Jeden z szesnastu

Decyzją Rady Gminy Chodów 18 czerwca odbyła się uroczystość poświęcona 60. rocznicy moskiewskiego "Procesu szesnastu", a przede wszystkim jednemu z jego bohaterów, posłowi, ministrowi i wicepremierowi Stanisławowi Jasiukowiczowi pochodzącemu z Chodowa.

Stanisław Jasiukowicz był jednym z przywódców Polskiego Państwa Podziemnego, zastępcą delegata Rządu RP na Kraj z ramienia Stronnictwa Narodowego. Wraz z gen. Leopoldem Okulickim, premierem Janem Stanisławem Jankowskim i ministrem Adamem Bieniem mieli odpowiadać za to, że utworzyli i kierowali polską organizacją podziemną na tyłach Armii Czerwonej i że kierowali "robotą wywrotową przeciwko Armii Czerwonej i Związkowi Radzieckiemu" oraz "dokonywali aktów terroru w stosunku do oficerów i żołnierzy Armii Czerwonej". Wyrokiem Wojskowego Sądu Najwyższego ZSRR Stanisław Jasiukowicz został skazany na pięć lat pozbawienia wolności. Zmarł w radzieckim więzieniu, prawdopodobnie 22 października 1946 r. Miejsce jego pochówku jest nieznane.

Oskarżajcie nas wszystkich, nie tylko szesnastu;

sądźcie poległych w grobie, to też winowajcy.

Sądźcie szkielet, co z wojny pozostał się miastu,

gdy wyście jeszcze z diabłem kumali się, zdrajcy…

(Kazimierz Wierzyński, fragment wiersza "Na proces szesnastu")

Na obchody rocznicowe zaproszono licznych gości. Przybyli m.in.: przedstawiciel Instytutu Pamięci Narodowej, wicestarosta kolski Tomasz Nuszkiewicz, wiceprezydent Kutna Grzegorz Chojnacki, przedstawiciele gminy Łamięta (powiat kutnowski). Uroczystość zainaugurowano Mszą św. w kościele Podwyższenia Krzyża Świętego w Chodowie, sprawowaną przez proboszcza parafii Dzierzbice ks. Zbigniewa Strzałkowskiego w intencji śp. Stanisława Jasiukowicza i pozostałych przywódców Polski Podziemnej. Ksiądz proboszcz wygłosił okolicznościową homilię o tematyce patriotycznej.

Po liturgii na przykościelnym cmentarzu, na grobie rodziny Jasiukowiczów, złożono kwiaty i zapalono znicze . Następnie w miejscowej Szkole Podstawowej odbyła się sesja popularnonaukowa poświęcona postaci i dokonaniom bohatera. Tadeusz Zięba, wiceprzewodniczący Rady Gminy Chodów, wyjaśnił, że przez szereg lat nie wymawiano tu nazwiska Stanisława Jasiukowicza. Dopiero nowe władze samorządowe podjęły działania, przybliżające społeczeństwu jego postać. Organizowane są pogadanki, apele, lekcje tematyczne, akademie. Opieką otoczono grób rodziny Jasiukowiczów, jego imieniem będzie nazwana szkoła i jedna z ulic, wydano broszurę pt. "Jeden z szesnastu" autorstwa Tadeusza Zięby.

Po sesji, w krótkiej części artystycznej wystąpili uczniowie Gimnazjum Publicznego w Chodowie, deklamując wiersze o tematyce patriotycznej.