Odprawy

Kodeks pracy przewiduje odprawy rentowe, emerytalne i pośmiertne. Każdemu pracownikowi, po spełnieniu warunków uprawniających do renty inwalidzkiej i emerytury, przysługuje od pracodawcy odprawa.

Przepisy kodeksu pracy (art. 92 ze zn.1) stwierdzają, że pracownikowi, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Jest to jednorazowe świadczenie i pracownik nie ma prawa do ponownego nabycia odprawy.

Jest to więc świadczenie powszechne, należne wszystkim pracownikom, bez względu na to, w jakim zakładzie pracują. Jednakże każdy zakład pracy może tworzyć w swoim układzie zbiorowym bądź w regulaminie wynagradzania odmienne zasady wypłaty odpraw.

Uregulowanie to nie może być jednak mniej korzystne dla pracownika niż przewiduje kodeks pracy. Wysokość odprawy jest ukształtowana w kodeksie pracy na poziomie minimalnym - to jest jednomiesięcznego wynagrodzenia, ale pracodawcy mogą przyznawać pracownikom wyższe świadczenia i wprowadzać korzystniejsze przesłanki ich przyznawania.

Inaczej kształtuje się sytuacja pracownika, który pobrał odprawę emerytalną, a następnie w związku z ponownym zatrudnieniem i ponownym przejściem na emeryturę uzyskał prawo do odprawy emerytalnej w ostatnim zakładzie pracy. W takiej sytuacji odprawa należy się pracownikowi, ale w ograniczonym zakresie.

Odprawę pośmiertną pracodawca wypłaca rodzinie zmarłego pracownika, który pozostawał w stosunku pracy lub pobierał zasiłek z tytułu niezdolności do pracy wskutek choroby.

Odprawa pośmiertna przysługuje małżonkowi lub innym członkom rodziny. Jeżeli po zmarłym pozostał tylko jeden członek rodziny uprawniony do odprawy pośmiertnej, przysługuje mu odprawa w wysokości połowy przewidzianej kwoty. Natomiast, gdy uprawnionych jest więcej, odprawa przysługuje w pełnej wysokości. Dzieli się ją wówczas w częściach równych pomiędzy wszystkich uprawnionych.

Wysokość odprawy pośmiertnej zależy od zakładowego stażu zmarłego pracownika i wynosi: jednomiesięczne wynagrodzenie - jeżeli pracownik zatrudniony był krócej niż 10 lat, trzymiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 10 lat i sześciomiesięczne wynagrodzenie, gdy pracownik zatrudniony był co najmniej 15 lat.

Należy pamiętać, że odprawa pośmiertna nie przysługuje, jeżeli pracodawca ubezpieczył pracownika na życie. Wtedy rodzinie zmarłego pracownika przysługuje z tego tytułu od zakładu ubezpieczeń odszkodowanie w wysokości co najmniej równej odprawie.

Ponadto pracownikom zwalnianym z przyczyn ekonomicznych (upadłość, likwidacja stanowiska) wypłacane są odprawy, których wysokość zależy od stażu pracy.