Logo Przewdonik Katolicki

Czy w wakacje dzieci powinny się uczyć?

Bogna Białecka
Fot.

Rozpoczynają się wakacje szkolne. Z jednej strony jest to raj dla dzieci. Zdrugiej duże wyzwanie dla rodziców. Czy wakacje powinny oznaczać totalne zerwanie z jakąkolwiek nauką? Czy powinny oznaczać wolność od jakiegokolwiek wysiłku intelektualnego?

Rozpoczynają się wakacje szkolne. Z jednej strony jest to raj dla dzieci. Z  drugiej – duże wyzwanie dla rodziców. Czy wakacje powinny oznaczać totalne zerwanie z jakąkolwiek nauką? Czy powinny oznaczać wolność od jakiegokolwiek wysiłku intelektualnego?

 

W prowadzonej przez Stowarzyszenie Wspierania Edukacji i Rodziny STERNIK (inicjatywa rodziców chcących kształcić i wychowywać swoje dzieci w duchu formacji chrzescijańskiej) szkole “Żagle”, dzieciom zadaje się na wakacje konkretne zadania do wykonania. Są one podzielone na zestawy, na każdy tydzień wakacji. Może się to wydawać czymś niepotrzebnie obciążającym, natomiast warto zwrócić uwagę, że jest to szkoła, w której dzieci osiągają bardzo dobre wyniki w nauce. Konkretnie – są na siódmym miejscu w rankingu dwudziestu najlepszych gimnazjów Warszawy. Mimo wszystko wydaje się to trochę okrutne. Rok szkolny się skończył, a dzieci nadal muszą pracować.

Badania psychologiczne pokazują jednoznacznie, że każdy z nas, a tym bardziej dziecko, potrzebuje relaksu i odpoczynku. Czy jednak musi to oznaczać dwa miesiące kompletnego luzu, podczas którego dzieci nic zupełnie nie robią? Oczywiście nie. Warto jednak zastanowić się nad tym, jaki rodzaj zadań i wyzwań intelektualnych chcemy postawić dzieciom w trakcie wakacji.

 

Czy szkoła uczy samodzielnego myślenia?

Zasadniczo mamy dwa rodzaje edukacji. Pierwszy rodzaj to edukacja praktyczna, nastawiona na zdobywanie konkretnych umiejętności, które nam się przydają w życiu codziennym. Przykładem typowym jest tu szkolnictwo zawodowe, a przykładem z aktualnego programu szkoły podstawowej jest przygotowanie do egzaminu na kartę rowerową w klasie czwartej. Drugi rodzaj edukacji to edukacja w stylu klasycznym. Jej zadaniem jest poszerzyć horyzonty ucznia, nauczyć go np. umiejętności logicznego myślenia lub też pomóc mu zrozumieć pewne procesy historyczne, które zachodziły w danym państwie. Celem tego rodzaju edukacji jest raczej nauczyć ludzi myślenia i analizowania informacji, wyciągania wniosków. W mojej ocenie brakuje w programach szkolnych tego drugiego typu edukacji. W szkole nie uczymy dzieci logicznego myślenia, nie uczymy racjonalnej krytyki, oddzielania życzeń od faktów itp. A przecież są to umiejętności kluczowe do podejmowania ważnych decyzji w dorosłym życiu.

 

