Kościół Chrystusa zbudowany jest na jedności z następcą Piotra Apostoła

Trzy lata po zakończeniu Soboru Watykańskiego II Paweł VI wygłosił przed Bazyliką św. Piotra w Rzymie Wyznanie wiary ludu Bożego. Okres ten, naznaczony sporami o interpretację dziedzictwa soborowego, sam papież określał jako czas niepokoju i zamieszania. Rzeczywiście, pojawiły się interpretacje zrywające z dotychczasowym rozumieniem niektórych prawd wiary, jak choćby o realnej obecności Chrystusa w Eucharystii czy grzechu pierworodnym. W odpowiedzi na to papież ogłosił Rok Wiary. Tematowi wiary i Kościoła poświęcił cykl katechez. Na zakończenie roku świętego, w którym przypadała też 1900. rocznica męczeńskiej śmierci apostołów Piotra i Pawła, papież zdecydował się na wygłoszenie credo. Nie było to nowe wyznanie wiary. Paweł VI zaczął bowiem od wygłoszenia credo nicejsko-konstantynopolitańskiego, a więc tego samego, które w każdą niedzielę odmawiamy podczas Eucharystii. Następnie niektóre artykuły wiary rozwinął. Było to 30 czerwca 1968 roku.

W tym kontekście warto jeszcze wspomnieć pierwszą – można powiedzieć, że również programową – encyklikę Ecclesiam suam, którą Paweł VI poświęcił tajemnicy Kościoła. Nawiązał w niej między innymi do obrazu Ciała Chrystusa, który przywołuje w swoich listach apostoł Paweł, a który też był tematem encykliki Mystici corporis Piusa XII. Przede wszystkim jednak papieżowi zależało na tym, aby zobaczyć w Kościele coś więcej niż instytucję, lepiej lub gorzej zorganizowaną, a zarazem nie czynić z niej czegoś na tyle nadprzyrodzonego i tajemniczego, że wręcz odczłowieczonego i niepoznawalnego. Papież, który pragnął odnowy Kościoła – możemy z całą pewnością powiedzieć, używając określenia Benedykta XVI, w duchu hermeneutyki reformy – wiedział, że będzie ona możliwa (i dobra), jeśli zasadzi się na właściwym rozumieniu natury Kościoła – bez redukowania go do jednego tylko wymiaru.

I tak na placu św. Piotra święty papież mówił: „Wierzymy w jeden, święty, katolicki i apostolski Kościół, zbudowany przez Jezusa Chrystusa na opoce, którą jest Piotr. Jest on Ciałem Mistycznym Chrystusa, społecznością widzialną; wyposażoną w organy hierarchiczne, i zarazem wspólnotą duchową, Kościołem ziemskim, ludem Bożym pielgrzymującym tu na ziemi i Kościołem wyposażonym w dary niebieskie, zalążkiem i zaczątkiem królestwa Bożego, dzięki któremu dzieło i męka odkupienia przedłużają się w pokolenia ludzkie; pragnie on z całych sił doskonałego spełnienia przy końcu czasów w chwale niebieskiej”.

Nawiązanie do Ciała i do jedności z Piotrem nabierają tu szczególnego znaczenia. W Kościele zawsze istniała pokusa uważania przez jakąś jego część, że lepiej wie, co jest dla Kościoła dobre, a nawet że to ta część jest tym prawdziwym Kościołem. Trudno nie dostrzegać w tym rany pychy, która dotyka naszej ludzkiej natury od czasu grzechu Adama i Ewy. Także dziś jesteśmy świadkami, jak cząstka Kościoła, którego celem jest zawsze budowanie jedności, działa wbrew tej fundamentalnej zasadzie eklezjologicznej, dokonując podziału i stawiając się ponad papieżem i kolegium biskupów.

W encyklice Ecclesiam suam Paweł VI pisał o radości i dumie z tego, że „jesteśmy żywymi i szczerymi członkami Ciała Mistycznego Chrystusa, prawdziwymi dziedzicami Ewangelii Chrystusa, legalnymi następcami apostołów, że w nas trwa nienaruszona i żywa, niejako dziedzicznie przekazywana, pierwotna nauka tychże apostołów, to znaczy owo ogromne dziedzictwo prawdy i świętości, na którym zasadza się po dzień dzisiejszy własne znamię Kościoła katolickiego”. Świadomość własnej tożsamości nie pchała papieża w poczucie wyższości wobec innych i zamykania się szczelnie w oblężonej twierdzy. Sobór miał być właśnie próbą przełamania tego zamknięcia na świat. Otwarcie na dialog (w tym z innymi Kościołami i wspólnotami chrześcijańskimi, dalej z innymi religiami i w ogóle ze światem) świadczyło o ponownym odkryciu w Kościele, czym jest ewangelizacja. Że ona nie polega na rozroście instytucjonalnym, ale czynieniu braci i sióstr uczniami i uczennicami (tak podaje ewangelista Marek), przede wszystkim przez przykład miłości wzajemnej (o czym przypomina Jan, apostoł i ewangelista).

1 lipca w Bractwie Kapłańskim św. Piusa X odbędą się święcenia biskupie bez zgody papieża. Wbrew pozorom nie jest to temat marginalny, ograniczony do wąskiej grupy zainteresowanych. Nie jest to też „tylko” problem nieposłuszeństwa albo złamania prawa kanoniczego. To problem o wiele głębszy, dotykający natury Kościoła. To akt, który godzi w jego jedność, niezależnie jakie racje i ile racji mieliby ci, którzy do tego przykładają rękę. Nie da się mieć ciastko i zjeść ciastko. Albo się jest faktycznie w jedności z papieżem, albo wybiera się zerwanie tej jedności. Tertium non datur.

Wierzymy w Kościół, zbudowany na opoce, jaką jest Piotr. Piotr może się mylić, z Piotrem można polemizować, a nawet go upominać, jak zrobił Paweł Apostoł. Ale bez Piotra nie da się budować Kościoła.