Robot wyręczy rolnika

Pod koniec ubiegłego roku Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) przeprowadziła nabór wniosków na inwestycje w rolnictwo precyzyjne. Dzięki dofinansowaniom sięgającym nawet 65 proc. rolnicy będą mogli kupić np. roboty paszowe, czyszczące, automatyczne systemy wentylacji sterowane z aplikacji mobilnych oraz maszyny do zbioru zbóż, ziemniaków i warzyw.

„Tym razem chcemy ukierunkować tę pomoc na inwestycje w instalacje związane z rolnictwem precyzyjnym, w samych budynkach inwentarskich. Zależy nam na tym, aby obniżać pracochłonność i poprawiać sposób zarządzania zwierzętami” – tłumaczył Bogdan Pomianek, zastępca dyrektora Departamentu Wspólnej Polityki Rolnej w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Precyzja z AI

Technologie sztucznej inteligencji zmieniają rolnictwo na całym świecie, przekształcając je w sektor oparty na danych i automatyzacji. Najnowsze rozwiązania AI i robotyka wspierają zarządzanie uprawami i hodowlą, zwiększają efektywność oraz zrównoważony rozwój gospodarstw. Przygotowany na zlecenie Komisji Europejskiej raport wskazuje na dynamiczny rozwój sztucznej inteligencji w rolnictwie, choć jednocześnie wdrożenia przebiegają nierównomiernie, zwłaszcza w mniejszych gospodarstwach. Jak wynika z badań, najpopularniejszym narzędziem wśród rolników jest obecnie oprogramowanie do zarządzania gospodarstwem (używane przez 21 proc. gospodarstw), a z narzędzi rolnictwa precyzyjnego korzysta 15 proc.

Tego typu rolnictwo opiera się na danych pozyskiwanych dzięki takim technologiom jak GPS, drony czy czujniki glebowe. Sprawiają one, że rolnicy dokładnie wiedzą, gdzie nawozić i ile wody użyć, co pozwala nie tylko zwiększyć plony, ale też ograniczyć zużycie zasobów oraz kosztów. Czujniki i zmienne dawkowanie nawozów mogą przynieść oszczędności sięgające kilkudziesięciu procent. Z kolei drony szybko wykrywają problematyczne obszary, a dane satelitarne pokazują wzrost roślin w czasie rzeczywistym.

Oparte na analizie danych i nowoczesnych technologiach rolnictwo precyzyjne staje się globalnym modelem zarządzania uprawami, optymalizującym plony, koszty i zasoby przy minimalnym wpływie na środowisko. Jego rozwój byłby jednak niemożliwy bez wsparcia sztucznej inteligencji, która coraz silniej oddziałuje na rozwój także krajowego rolnictwa, przekształcając tradycyjne gospodarstwa w nowoczesne centra produkcyjne oparte na danych i technologii. Dzięki niej rolnicy lepiej rozumieją potrzeby roślin i zwierząt oraz szybciej i trafniej podejmują decyzje.

W praktyce sztuczna inteligencja przejmuje wiele powtarzalnych i czasochłonnych obowiązków. Przykładowo w hodowli bydła obejmuje to automatyczne pobieranie, cięcie, mieszanie i podawanie paszy oraz regularne jej podgarnianie przy stole paszowym, zapewniając zwierzętom stały dostęp do pokarmu. AI wspiera także monitorowanie zdrowia krów za pomocą systemów wizji maszynowej i czujników, które wykrywają pierwsze symptomy problemów zdrowotnych.

Z kolei w produkcji roślinnej AI umożliwia precyzyjne nawożenie i opryski, analizując stan gleby, roślin oraz prognozy pogody. Dodatkowo pomaga prognozować plony oraz optymalizować logistykę gospodarstwa, planując przejazdy maszyn tak, aby minimalizować zużycie paliwa i energii.