Eksperymenty – zabawa i nauka w jednym

Dlatego osobiście sugerowałabym znalezienie takich zajęć w czasie wakacji dla swoich dzieci, które doskonalą właśnie ten drugi rodzaj umiejętności. Jak to można osiągnąć? W ofercie zajęć wakacyjnych dla dzieci jest coraz więcej propozycji typu: ,,robotyka dla najmłodszych”. Jeśli jednak są one zbyt drogie, można się pokusić o zaprojektowaniem takich zajęć dla dzieci w gronie kilkorga znajomych. W dobie powszechnego dostępu do internetu nie jest to trudne. W internecie znajdziemy mnóstwo stron opisujących naukę na wesoło. Znajdziemy tam zadania logiczne dla dzieci, a także – co jest znacznie ciekawsze – różne eksperymenty, które można wykonywać podczas wakacji, np. na plaży, nad  jeziorem, w lesie. Jeśli uda nam się zebrać grupę pięciorga dzieci, każdy z rodziców może wziąć jednodniowy urlop i opracować plan zajęć na ten jeden dzień. W weekend natomiast warto zrobić podsumowanie eksperymentów wykonanych w czasie poszczególnych dni tygodnia, wysnuć wnioski. Gotowe arkusze podsumowań dostępne są w internecie (co prawda z zasady w języku angielskim). Arkusze zawierają  analizę procesu, podsumowanie wniosków – czego nas to nauczyło, co możemy zrobić na przyszłość inaczej, co warto zachować? Eksperymenty najczęściej nie wymagają dużego nakładu finansowego. Widziałam na przykład ciekawe zadanie, które możemy wykonywać za pomocą butelki po napoju gazowanym i węża gumowego.

 

A może matematyka?

Bardzo dobrym ćwiczeniem jest też doskonalenie umiejętności matematycznych w sposób marginalizowany w szkole. Wiele zadań szkolnych polega na dopasowaniu konkretnej procedury do zadania. Nie jest to jednak wtedy zadanie na myślenie, a na znajomość  wzoru. Ciekawym przykładem zagadki logicznej jest zadanie dla klasy drugiej szkoły podstawowej. Słyszałam dość ostre dyskusje na jego temat między rodzicami, wielu z nich uważało, że jest bez sensu, za trudne. Oto ono: ,,Marta po urodzeniu ważyła 4 kg. Teraz waży 15 kg. Ile lat ma Marta?”. Zadanie wymaga wyjścia poza ramy ćwiczenia. Konkretnie – należy skorzystać z siatki centylowej wagi dziewcząt, gdzie dowiadujemy się, że dziewczynka ważąca 4 kg w momencie urodzenia będzie najprawdopodobniej ważyć 15 kg w wieku 3 lat. Największy problem to wpaść na rozwiązanie, potem jest to już łatwe. Innych zadań na myślenie wykraczające poza schematy można szukać pod hasłem ,,podchwytliwe zagadki matematyczne” lub ,,zagadki logiczne”.

 

Okazja dla rodziców

Ostatnia kwestia, to chęć własnego poszerzania horyzontów. Latem w wielu firmach niewiele się dzieje, nie ma nadgodzin, licznych wyjazdów w delegacje... Zaoszczędzony czas możemy przeznaczyć na dokształcanie siebie. Polecałabym dla przykładu książkę Beaty Nadolnej Wychowanie religijne małego dziecka Wydawnictwa Święty Wojciech, gdzie autorka – dyrektorka przedszkola i osoba od lat przygotowująca dzieci do wczesnej Pierwszej Komunii Świętej, radzi, w jaki sposób rozwijać w dziecku wiarę, unikając infantylizowania. 

Całość można podsumować słowami postaci, co prawda fikcyjnej, ale bardzo sympatycznej. Suzan, surowa, a jednocześnie uwielbiana przez dzieci nauczycielka, wezwana ,,na dywanik” do dyrektorki pod zarzutem, że nie pozwala dzieciom uczyć się przez zabawę, a stawia wymagania, odpowiada:  ,,W końcu czy jest sens uczyć dzieci, jak być dziećmi? Z tym radzą sobie całkiem naturalnie”.  (T. Pratchett, Wiedźmikołaj, Prószyński i S-ka 2004, s. 28).

Bądźcie zatem pewni, że dzieci same podczas wakacji będą potrafiły znaleźć sobie zabawę, a wy jako rodzice możecie im zafundować porcję ciekawej i intrygującej nauki logicznego myślenia.

 

 

Komentarze

Zostaw wiadomość

 Security code

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki