Bohater wychodzi z cienia

Nosił okrągłe okularki krótkowidza, mierzył poniżej metra siedemdziesiąt. Małomówny, wyglądający na dobrotliwego księgowego bydgoszczanin Marian Rejewski zadał druzgocący cios III Rzeszy, przyspieszając zakończenie II wojny światowej o kilka lat! 14 września, w stulecie urodzin genialnego kryptologa, który w roku 1933 wraz z Jerzym Różyckim i Henrykiem Zygalskim złamał kod niemieckiej "Enigmy", w grodzie nad Brdą odsłonięto jego pomnik.

Nareszcie! Brak monumentu upamiętniającego Mariana Rejewskiego ciążył niechlubnie nad Bydgoszczą, demaskował naszą historyczną ignorancję i brak uznania dla szermierzy "wojny umysłów" - toczonej nie na stal i tony trotylu, ale na genialne myśli, koncepcje, wynalazki. - Marian Rejewski należy do tych bohaterów naszej historii, którzy za życia nie doczekali się należnego im uznania - przyznał prezydent miasta Konstanty Dombrowicz. Rzeczywiście, zarówno za sprawą ogromnej skromności naszego najznakomitszego kryptologa, a także tajemnicy spowijającej prace Biura Szyfrów, przez wiele lat świadomość, jak ogromne znaczenie dla zwycięstwa aliantów miało odcyfrowanie w Polsce kodu "Enigmy", była niska. Sam Zachód deprecjonował nasze osiągnięcia, zgarniając nienależne własnym wywiadom laury. Warszawski Wojskowy Instytut Historyczny dość "nonszalancko" potraktował zaś oryginalne wspomnienia Mariana Rejewskiego, zdeponowane przez niego w roku 1967. Późniejsze rodzime publikacje, filmy nie zdołały znacząco zmienić tworzonej na świecie historiografii. Przywracanie honoru polskiej kryptologii dokonuje się dopiero w ostatnich latach. Bydgoszcz, rodzime miasto pogromcy "Enigmy", poprzez organizację cyklicznych konferencji naukowych, ma w tym procesie znaczący udział.

Pomnik Mariana Rejewskiego stanął u zbiegu bydgoskich ulic: Gdańskiej i Śniadeckich. Ceremonia odsłonięcia monumentu wyraźnie wzruszyła Janinę Sylwestrzak, córkę kryptologa. - Cieszę się, że doczekałam tej chwili - wyznała.