Logo Przewdonik Katolicki

Polsko-żydowski węzeł gordyjski: II Rzeczpospolita

Paweł Stachowiak

Wasze ulice, nasze kamienice. Tak podobno mieli mawiać Żydzi. Przypisywano im spiskowe zamiary zdominowania polskiej gospodarki i kultury. Te antysemickie stereotypy przybrały na sile w czasach dwudziestolecia międzywojennego i niestety padły na podatny grunt.

Bolesław Prus zapisał w swych Dziennikach: „W naszych miastach Żydzi stanowią od czterdziestu do osiemdziesięciu procent ogółu mieszkańców i należy do nich czterdzieści jeden procent nieruchomości miejskich, choć w kraju tworzą tylko piętnaście procent mieszkańców. Dzięki temu nasz chłop, któremu już jest za ciasno na roli, nie może przenieść się do miasta, gdyż Żydzi nie dopuszczą go tam”. Te słowa wyrażały typowe dla schyłku XIX stulecia przekonanie, iż polskie społeczeństwo napotyka na drodze do modernizacji wielką przeszkodę – żydowską solidarność, która blokuje Polakom drogę do sukcesu w sferze gospodarki. Świadectwem tego poglądu jest także Ziemia Obiecana Władysława Reymonta, genialnie zekranizowana przez Andrzeja Wajdę.
 
My i oni
Wśród wielu Polaków zaczęło się wtedy kształtować mniemanie, że mamy tu do czynienia z „żydowskim spiskiem”. Coraz mocniejsza stawała się podejrzliwość wobec Żydów i przypisywanie im spiskowych właściwości, biorących się z ideologicznego założenia, że Żydzi zawsze dążą do zdobycia przewagi, władzy nad innymi, a poza tym wiara, że „oni” zawsze trzymają się razem. Nie dziwi rosnąca wtedy popularność rozmaitych antysemickich fałszywek, takich jak osławione Protokoły Mędrców Syjonu. Wiara w żydowski spisek, który miał tłumaczyć słabą pozycję ekonomiczną Polaków stał się w tamtej epoce nośnym społecznie i politycznie instrumentem wzmacniającym pozycje niektórych ruchów politycznych.

Pełna treść artykułu w Przewodniku Katolickim 21/2019, na stronie dostępna od 25.06.2019

Komentarze

Zostaw wiadomość

 Security code

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki