Gnieźnianin niezapomniany...

Dla starszego pokolenia mieszkańców Gniezna, pamiętających tragedię lat 1939-1945, postacią zasługującą na szczególne uznanie jest ksiądz mjr Mateusz Zabłocki. Młodsi mieszkańcy Wojciechowego Grodu nazwisko to kojarzą z pewnością z nazwą ulicy na osiedlu Tysiąclecia, biegnącą w kierunku kościoła pod wezwaniem bł. Bogumiła.

16 sierpnia mija sto szesnasta rocznica urodzin tego patrioty i męczennika za sprawę narodu. Fakt ten niech będzie punktem wyjścia do krótkiego przypomnienia postaci księdza majora (a zarazem proboszcza parafii pod wezwaniem Świętej Trójcy w Gnieźnie), którego tragedia rozpoczęła się wraz z wybuchem II wojny światowej. Należy dodać, że ksiądz Mateusz brał czynny udział w powstaniu wielkopolskim, za co został odznaczony: Krzyżem Walecznych i Złotym Krzyżem Zasługi. Za udział w wojnie polsko-bolszewickiej został uhonorowany Krzyżem Virtuti Militari V klasy.

We wrześniu 1939 roku - w momencie wybuchu wojny - ksiądz Mateusz Zabłocki zgłosił się do wojska w Poznaniu - władze odmówiły mu jednak przyjęcia. Gdy z Gniezna wycofały się władze cywilne oraz wojsko, kapłan zajął się tworzeniem administracji tymczasowej, Straży Obywatelskiej i punktów PCK. 10 września ks. dziekan Zabłocki w wyniku beznadziejnej sytuacji, w jakiej znalazła się cała Polska, zaproponował kapitulację miasta, wtedy też został ciężko ranny. Po wkroczeniu wojsk niemieckich do Gniezna, mimo ciężkiego stanu zdrowia został aresztowany i przewieziony do sądu w Inowrocławiu. Tam wyrokiem sądu doraźnego (Sondergericht) dwukrotnie skazano go na karę śmierci: raz za udział w powstaniu wielkopolskim, a drugi raz za opór ludności cywilnej miasta Gniezna we wrześniu 1939 r. Do dziś dnia trudno jest ustalić datę jego zamordowania: 14 lub 17 września 1939 roku.

24 października 1945 roku zwłoki kapłana przywieziono do Gniezna i pochowano na cmentarzu św. Piotra i Pawła. Pamięci bohaterskiego kapłana poświęcono liczne tablice pamiątkowe, które umieszczone zostały m.in. na budynku przy ulicy Farnej 5, na budynku plebanii farnej oraz na domu katolickim przy ulicy Słomianka 6. W 60. rocznicę śmierci ks. Mateusza Zabłockiego odsłonięto tablicę pamiątkową ku jego pamięci na murze kościoła pw. Św. Trójcy.

Ideą ostatnich wydarzeń, mających na celu rozliczenie się z przeszłością, jest wybaczanie wzajemnych win i żalów. Należy jednak pamiętać, że wybaczając oprawcom nie wolno nam zapomnieć o oddaniu należnej czci bohaterom - takim jak ksiądz mjr Mateusz Zabłocki.

Autor dziękuje za udostępnienie materiałów biograficznych ks. Zabłockiego pani historyk Marzenie Nawrockiej.