Słowniczek pojęć etycznych: Etyka społeczna a nauki pokrewne

Etyka społeczna, będąc dyscypliną filozoficzną, która ustala normy moralne dla podmiotów zbiorowych, pozostaje w pewnym pokrewieństwie do takich nauk o społeczeństwie, jak socjologia czy ekonomia lub polityka. Zwłaszcza relacja do socjologii jest tu znacząca.

Sama socjologia od momentu swego zaistnienia borykała się z problemem, czy ma się zajmować wyłącznie prawami rozwoju społecznego, czy też normami – zasadami moralności regulującymi ten rozwój. Początkowo obie płaszczyzny koegzystowały bardzo blisko, stąd pojawiły się określenia (także tytuły prac) typu „socjologia katolicka” (sugerujące, że fakty rozwoju społecznego poddane są od razu ocenie normatywnej, katolickiej). Z czasem zaczęto rozróżniać podwójne badawcze spojrzenie na życie społeczne – pod kątem tego, „jakim jest” i pod kątem tego, „jakim powinno być”. Uznano, że zadaniem socjologii jest opis, analiza i próba syntezy zjawisk faktycznie występujących (takich, jakimi one są). Natomiast nie jest zadaniem socjologii poddawanie tego opisu ocenie. To właśnie określa zasadniczą różnicę między socjologią, jako nauką opisową, a etyką społeczną, jako nauką normatywną. W takim układzie można zauważyć, że socjologia stanowi ważne narzędzie pomocnicze dla etyki społecznej, choć nie jest to relacja wyłącznie jednostronna. Niekiedy etyka może służyć pomocą socjologii. Zawsze ważne jednak pozostaje uwzględnienie kompetencji badawczych i metodologicznych obu tych dyscyplin.