Kardynał z Wielkopolski

Żaden Wielkopolanin nie jest tak znany w Watykanie jak prefekt Kongregacji Wychowania Katolickiego i żaden nie pełni tak wysokich funkcji w strukturach kościelnych jak kard. Zenon Grocholewski.  Nic więc dziwnego, że to właśnie Poznań  został wybrany na miejsce wręczenia mu Księgi pamiątkowej z okazji złotego jubileuszu jego kapłaństwa.

Był Wielki Tydzień 1966 r. Młody ks. Zenon Grocholewski właśnie przybył do Rzymu, by rozpocząć studia z prawa kanonicznego na prestiżowym już wówczas Uniwersytecie Gregoriańskim. Stało się to na polecenie ówczesnego metropolity poznańskiego abp. Antoniego Baraniaka, który zaledwie trzy lata wcześniej, 26 maja 1963 r., w katedrze poznańskiej udzielił mu święceń kapłańskich. Do Rzymu, jak sam przyznał w wywiadzie udzielonym „Przewodnikowi Katolickiemu” (20/2013), „przyjechał trochę nieprzygotowany” i ani przez moment nie pomyślał, że zostanie w Watykanie na ponad 45 lat, by pełnić liczne funkcje przy Stolicy Apostolskiej i odegrać ogromnie ważną rolę jako jeden z zaledwie siedmioosobowej komisji powołanej w 1982 r. w celu przygotowania i opublikowania nowego Kodeksu Prawa Kanonicznego. Początkowo przecież odmówił pracy w Rocie Rzymskiej i Sygnaturze Apostolskiej.

Symboliczny dar

„Moi rodzice byli ludźmi głęboko wierzącymi i dbającymi o to, by w domu panowała atmosfera modlitwy. (…) Dopiero po moich święceniach kapłańskich mama powiedziała mi, że całe życie modliła się o to, by jeden z jej synów został księdzem” – wspominał kardynał w przywołanym już wywiadzie. Urodził się w Bródkach niedaleko Pniew 11 października 1939 r., a więc w niezwykle trudnym dla Polski okresie. Od kilku tygodni trwała już druga wojna światowa. Do Niższego Seminarium Duchownego w Wolsztynie wstąpił w 1953 r., a cztery lata później rozpoczął studia filozoficzno-teologiczne w Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Poznaniu. Pytany o najważniejsze wydarzenia w swoim życiu, wymienia święcenia kapłańskie, wyniesienie do godności biskupa w dniu imienin – 22 grudnia 1982 r. i spotkanie z Ojcem Świętym Janem Pawłem II, które odbyło się kilkanaście dni przed otrzymaniem sakry biskupiej z rąk papieża Polaka, w uroczystość Objawienia Pańskiego, 6 stycznia 1983 r. Jan Paweł II zaprosił go do siebie i wręczył mu biskupi krzyż, który wcześniej był własnością słynnego kard. Pietro Gasparriego, twórcy nowożytnego Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1917 r. Gest ten był wyrazem uznania papieża dla dokonań bp. Grocholewskiego. „Krzyż ten stał się symbolicznym pomostem między twórcą pierwszego kodeksu a jedną z osób, które przyczyniły się do kształtu nowego Kodeksu Prawa Kanonicznego” – zauważył abp Marek Jędraszewski podczas uroczystości obchodów 50-lecia kapłaństwa kardynała. W Poznaniu bowiem 5 listopada odbyła się uroczysta prezentacja Księgi Pamiątkowej Quod iustum est et aequum z okazji złotego jubileuszu kapłaństwa kard. Grocholewskiego. – Otrzymałem wspaniały dar o wymiarze intelektualnym, będącym owocem studiów, woli obdarowywania wiedzą i umiłowania prawdy ze strony autorów artykułów. Ten dar jest także ukierunkowany ku wartościom duchowym – podkreślił w poznańskiej bazylice archikatedralnej prefekt Kongregacji Wychowania Katolickiego. W liczącej 700 stron księdze znajdują się m.in.  życzenia od papieża Franciszka i Benedykta XVI i kilkadziesiąt okolicznościowych listów, ale zasadniczą treścią tej monumentalnej księgi są prace ok. 60 autorów napisane w pięciu różnych językach . Ich tematem jest droga życiowa, działalność i dorobek naukowy Jubilata. Jest on imponujący. 

 Ambasador Polski i Wielkopolski

Kard. Zenon Grocholewski jest osobistością o rozległej panoramie dokonań, zainteresowań i działań. Jego zasług dla Kościoła, nauki, kultury i wychowania nie sposób oddzielić od działalności naukowej, organizatorskiej i ogromnej liczby publikacji. Nie sposób wymienić tu wszystkich urzędów i funkcji, które pełnił przez te wszystkie lata. Warto jednak wspomnieć, że przez ponad ćwierć wieku pracował w Najwyższym Trybunale Sygnatury Apostolskiej, z ogromną swadą, zaangażowaniem i w potoczystej łacinie prowadził zajęcia na Uniwersytecie Gregoriańskim, Uniwersytecie Lateraneńskim oraz w Studium Rotalnym, uczestniczył w dwóch konklawe – przed wyborem Benedykta XVI, z którym współpracował jako członek Kongregacji Nauki Wiary, i przed tegorocznym wyborem papieża Franciszka; ponadto był członkiem komisji studiującej wraz z Ojcem Świętym Janem Pawłem II projekt reformy kurii, członkiem Komisji Dyscyplinarnej Kurii Rzymskiej, konsulatorem, a następnie (od 2000 r.) członkiem Papieskiej Rady ds. Tekstów Prawnych, przewodniczącym Komisji ds. Adwokatów Stolicy Apostolskiej i przy Kurii Rzymskiej, członkiem Papieskiego Komitetu Międzynarodowych Kongresów Eucharystycznych, prezesem Sądu Kasacyjnego Państwa Watykańskiego, członkiem komisji prawnej utworzonej do przestudiowania nowego Prawa Fundamentalnego Państwa Watykańskiego. Od 1999 r. jest prefektem Kongregacji Wychowania Katolickiego, a więc jest odpowiedzialny za kościelne szkolnictwo wyższe i akademickie na całym świecie. Szkoły katolickie wszędzie cieszą się wielkim prestiżem i zainteresowaniem. Warto zauważyć, że w ostatnich sześciu latach liczba ich uczniów wzrosła o 4 mln. Jak mało kto jest prawdziwym ambasadorem Polski, Wielkopolski i Poznania na świecie. Swój związek z ziemią wielkopolską zaznaczał, między innymi prowadząc procesy beatyfikacyjne pochodzących z Wielkopolski założyciela Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Najświętszej Maryi Panny Edmunda Bojanowskiego i serafitki s. Sancji (Janiny Szymkowiak). Warto podkreślić, że jako pierwszy Polak otrzymał złoty medal Uniwersytetu Gregoriańskiego za pracę licencjacką, a jego praca doktorska została wyróżniona medalem Pawła VI. Ponadto otrzymał liczne wyróżnienia na arenie międzynarodowej. W 2001 r. kardynał został wyniesiony do godności kardynała diakona, a dekadę później Benedykt XVI podniósł go do godności kardynała prezbitera. Ważne urzędy i funkcje nie przeszkodziły mu w pracy naukowej. Liczba publikacji polskiego kardynała jest naprawdę imponująca: to ponad 1000 artykułów ściśle naukowych, dotyczących zwłaszcza kanonicznego prawa precedensowego i małżeńskiego, z zakresu filozofii prawa. Kardynał w ostatnich latach opublikował także wiele prac o charakterze popularnonaukowym i o charakterze pastoralnym na temat szeroko rozumianej edukacji. On sam na pierwszym miejscu zawsze stawia jednak  kapłaństwo. „Byłem zawsze szczęśliwy, mogąc być świadkiem miłości Bożej” – zaznaczył w jednym z wywiadów, a podczas jubileuszowej Mszy św. 20 maja w poznańskiej katedrze mówił: „Kapłaństwo zostało nam dane nie na nasz prywatny użytek, zostało dane Kościołowi, ażeby budować Kościół, ażeby prowadzić do Chrystusa, ażeby umacniać w wierze. To nie jest nasze kapłaństwo, to jest kapłaństwo Chrystusa, w którym my jedynie uczestniczymy. Jesteśmy narzędziami w realizacji kapłaństwa Chrystusa”.