle aktami różnych władz poznawczych w człowieku, ale aktami tego samego „ja” poznające­go. Husserl wyjaśniał w swoich „Ideach czystej fenomenologii i fenomenologicznej meto­dy”: „Temu podobieństwu miała dać wyraz paralela językowa: spostrzeganie i chłonięcie wartości. Odczucie wartości pozostaje ogólniejszym wyra­żeniem dla świadomości wartości i jako odczuwa­nie tkwi ono w każdym modus takiej świadomo­ści, także w nieźródłowym”. Odtąd dla Husserla i całej fenomenologii termin „wartość” staje się kluczem do wyjaśniania problematyki dobra.