Z myślą o młodych

Wsparcie finansowe ARiMR do zakupu nowoczesnych technologii i maszyn może mieć szczególne znaczenie w najbardziej pracochłonnych działach rolnictwa, które tracą atrakcyjność dla młodych rolników. Na przykład w produkcji mleka jest wiele codziennych obowiązków, a dużo łatwiejsza jest praca w nowoczesnych budynkach inwentarskich, gdzie podawanie paszy oraz dojenie jest wykonywane przez roboty, tylko z nadzorem człowieka. Niestety, barierą jest liczony w milionach złotych koszt nowych budynków i urządzeń. Stąd ważne, by dostęp do nowych technologii dać także rolnikom modernizującym starsze budynki. Równie istotne dla przyszłości wsi jest dążenie do zmniejszenia uciążliwości codziennych obowiązków, co może stanowić ważną zachętę, szczególnie dla tych młodych ludzi, którzy już mieszkają na wsi i dopiero planują swoją zawodową przyszłość.

Konieczność zadbania o przyszłość rolnictwa i zmianę pokoleniową zauważa także Unia Europejska. I właśnie innowacje technologiczne mają być jednym z tych narzędzi, dzięki którym praca w rolnictwie ma stać się bardziej atrakcyjna dla młodych ludzi, a tych w europejskim rolnictwie jest coraz mniej. Statystyczny unijny rolnik zbliża się do wieku przedemerytalnego, ma 57 lat. Tylko jeden na dziesięciu ma poniżej 40, a mniej niż 35 lat ma zaledwie 6 proc. rolników. W Polsce w 2020 roku młodzi rolnicy stanowili 21 proc. zarządzających gospodarstwami, młodszych rolników w UE ma tylko Austria.

Pod koniec października ubiegłego roku Komisja Europejska przedstawiła Strategię na rzecz odnowy pokoleń w rolnictwie, która ma podwoić do 2040 roku odsetek młodych rolników w UE do 24 proc. Wsparcie dla nowych rolników ma być priorytetem politycznym, tak aby każda młoda osoba, która marzy o pracy w rolnictwie, miała przed sobą perspektywy, napotykała mniej przeszkód i otrzymywała silniejsze wsparcie. Unijne kraje mają zainwestować 6 proc. wydatków na rolnictwo w działania odnowy pokoleń. Wśród pięciu filarów strategii są dostęp do gruntów, finansowanie, kwalifikacje, odpowiednie warunki życia na obszarach wiejskich oraz wspieranie dziedziczenia gospodarstw. Następna Wspólna Polityka Rolna ma zawierać „pakiet startowy” dla młodych i do 300 tys. euro na dofinansowanie tego startu. Fundusze unijne mają być dopasowane do potrzeb młodych rolników, powstanie obserwatorium obszarów rolnych, które ułatwi dostęp do gruntów. Reforma systemu emerytur ma zwiększyć mobilność gruntów. I jeszcze jedna nowość – młodzi rolnicy zostaną zaproszeni do programu Erasmus dla młodych przedsiębiorców, by uczyć się dobrych praktyk rolniczych za granicą.

Klucz do przyszłości

Rolnictwo precyzyjne wspierane przez sztuczną inteligencję to nie przyszłość, to już teraźniejszość. Roboty udojowe, paszowe, autonomiczne pojazdy i systemy AI w oborach stają się standardem. Dzięki nowym dotacjom wiele polskich gospodarstw ma szansę zrobić krok naprzód i stać się bardziej efektywnymi, nowoczesnymi i odpornymi na rynkowe wyzwania. Jednak jego rozwój wymaga eliminacji barier technologicznych i ekonomicznych.

W swoim wystąpieniu podczas XX Międzynarodowej Konferencji Rolnictwa Cyfrowego dr hab. inż. Grzegorz Kulczycki z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu zaznaczył, że „jeżeli uda się je pokonać, rolnicy będą mogli liczyć na wyższą efektywność, lepsze plony i większą konkurencyjność na rynku. Kluczowe będzie również wprowadzenie odpowiednich regulacji prawnych dotyczących zarządzania danymi oraz szeroka edukacja rolników w zakresie nowych technologii”. I dodał, że choć rolnictwo precyzyjne wiąże się z wyzwaniami, jego rozwój jest nieunikniony i stanowi klucz do zbudowania bardziej zrównoważonej i efektywnej przyszłości rolnictwa.