Zbawienna cisza

Nadchodzący czas Wielkiego Postu jest czasem szczególnej refleksji nad sensem naszego życia, jego przemijaniem i celem ostatecznym. Może także stać się czasem odbudowywania wiary. Cisza i kontemplacja są najlepszą drogą do osiągnięcia tego celu.

Coraz bardziej śpieszymy się, coraz więcej wokół nas hałasu i chaosu, coraz częściej zadajemy sobie pytanie, czy to wszystko ma sens. Być może dlatego szczególną tęsknotą współczesnego człowieka, tak bardzo pogrążonego i zagubionego w pędzie tego świata stała się cisza.

Cisza i kontemplacja powodują, że powracamy do swego zapomnianego duchowego wnętrza i odkrywamy je na nowo. Cisza, której brak odczuwamy coraz boleśniej, potrzebna jest nam do nabrania odpowiedniego dystansu. Niewątpliwie w ciszy poznajemy samych siebie, odkrywamy prawdę o sobie. Wielu ludzi jej unika, ponieważ cisza ujawnia wszystkie nasze wady, nasz egoizm i odkrywa popełniane przez nas zło. Unikamy jej, ponieważ jest trudna i wymagająca. 

Poza tym wejście w sferę ciszy nie jest łatwe, bowiem przyzwyczajeni jesteśmy do życia w nieustannym biegu. Jednak każdy człowiek odczuwa potrzebę rozwijania się na wielu poziomach, nie tylko zawodowym, i nigdy nie odczuje spełnienia jeśli nie odkryje swoich pragnień, celów, wreszcie samego siebie. Każdy z nas nosi w sobie potrzebę wyciszenia, zatrzymania i zastanowienia nad dalszym życiem. Być może to jest powodem, że coraz więcej ludzi szuka odpoczynku w czasie wakacji za bramą klasztoru.

Cisza ma niewątpliwie wiele wymiarów. Może być, jak uważa Tomasz Merton, „regresem i ucieczką lub obecnością, świadomością, zjednoczeniem i samoodkryciem. Cisza negatywna zamazuje i wprowadza zamieszanie w nasz organizm (wpadamy wówczas w «sny na jawie») lub tłumi nasz niepokój. Pozytywna cisza zakłada dyscyplinę wyboru i to, co Paul Tilich nazywa «odwagą bycia»”.

Bóg jest w ciszy

Cisza jest też tajemnicą i modlitwą. Jest przestrzenią zarówno dla rozmowy z Bogiem, jak i działania Ducha Świętego. Jest też najlepszą drogą prowadzącą do Boga. Tą drogą podążało wielu świętych. Matka Teresa z Kalkuty powiedziała kiedyś, że „owocem ciszy jest wiara. Owocem wiary jest modlitwa. Owocem modlitwy jest miłość. Owocem miłości jest służba. Owocem zaś służby jest pokój”.

Człowiek wierzący wie, że zarówno wyciszenie, jak i milczenie są konieczne nie tylko do modlitwy, ale także do życia duchowego. Modlitwa jest niczym innym jak rozmową, w której wpierw jesteśmy zaproszeni do wysłuchania tego, co ma nam do powiedzenia Bóg. Być może niewielu z nas potrafi tak się modlić, uważając, że modlitwa polega przede wszystkim na prowadzeniu monologu. Tymczasem ona wymaga od nas otwierania się na Słowo Boga, a On przecież mówi w ciszy. Być może trudno nam wyciszyć się i milczeć, ponieważ wymaga to pełnego skupienia. Tylko wówczas cisza będzie miała na nas pozytywny wpływ, jeśli przyjmiemy ją świadomie i dobrowolnie.

Często narzekamy na brak czasu, nawał obowiązków, przemęczenie i przepracowanie. Warto się jednak zastanowić, czy nie jest to tylko doskonałe alibi na wolny czas, z wykorzystaniem którego wiele osób ma problem. Według psychologów wielu z nas nie posiada umiejętności wypoczywania, coraz rzadziej znajdujemy czas na spotkania w rodzinie, ze znajomymi. Zapewne najwygodniej i najłatwiej uciec w wirtualny, konsumpcyjny świat. Cisza bowiem ujawnia to wszystko, co próbuje zagłuszyć otaczająca nas rzeczywistość, o czym najczęściej sami próbujemy zapomnieć.

Paradoksalnie ta sama cisza staje się jedynym ratunkiem i nadzieją w odnalezieniu drogi wyjścia z pułapki zagmatwanego życia. W ciszy bowiem nie tylko odnajdziemy siebie, ale przede wszystkim Boga.

Wiara, nadzieja i cisza

Warto zatem wsłuchać się w słowa wspomnianego już Tomasza Mertona, który uważa, że „najczystsza wiara powinna być sprawdzona w ciszy, w której nasłuchujemy nieoczekiwanego, w której jesteśmy otwarci na to, czego jeszcze nie znamy, oraz w której powoli i stopniowo przygotowujemy się do dnia naszego wejścia na inny poziom życia z Bogiem. Prawdziwa nadzieja sprawdza się w ciszy, w której musimy czekać na Pana w posłuszeństwie niekwestionowanej wiary. Izajasz przypomina słowa Jahwe skierowane do Jego zbuntowanego ludu, który wciąż opuszcza Go po to, by wchodzić w bezwartościowe polityczne i militarne sojusze: W nawróceniu i spokoju jest wasze ocalenie, w ciszy i ufności leży wasza siła (por. Iz 30, 15). Wiara wymaga uciszenia wątpliwych układów i strategii. Wiara wymaga integracji w wewnętrznej ufności, która daje w efekcie scalenie, jedność, pokój, autentyczne poczucie bezpieczeństwa. Widzimy tu twórczą moc oraz płodność ciszy. Cisza nie tylko daje nam szansę zrozumienia siebie, dostrzeżenia prawdziwej i bardziej wyważonej perspektywy naszego życia w relacji do życia innych; cisza scala nas, jeśli jej na to pozwalamy. Cisza pozwala nam zebrać roztrwonione i rozproszone siły naszej zatomizowanej egzystencji. Pomaga nam skoncentrować się na celu, który nie tylko odpowiada głębokim pragnieniom naszej istoty, ale również Bożym zamiarom wobec nas”.

Warto zagłębić się w ciszy, pamiętając, że „Błogosławieni cisi, albowiem oni na własność posiądą ziemię.” (Mt 5, 5)