Stosunki państwo ? Kościół cz

Jak kształtują się relacje państwo-Kościół w naszym kraju?

Po 1989 roku w nowej rzeczywistości społeczno-politycznej trwała długa dyskusja na temat zapisu modelu relacji między państwem z Kościołem. Wówczas to Tadeusz Mazowiecki wraz z grupą osób skupioną wokół niego zaproponował formułę, którą obecnie przedstawia artykuł 25 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Czytamy w nim, że państwo zachowuje bezstronność w kwestiach religijnych czy światopoglądowych, szanuje autonomiczność i niezależność kościołów oraz dąży do współdziałania z nimi dla dobra człowieka i ogółu. Natomiast Kościół katolicki w Polsce szanuje niezależność państwa w tych sprawach, które dotyczą ładu doczesnego.

Te deklaracje nie zawsze były realizowane w konkretnym działaniu. Z jednej strony wśród duchownych zdarzały się zachowania, które sugerowały, jakoby Kościół chciał angażować się w bieżącą działalność polityczną. Z drugiej strony  wśród działaczy państwowych i polityków miały miejsce zachowania wskazujące, że nie do końca rozumieją oni, iż Kościół dla doraźnej wygody obywateli nie może relatywizować zasad zapisanych w Dekalogu.

Gdzie znajduje się granica zaangażowania się duchownych w politykę?

W Kodeksie Prawa Kanonicznego jest wyraźnie zapisane, że duchownym nie wolno brać czynnego udziału w partiach politycznych (kanon 287 par. 2). Dylemat powstaje wówczas, gdy świeccy szukają u duchownych odpowiedzi na pytania natury politycznej. Czy ksiądz ma wówczas prawo przedstawiać publicznie swoje poglądy polityczne czy też nie? Nauka Kościoła ma charakter powszechny i jest skierowana do każdego bez względu na jego opcję polityczną. Dlatego kapłan z ambony nie powinien głosić swoich poglądów politycznych, ma natomiast obowiązek przypominania wiernym o nauce Kościoła na temat ważnych kwestii społecznych w tym także politycznych. Ponieważ jednak duchowni na równi z innymi są obywatelami tego państwa stąd, poza amboną, gdy są pytani mają prawo ujawnić swoje poglądy polityczne. Warto na koniec przypomnieć wszystkim, że polityka według nauki Kościoła to „roztropna troska o dobro wspólne” a nie partykularne wąskich grup społecznych.

Rozmawiali:

Szymon Puchalski

Patryk A. Nachaczewski