Z cytryną

„Najzdrowszy to cytrus świata/ Przepyszna jest z nim herbata!/ Sam smakuje nieco kwaśnie/ Przez witaminkę C właśnie (...)/ Wie to chłopak, wie dziewczyna/ Że ten owoc to cytryna”.

Ten wierszyk znany jest zapewne wielu przedszkolakom. O właściwościach wszystkich cytrusów niedawno pisałem, więc teraz kilka ciekawostek o samych cytrynach:

·        Pochodzą z południowo-wschodnich Chin albo Indii, skąd trafiły do Mezopotamii. W X w. dotarły na Bliski Wschód, a stamtąd, dzięki krzyżowcom, znalazły się w dobie średniowiecza w Italii i w konsekwencji w całej Europie. Ale ich niezwykła kariera rozpoczęła się w XVIII w., kiedy okazało się, że mogą one być bardzo skutecznym medykamentem przeciwdziałającym szkorbutowi, na który chorowali zwłaszcza marynarze podczas długich rejsów. Z tego powodu w 1795 r. flota brytyjska wprowadziła obowiązek spożywania codziennie przez każdego marynarza 30 g soku z cytryny.

·        Przeświadczenie o niezwykłej zawartości witaminy C w cytrynie jest przesadą, bo znacznie większą jej skarbnicą są czarne porzeczki i owoce dzikich róż, a nawet natka pietruszki.

·        Zdrowotne właściwości herbaty z cytryną zostały podważone przez brytyjskich uczonych. Uważają oni bowiem, że glin (aluminium) zawarty w liściach herbaty po zalaniu ich wrzątkiem i dodaniu soku z cytryny przyswajany jest przez organizm jako cytrynian glinu. Odkładać się on ma w mózgu, a więc może przyczyniać się do rozwoju choroby Alzheimera. Cóż, jeśli się to potwierdzi, przyjdzie nam pożegnać herbatę z cytryną, która przez lata uchodziła za najlepszy napój chroniący przed przeziębieniami.

·        Cytryny mają swoje święto, a jest ono obchodzone od połowy XX wieku – corocznie, pod koniec zimy – w Mentona we Francji, na Lazurowym Wybrzeżu (notabene Mentona to miejsce śmierci naszej malarki i kolekcjonerki dzieł sztuki Izabelli Elżbiety z Czartoryskich Działyńskiej). Region Mentona był w tamtych czasach największym producentem cytryn w Europie. Każdego roku, w czasie parady na głównych ulicach miasta eksponowane są na pojazdach i platformach zarówno drzewka cytrynowe, jak i same owoce, poukładane w wymyślne konstrukcje.

·        Miłośnicy cytryn przekonują, że każdy z nas powinien codziennie rano wypijać szklankę gorącej wody z cytryną. Bo to m. n. wspomaga trawienie, oczyszcza organizm z toksyn, odświeża oddech, wzmacnia system odpornościowy, stymuluje pracę mózgu i całego systemu nerwowego.

Czasem nie warto przekrawać całej cytryny, bo potrzebujemy tylko kilka kropli soku. Wystarczy wtedy nakłuć ją widelcem, by wycisnąć sok.

Rozkrojona cytryna szybko obsycha, dlatego warto położyć ją – oczywiście, przekrojoną powierzchnią – na talerzyku lub miseczce z niewielką ilością octu.

Krem cytrynowy z owocami

składniki:

·        1/2 litra śmietanki kremówki

·        3 cytryny

·        20 dag cukru pudru

·        po garści truskawek, jagód, winogron

·        kilka biszkoptów

Cytryny starannie szorujemy i osuszamy. Skórkę ścieramy na drobnych oczkach tarki, a potem wyciskamy sok. Śmietankę wlewamy do garnuszka z grubym dnem i podgrzewamy. Gdy zacznie wrzeć, zmniejszamy ogień, wsypujemy stopniowo cukier puder – cały czas mieszając – i gotujemy na wolnym ogniu przez 2–3 minuty, nie przerywając mieszania. Wlewamy sok z cytryny, dodajemy skórkę cytrynową i jeszcze przez minutę gotujemy. Po zdjęciu z palnika możemy krem przecedzić przez sitko. Napełniamy nim salaterki albo pucharki i schładzamy przez 2–3 godziny w lodówce. Truskawki, jagody i winogrona (mogą być także inne owoce, np. poziomki, jeżyny, maliny, czarne albo czerwone porzeczki) dokładnie myjemy pod bieżącą wodą i osączamy na sicie. Bezpośrednio przed podaniem wyjmujemy pucharki z kremem i przybieramy owocami oraz biszkoptami.

Koktajl cytrynowo-porzeczkowy

składniki:

·        1/2 cytryny

·        garść czarnych porzeczek

·        duży kubek jogurtu naturalnego

·        2 łyżeczki miodu

·        kilka kostek lodu

·        listki mięty albo melisy

Porzeczki odrywamy z gałązek, przebieramy i myjemy pod bieżącą wodą. Wyciskamy sok z cytryny. Do wysokiego naczynia przelewamy jogurt naturalny, wlewamy sok z cytryny, wsypujemy porzeczki i dodajemy dwie łyżeczki miodu, a także kilka posiekanych listków melisy albo mięty. Całość miksujemy, najlepiej za pomocą blendera. Koktajlem napełniamy szklaneczki albo kieliszki, wrzucamy kostki lodu i dekorujemy plasterkami cytryny. Czarne porzeczki możemy zastąpić jagodami, a kto lubi koktajle o większej gęstości, może dodać również pół banana.

Angielski krem cytrynowy (Lemon Curd)

składniki:

·        6 żółtek

·        3 cytryny

·        15 dag cukru

·        1/4 kostki masła

Cytryny starannie szorujemy i osuszamy, a potem ścieramy z nich skórkę na tarce i wyciskamy sok. Masło kroimy na małe kawałeczki i wkładamy do lodówki. Żółtka wbijamy do miski, wsypujemy cukier i ubijamy przez chwilę za pomocą trzepaczki, a potem wlewamy sok wyciśnięty z cytryn i mieszamy. W garnku zagotowujemy wodę i układamy na nim miskę z żółtkami, pamiętając, że dno miski nie może dotykać wrzącej wody. Gotujemy na wolnym ogniu przez ok. 20 minut, cały czas mieszając i dodając masło, kawałek po kawałku. Kiedy masa zacznie gęstnieć, wrzucamy skórkę cytrynową i mieszamy, a następnie zdejmujemy miskę z garnka. Napełniamy kremem pucharki albo przelewamy go do słoika. Krem możemy przechowywać w lodówce do dwóch tygodni. Taki orzeźwiający, kwaśno-słodki krem ma uniwersalne zastosowanie, m.in. do deserów, owoców, ciast, kruchych babeczek, tart, musów, naleśników.