Słowniczek pojęć etycznych: Obiektywność i absolutność wartości (2)

Wspomniano już wcześniej, że wokół jednego z największych sporów w teorii wartości na temat obiektywizmu bądź subiektywizmu wartości powstały dwie grupy poglądów. Przedstawicielami obiektywistów aksjologii są F. Brentano, A. Meinong, M. Scheler, N. Hartmann, G.E. Moore, natomiast poglądy subiektywistyczne głosili tacy myśliciele, jak: R.B. Perry, J. Dewey, E. Durkheim.

Przedstawiciele subiektywizmu usiłują odciąć się od zarzutu nasuwającego się relatywizmu. Czynią to poprzez próbę wyjaśnienia struktury dobra. Ich aksjologia oparta jest na fundamencie psychologicznym i poznawczym, ale bez dostatecznych podstaw ontologicznych. W konsekwencji dokonuje się subiektywizacja fenomenu wartości, a pośrednio pojawia się także – wbrew deklaracjom i założeniom – niebezpieczeństwo relatywizacji.

Podstawą tych poglądów są dwa zasadnicze argumenty. Po pierwsze, zdaniem subiektywistów, wartości nie występują poza psychicznymi przeżyciami człowieka. Po drugie – nie wzbogacają rzeczowego opisu przedmiotu badanego.

Należy wszakże zauważyć, że co do pierwszej kwestii to wartości są faktycznie dostępne w przeżyciu podmiotowym, co nie dowodzi, że przedmiot przeżyć jest wytworem podmiotu poznającego (wiele innych rzeczy, spraw przeżywamy, ale dlatego, że istnieją one realnie). W przypadku drugiej tezy, prawdą jest, że wartości są różne od kategorialnych określeń typu „wysoki”, ale to nie dowodzi ich beztreściowości.

Warto zatem przyjrzeć się bliżej aksjologii obiektywistycznej, która jest reprezentowana przez dwa zasadnicze nurty: tomistyczny i fenomenologiczny.